Skip to main content

Full text of "Hymenaeus desertor, sive De sanctorum apostasia problemata duo: 1 An fieri possit ut justus deserat justitiam suam? 2 An quae deseritur fuerit vera justitia? Petrus Bertius"

See other formats


Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



■ 




- ------ 1 lB », ig.Sm^ 




Early European B< 
Images reproduce 
86 H 16 


ooks, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

!cl by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 






Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



PETRI BER Tl I 

HYMENAVS DESERTOR 

fiue 



^ si ffd 



De San&orum Apoftafia 

Problemataduo. 

1 aAn fieri pofsit vt juBus deferat juHitiam 

/uam? 

2 <tAn qu<e deferiturfuerjt vera juslitia? 




LvGDVNl BATAVORVMv 

ExOfficina loannis Patij, Academi# 
Typographi. Anno ]6oi. 



'k'!^ ss s\ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 





Tktdte.eruditione^prudentid confpicuis wiru : Vafiorilm 
^DoUoribiu Ecclefu Cbrisliin Germanid, Gallid, Bri- 
tannid,Huvgarid,Bobemid,Damd,Polonid 3 Sue(id>ffic, 
fib Jmperatore t %egibus 3 'Vrincipibus, alijfque Europ* 
^ebufp.fidemjefu Cbrisli fecundum Euangclium pro- 
fitenttbus, 

Petrvs Bertivs feruuskfu Chrifti 

S.D. 

Pfero vobis, fratres ckDomini 
* honorandi, eaqusex fcripturis 
diuinis De Apostasia Sancto- 
rvm adChrifti gloriam & con- 
fcientiaemeae exoneratione no- 
taui eo tempore,quo me &com- 
munisneceflitas coegitalioruin 
vtramque partem de hoc capitc 
audire difputationes , & propria compulit vocatio^ ob 
injunctam fcripturx facrx Analyfin, aliquid in alteru- 
tram partem definire. Non dicam, quam lente,quam 
follicite id fa&um a mc fit : hoc vnum dicam, expref- 
fifleid manifeftam veritatis vim, permififle vero tum 
Academix confuetudinem, tum auitam, neque ad huc 
extortam nobis Chrifti gratia & 1 11- DD- Ordinum 
benignitate Ecclefiarum noftrarum libertatem. Hoc 
autem omne vt vobisinfcriberem, effecerunt lfta. Pri- 
mum , vocatio communis : fumusenim, licetdif- 
juncl;i corporibus, tamen per vnum fpiritum coag- 

2 men- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



PR£FATIO 

ferretur in minifterioquifquamjcerte nemo admitterc- 
curad illud, nifi qui diceret, 

1 Solit tllisgratiam a. Deo dari f qui abfoluto ffi incondicio • 

nato decreto 4 Deo effent ad <vttam elecli , cxteris n.>er» 

non dariy 

1 Et dari illis per niim quandam irrefiftibilem, 
3 lta njt fimel accepta nunquam pofiea rejiciaut excludi 
pojfenty 

Tamen quu fententias iftas judicare &facris fcripturis, 
&naturx Deij&bonismoribuSjpra^fertim fiadmodum 
Vrgerentur^inimicas,- refpondi protemporeeaquarve- 
ritati confona eiTe exiftimabam.Et feci hoc ad Dei glo- 
riam, inuitante megeniolibertatis j feci prouocatusa 
fratribus, in Ecclefia veritatis indagatricc, in Batauia, 
denique in Academiailla, inqua&olimdogmatailla 
oppugnata memineram 3 & tunc temporis a Doclore 
Arminio, inui&o atq 5 imperterrito veritatis adfertoie, 
fummacum dexteritatequotidie oppugnari fciebam. 
Obuerfabantur animo meo fcripturae dicla, 

1 (Jbrifttu ejl propitiatio pro peccatis nofi ris y nec pro noflris 
folum,fiedetiam prototitu mundipeccatis. i.Ioan.11.2. 

Ghifquiscredideritfitluabitur. Matth.xxvill. 

2 Hodte fi Vocem ejus audmeritis } ne obdurate corda vcfira, 
Videte nequando fit in v!/o Vefirum cor malujncredulum. 
Non prjfuit iliis fermo , njt qiti r.on fucrit contemperatta 
fide apudillos quiaudierant. Hcbr.111. & IV. 

3 Si jufitts deferuerit jufiitiam fiuam tffecerit wiquitatem s 
etiam morictur in ipfii. Ezech.xxx 111 . 1 8. Kos Chrifii 
confirtes faUtfumusfi mocio ynncipium illud quo fufienta- 
mur^firmum retinummtu ad finem wfque. Heb. J 1-14» 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86H16 



AD t i C TO R V M.' 

Iftorum ergo oraculorum duetu rcfpondi ad qufcftio- 
nes dcftincti. Atque hxc quidem tunc a&a.Haud mul- 
to poftfenfimeingenuaillaveritaus profefiioneplau- 
ftrum,quod aiuntoperculiftc: idque per cuniculos a qui- 
bufdam, quos tamen ea resminimedecebat, agi,vt qui 
antea domi forifque non male audiebam,fubito hono- 
re omni& fami exutus,publico etiam quod fuftinebam 
munereindignusindicarer. Gratiasago tibi Dominc 
Icfu , quod me pro tuo nomine aliquid etiam pati vo- 
lueris. Tantum verd abfuit,vt ea res animum mihi ex- 
fpe<5torauerit,autdebilitaueritinduftria, vt contra po- 
tius diligentiam accenderit precum, le&ionis, medita- 
tionis. Itaque qux jam ante vtcumque intellexeram,ea 
penitiusinueftigareorfusfum, certus, veritatem etiam 
cumdifpendiomeofequi.Sufcepi igiturpropriamfm- 
gularum partium tractationem , & ad laborem iftum 
contuli animu purum atqjillime, vt fi forte aberraflem, 
rediremtempeftiuein via. Adhibuideintegrole&ione 
facrorumlibrorum, etiamrepetitam,euocatovbiopus 
videbaturauxilioinftrumenti Logici, quod ego fcrip- 
turisjunctum, controuerfiarum omnium in religionc 
xf/vte/ov certidimum vocare foleo. Dedi me in fcholam 
pardagogi mei, hoc eft Chrifti: rogaui illum , vt lcmas 
oculis meis adimeret.Teftor Deum, cui viuo 8c feruio, 
mi lecl;or,merebus omnibusaccuratefubdu&isnopo- 
tuiffe ab animo meo extorquercvt fententia: illi necef- 
fitatemconuerfionis Sc perfeuerantixabfolutam ftatu- 
entifubfcriberem. Etfi vero mihi fingulas partes fecun- 
da cura examinanti , licucrit a primi capitis tra&ationc 
ordiri > tamen quum viderem credi a plerifque in vki - 

2 mo 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



PR jEFA TIO 

mo illoplurimum momenti fitumefle, adeovtnon- 
nulli quotiefcumq;ipfis clementeragere libuit, dicant 
facile fe concefluros, vt in primo capite aliud quis opi- 
netur: fed qui in tertio illo diflentiat, non eflein fuo or- 
dinetoleraturos,proramenim & puppim falutis noftns 

ineoconfiftercputauicaputilludprimoefleexpedien- 
dum. Id autem eft D e San c t o r v m A p o s t a- 
s j a. Sed dum noftra iftaapud Typographum excu- 
duntur, emanauit rnmor, Petrum Bertium lcriberead- 
verfus Perfeuerantiam fanetorum. Crimencapitale 
quidenim? Docetne fanctosnon debereperfeuerare? 
Mnime. Quid ergo? Pofle deficere. Hic autem infur- 
gunt quida,&,Si hoc feri poteft,nulla erit inquiunt,cer- 
ticudo falutis: quorum quidem me miferet: quafi fiJiuf- 
familias certus non fitde patria hacreditate , qui tamen 
vitio fuo poteft mereri vt exhasredetur. Sed his quidem 
fatisfactum puto refponfione ad vltimam objedione. 
Intelligo etia cfle qui tituli nouitate percellantur.Quafi 
nouitas in voce confiftat, non in re: aut novum fit iilud 
Ezechielis , lutimpoteft dcferere jufiitiam fuam. Sunt qui 
putent Perfeuerantia oppugnari : Enimuero fi nulla eft 
alia Peikucrantia quam qiue fictitiodecretoincondi- 
cionataeelec1:ionis& reprobationis nixaeft, profiteor 
palam,& meo more. propofitu mihi efle n5 tantum il- 

laoppugnare, fed etia euertere,vt quaediuino verbo ad- 
verfetur, & follicitudinem omnem curamque falutis 
mortahbus eripiat. Sin de Perfeuerantia illa agitur qua 
Deus exigit,& fancli fecundum Euangelium praeftant, 
quisnon videt, totamncftram difputationemeoten- 
dere vt haec obtineat? Adi faltem Axioma primum,& 

De- 



'»1 



AD LlCTOREM." 

Demonftrationem fextam: & Confe&aria qua fen- 
tentiamnoftram confequuntur. Sunceciam quiexifti- 
ment mftsa voce Apoftafias, alioquovis modo quam 
eo quem nos expreflimus , titulum formandum fuifle: 
^uosquidem fiquid modo artis Apodiclica: deliba- 
runt, rogatos velim , An nonadfe&io quafita juncla 
proprio fubjeftq optims conftituatticulum cujuluis tra- 
tfationis Apodi&icx? Quum ergo fubjec~tu m in no- 

ftro Problemate fint fandi, adfedio qux in controuer- 
fiam venitficdefediofiueApoftafia.quisnegabit^titu- 
lum retfre conceptum efte, aut eo titulo totius rra&atio- 
nis fummam contineri? fatifque fa&um conlllio PJinij 
quiprimumofficium fcriptoris efledocet, vttitulum 
fuum fa?pe legat , atqueidentidcm interroget fe quid 
cceperitfcribere? Praruidiidante, itaque examen ti- 
tuiiinferuiargumentiiftius tra&ationi. Alijsdenique 
odiofum videtur nomen Apoftafia^ judicantque con- 
fulcius facturum fuifle mc,li vfus fuiiiem voce defectio- 
nis. Quidagasiftisverboruma^ftimatoribusj qiiibus 
mollius fonatdefe&ioquam Apoftafia5& quibus Lati- 
na& Graecanominarem eandem exprimentia tamen 
videnturmultuminterfedirTerre? Sed nos hocagamus. 
Tra&atio igitur omnis, vt dixi,in eo confumitur,vt de- 
monftrem, fanctosjficut pofllint per{euerare>itaeciam 
poiTe deficere. Dicunt,novum efle iltud dogma,& ante 
hunc diem in Ecclefia Chrifti inauditum: placere fibi 
vccera.Veriffirouj-ni^ efle,quodfitantiquifsimum:plus 
fatis nouitatum i n orbem introdu&um efle: muftea ifta 
vtutfenfibus adblandiantur , tamen ventno permixta 
cfle. Ego vero, Chriftiane le&or, tantu abeft vt novus 

'k-k ] dog- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



Vkjey a T 10 

dogmatiftes audire cupiam,& hxrefin noua nouo pax- 
illo fufpedere, vcnonalio prouoccrn quaad canam illa 
& reueneredam anciquicatejperpetuumcj;' Eccleiiaecon- 
fenfum: non quidem utM. Cicero,qui majoribus tan- 
tum deberi exiftimauic, vt illis putarit etia nulla rationc 
reddica credendum efle,&cumPlatone errarc maluerit, 
quam cumalijs verafencire:fed quod judicem femper 
falfitacem vericaci poftumare , vt curuum re&o. Ac 
quod ad fcripcuras quidem accincc, quibus prima fides 
imo folainrebus adfalucepercinencibusadhibeda eft, 
miror,in tam clara luccfulgencium vbique teftimonio- 
rum, potuifle quemquam reperiri , qui fecusfenferit. 
Sed impediuit multos inanis opinio de dccreco incon- 
dicionaco EleCtionisfingularis: videbancenim illopo- 
fito,ncccflariam efleelec~r.oru perfeueranciam abfoluta: 
Qui vero electionem iftiufmodi vel ignorauerunc, vel 
oppugnarunt , ( quorum & melior & major perpetuo 
in Ecclcfia parsfuit, ) illi omnes vno ore docuerunt, 
pofle fanctos deficere. Et fane, nullus eft in rota fcrip- 
tura apex, firccro judicij examine rcm perpendamus, 
quitalem ele&ionem ponat. Quid,quod ipfi fratres 
noftri, velfalfi, velinccrci, cene minime neceflarij 
dogmacis aCri confcientia , quociefcumque nobifcum 
humanicer agere volunr, negant fe de ifto capice mag- 
nopere velleconccndere? Quareciam cauflafuit, cur 
non vericus fuerim incer Poftulaca primum iftud repo- 
nere, V^on efje ulhtm taleeleffionisdecretum, Enimuero 
non vidco, hoc primo capice euerfo,quomodo necef- 
ficas illa pcrfeuerantiae abfoluca defendi pofsit. Proin- 
de qui de gradu ifto deccdunc , nullo negotio poflunt 

de rc- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86H16 



dcreli 



ad Lectore 



rbai 



M. 



.Quid 



rum coi 



ro pro nobis valeat fcrip- 
;,quid ratio.quidantiquicas, quid Ecclefia- 
fsiones,oftendimus pro modulo noftro leni- 
ter,& hne ampullis.etia fine cujufqua infe&atione.Pra:- 
terea, qua noxium fitfentenciam alceraadmitti, etiam 
oftendimus.Adeovt Deiis/criptura,racio,Patrum con- 
fenfus, Ecclefiarumconftfliones,virorum grauifsimo- 
rumautoritas, honeftasacque vcilicasdoclrina:, ftent 
a nobis: qu* quidem fatis ampla puco efle veritatis do- 
cumenta. Viderinc qui contra hax omnia folam op- 
ponunt pertinaciam fuam. Illud certo eft certiusj nul- 
Jam vnquam in Oriente, nullam in Africa , nullam in 
i£gypto,null,im in infulis illis florentiflimis maris Me- 

diterranei,nullaminGra:ciafuifleEcclefiam,qu2con- 
tra nos vel fcnferit, vel definiuerit. Nullus vnquam in 

Gr^ciaEpifcopusautTraaatoranobisdiflenfit/nullus 
non fenfit nobifcum. Si dubicas, & curiofitatem tuam, 
amice Le&or, cupis in negotio veritatis exercerc, per- 
curread vnum omnes^ Graxos Patres , videbis eos dc 
Perfeuerantia & Apoftafia id quod nos doccmus, do- 
cuifle. Etpoftha:c omnia, fencencia noftrapro noui- 
tiola vcl hodie nata apud impcritostraducetur ? Quid 
quodnullus Latinorumance B. Auguftinum de hac 
re vnquam dubicauic? Quid quod Auguftinus ipfe non 
njfiPelagij excicus difpucacionibus, adoppugnanda 
jJIius Theorcmata cccpic chefin iftam a?*u$/£«» ? Q u id 
quod alijsp cr Africam Ecclefijs vivus videnfque ien- 
tentiam fuam non probauit? nam in definitionibua 
Concilij Carthaginienfis & Mileuitaniqua-namPela- 
gij dogmau damnata funt ? Ecce ifta, 

i tAdam 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



5? 



PR JEIAT IO 

i tAdam fiue peccajjet,fine non peccaffit 3 fuerat mhiiominm 
tnoriturm. 

% Teccatum Ada. ipfitm filum Lfit>non autem reliquumgc- 
nusbumanum. 

3 Jnfantes nuper nati eo ftatu funt quo fuit vidam ante 
lapjum, 

4 Ve ' prauaricationem Ad& non moritur omnegenm huma- 
tiu n } neque per refurrefftonem Qhrifti omne humanumge- 
nmrejitrgtt. 

j fnfantes etiamft non baptizcntur , habent njitam *tcr- 
nam. 

6 ^Diuites bapti^iti nifiomnibm abrenuncient ,etiamfi ali- 
quid boni facere ajideantur , tamen ideis non reputatur, 
necpoffunt habere regnum De'i. 

y Gratia Det tion datur ad fingttlos a&us^ fidtn libero arbi- 
trio efi, njel in lege atque doftrina. 

8 Gratia Deijecundum merita noHra datur. 

p Filij Dei non pojfunt <vocart t nififint omnino abfque pec- 



cato. 



10 



Non eft liberum arbitrium } fiDci indigct auxilio } quomam 
in propria yoluntate habet quifquefacere aliquid^uelnon 
facere. 

Vicioria noftra noneftexadiutorio Dei } fed ex libero ar- 
bitrio. 

Voznitenttbusnon datur njeniafecundum gratiam Dei } fed 
ficundum meritum cujujque. 
Hxc funt,incjua,ea omnia qua: in Africa duobus coti- 
cilijs danatadinr, &qiioruoppoficadecrctafueri!catqj 
comprobata.Inhisnihil de ele£lion:s& reprobationis 
dccrcto incondicionatOjnihii de Perftuerantiadecreto 

ilii 



n 



u 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86H16 



AD II CTORt 

illi refpondentelegitur , quod tamen non neglexifrcnt 
AfrLani,fivelin hiscapitibuserrafletPelagius^velin ijs 
t^nmmrnornentiadPelagijerroresconfuunclospofitu 
exiftimaflent : putauerunt enim, id quod res eft, pofle 
euerti hypothefesPelagij,ctiamfi non recurreturad tale 
decretum.Sed miru eft, nos miileducentisannisatque 
ampliusPelagio pofteriores melius videre quid dc illius 
errore ftatuendum fit,quam viderint trecenti illi.Patrcs 
Africani. Quidjquodipfeafe diflentit Auguftinus, vc 
Auguftinucitantinihiliitproraptiusquam Auguftinu 
ipfumopponere, neque quifcjuam deele&ione&re- 
probatione aliquid cpinatus fit, qui non Auguftini au- 
toricatern ad fententi* fuae defenfionem accerfiuerit? 
Quid quod Casleftinus diferte ad priuatam illius fen- 
tentiam refpiciens, poftquam ea probauit qua: Cartha- 
ginienfi& Mileuitano concilio publiceaduerfus Pela- 
giumdecretafunt, fubjicit, Profundiores njero diffieilio- 
refquepartcsincurrentiumqudflionum, quas latius pertraffarunt 
qui hareticis refliterunt y ficut non audemm contemnere % ita non 
neceffs babemus adslruere. Atque hanc ego cauflam fuifle 
arbitror,cur nulloha&enus Concilio,ac ne Tridentino 
quidem abfoluta illa & omnis praeuifae condicionis cx- 
persPraedeftinatio fuerit comprobata curque adhuc in- 
[ er Pontificios (alua Ecclefia: concordia ingentibus ani- 
m,s nec minore contentione de re omnidifputetur, 
magna etiam do&orum manu ftante pro Molina. Me- 
lanchthonem fane & Luthcrum, diuerfifsimarum fen- 
tentiarum autores, conftattotosannos xxvin invno 
opidulo VVitebergenfi fumma animorum concordia 
jun&osfuifle: &poft Lutheriobitumquisnefcitple- 

* * * rafquc 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86H16 



PR jE r A TIO 

rafquc Germania? Ecclefias mifsa horridailla tMhm 
fententia quamille librode feryo arbitrio complexus 
eft, inpartes Melanchthonis coucefsifle ? ipfumque 
etiam loannem Caluinum non vno loco eafcribere 
qua; noftram fententiam valde corroboram? Enim- 
veroadxv caput Ioannis fic notr.t , QMSitts amorequo 
nosficmel complexm efi 3 rvult nosperpetub firui : ac proptered ca. 
^endum ejfie admonet, ne eo nos priuemur. Multt enim oblatam 
fibigratiam repudiant } multi abjiciunt quod in manibtu habebant. 
Ex quo igiturjemel receptijumtu in (Jbristigraiiam , njidendum 
eft t ne inde culpd noslrd excidamus. £t poft hxc om n ia n on 
placebitnobis nifidura, peruicax, indomitaac nefci a 
rationi cedere contumacia? nobis inquam pro ratione 
erit hujus aut illius vacillansautoritas,pro Doftoreim- 
pudentia, produceconcitataplebs.proarietepertina- 
cia.pro Deo eneruis & vcl Omphales theriftro liiccum- 
bensmollities? Ne firit hoc Deus. Sed defententi* 
noftrae veritate fatis multaj fi modofatis mulca dici pof- 
funt. Quodfi tamen aliquis poft ifta omnia decreuerit 
nihilominus pertendere,negaueritque fibi fatisfa&um, 
eum necefle erit , fi modo ingenue agere velit* caulTas 
proferre,cur i n fententia fua maneat. Ac talem ego ve- 
hementer etiam atque etiam rogabo,obteftaborque,vt 
laborem fufcipiatexpendendifententiam noftram, & 
poftca, fi cauflas habeat, eciam lmpugnandi: Sed antc 
omniameminerit, 

l Legem fibi diflam, <vt oftendat, quod fit 

in meddemonflratione. Enimuerb fi putet ejje aivtpet illud 
prtmum de abfiolutd z£ incondicionata eleBione ft) repro- 
bAtiont 9 fciat 9 nob\s jampridem conceffum bic ejje, njnam 

depln^ 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86H16 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



P R i"E F A T I O 

6 Debebit oflendere , antiquitatem omnem iddocuijfe quod 

ipfe flatuit dejendere. 
y Uenique tenebitur probare ^fententiam noflram Confefio - 
nibus Bccleflarum Ortbodoxarum (^atechejt, c 7 pre- 
cum formuUs ejfe aduerfam. 
Atque hazcquum fecerit clare& diferte, debebitpo- 
fteapofitis principijsex fententiahia, docere., San&os 
non potfe excidere; idque verum eflfe, 

1 Exjcripturu. 

2 Extattone* 

3 Ex Conciiijs Patribtu. 

4 Exconfsflione ^ Catechefl, ac receptis precum forumlis. 
Ha?c, inquam, omnia neceiTe eft iraciat, quirefutandi 

partes fufcipiet, & quidefinefophifmate,altercatione, 
conuitio; vt ap pareat ingenue quaefita veritatem. Nam 
quod frutlillatim quis partem aliquam excerptam tra- 
ducat vulgo , & inuid.a toti operi creet ex arbitrio fuo, , 
feque itadefimclu putet,frulha ell. Operofior eft apo- 
dixis Theologica quam vtita profunctorie euertatur. 
Nonconftatphalanx nifi exmultis: Omneslocomo- 
viue necefteeft., quide omnibusdebellatis triumphare 
velit. Sed nimis fortemultain limine. Vnum iftud pri- 
ufquam finem faciani,moneri te velim,Chriftiare Le- 
ctor; quodde Dauidis «ipoftafia particulari fcribo pa- 
gina 18, idefieejufmodi, vt lioerum contra fentienti 
judicium reli£tum velim.Non ignoro,cuequiopinen- 
tur, Dauidem plane excuflilfe S. SanCtum : interquos 
etiam eft Henricus 'Mollerus , quem cito pagina io8. 
Atque hxc fententia licetad confirmandum Theore- 
manoftrum ficeflicacior quam eaipfaquxpofita efta 

nobis: 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86H16 



A D tlCTORYM. 1 

nobis : tamen ob graues & ferias cauffas maliu alteram 
illam ample&i. Nemini praefcribo. Et poteilTheGs 
nortraaditrui fiue hanc fiueiilam fententiam fecjuaris. 
Vale Chriftiane Ledtori €tcaue } neerrorefeculiabduSftts^ 2 -^ 1 ^ 
excidasa propna fiabilitate^ fed augetor in gratia &> agmtione ' 7 * 
Domimnojiri & ' Seruatoris JeJuQmftt, cui cum Pare & Sp. 
Sanclo gtona ^ nunc ftj intcmpus fempiiernum. Amen. 

____ ._-_-_--_---_--_^_________, — _—_.__ i 

I N D E X 

Rervm Ordine Propositarvm, 

PErioche. 
£xaroen Tituli, De Sdnctorum Aposlafta. 
hHfiiw, Jiue ^xiomata confeJJa % 
l SanBi ckbmt perfeuerare. 
z Sancli pojjuntperfemrare. 
1 Soli ilhja luawttr qui perfuerant. 
4 Terjeuerantia e(i donum Dei. 
Tct tyTxptv*, Controuerfa; 

1 eAn jufius pojsit juftitiaw fuam defrere. 

2 zAn cfu*. dejentur.fuerit ^vera fides aut jufiitia. 
Problematis prioris coniideratio. 
Theoremaprius.IuRuspoteit juftitiapriore deferere. ti 
Poftulata l J{idUm ejje Ekclionem^ reprobationem abjolu- 

tam fiue tncondmionatam. 12. 
2 T^veneratos habere in fecarnem t$ fjtntum 3 principia 
oppojita. i2i 
1 Dona fjmttu dari ad lutfam @r ad njib~loriam 3 fed ad U-< 
0dm pnus quam ad njiSIoriam. I2 . 

4 Dona (Jiritas mtendi 3 augeri^ multiplicaripojfe, 13. 

5 Peccata pojfe capere incrementum. s 3 , 

-k-k-k 3 6 For- 



pag.i. 
2. 
3- 
3. 

s- 

9* 
9* 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



I N D E X» 

<5 Tortio*em efiegratiam fpirittts, quam fit caro. j s, 
j T^egeneratos pofe agere ex r vtroqueprinripio. 14, 
8 D ona fpiritus ejufque infirumenta fufficcre quidem ad vi- 
fioriarn fiquis ijs utatur 3 fiquis wero non njtatur, non 
fequi euentum illis donis refpondentem. 1 /. 

Diftinclio l Apofiafia aliaeft ^niuerfalts^alia Particularu. 17. 

2 tApofiafia Vtieft pei/on<e fingu(arts 3 veltottn<, Gentis. 20. 

3 *Veccatafunt tnplicia. irf, 
Adfertio prioris Theorematis cumfui demonftratio" 

nibus. 2$. 

1 Aformulisfcri^turjt. 2$. 

2 Ateslimoniofcriptura 27. 

1 A naturd finis, qui condicionaliter proponitur. j 1 . 
.4 AjuftometufanSforum. 33, 

5 A cauftis /Ipofiafia conciliantibtts per fivel per accidens. 3 j 

6 A cau^ts Apoftafiam auertentibus , 4 2. 

7 Ab argumentis nuarijs fecundum fcripturam. 44. 
Exceptio cum Refponfionead eam. +p, 
Problem atis pofteriorisconilderatio: 50 Et 1 An 

prior illa fides quce dejentur fuerit ftmulata? //. 

2 iAn ex hypotheticd mhil colligatur pofitiue? > 3 . 

3 &n fides temporalis fuerit ^vera fides? S7. 
Theorema poiterius 6]> Demonftratio prima^fe- 



cunda y tertia } quarta. 
Quinta. 
Sexta 3 Septima. 
Vemonflratio fmgularis . 
Demonftratio primaria & vniuer£ilis t 
Confechria ex iententia noftra. 
Confe&aria ex fententia oppolita. 



*+> 

6s. 
66. 

ibid. 
67. 

67.68.69.70. 
Or- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 





I 



Juf/tm ^iartyns. * 
Jrena. 

(lementis Alexandrini, Origenis. 
Tertulliani. 
Tbeodoreti^ Cypriani. 
Athanafij, 

Hrftlijy Gregorij Na^an^eni. 
*Ambrop h Cbryfifiomi, Hieronymi. 
Auguftmi. 

tprojfieri Aquitanici. 

Cregorij Fapa y Bernhardi 3 Lirx. 

Atla ScboU Faripenps. 

Thilippi Mtancbtboms. 

Reformatio Qolonienps. 

C on fiJfi Auguflana joj. Saxonica. 
Hohemica. 
Anglica. 

Ctiartyr. Mufcuht 
Joan. FFigandns (^r JMattbaus ludex. 
Henricus CMollerus. 

Chemnictu.Hemmingms, Fr.lunius. 
anazketh &Refpofioad Excepciones. ^dlocumRom. 

xr - 20 - 110. 

1 Cor.ix.i 7 . uu 

2 Car.xm.6.7. 

\o\ °r X ' n - ' "4- 
1 Tm.\.i 9% . lx? . 

Bebr>. 



91. 
39. 

94. 

96. 

97. 
98. 

99. 
100. 
101. 
102. 

JOJ. 

m. 
104. 

IOf. 

ibid. 
106. 

107. 

107. 
108. 
108. 
109. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



w • 

m 



Obje&iones, i Ex Articulo ConfefT. xxiv. p. Uo. 












• 








2 ExCatechefeosQutfft. xxvm. 
Liiu liui. 
Exfcripturis, Jerem,xxxu 

Sdatth.WW.l^. 
2WW.lll.I4.Vl.3j37 

39-59- 
x.26. 

XVll.lJ* 

%om. v.5.0. 

vni.20. 

1 Cor. 1.8, p. 
1. 13. 
iv, 30. 
1 7*^ v. 25. 
1 P#r* 1, 3 . 
lodn. Ui. p. 

Objeclio fingularis- ^tfi fojfibilitate. tApoBafu nuHa 
fit certitudojalutis? 147« 
lW<? ccrtitudo ft? 150. 

•Conclvsio, Continensmeditationem.Trafticamtotitu ope~ 
ris. 152- 

F I N I S. 



I2p. 
l?0. 
I3O. 
121. 

136. 

»37- 
I2.7. 
138. 
138. 
141. 
141. 
141. 
142. 
142. 
142. 
142, 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



PROBLEMATA 

THEOLOGICA 



DVO 



De San&orum Apoftafia. 

G*fS ^ de Per fi verami * Sanclorumcontroverffa : Famms 
< hrtftt vmct fervatoris noftn mfftcto, fcriptm * facrx d»c7« 
dmmere bona conJckntiiJludMmusULet^tamU 
™mtnverttate&f fl amte*aijiutiomm. 

n E P I O X H. 

H ErfeverantiaduobusmodisccV 
fideraripoteft. Prior eft imagi- 
nar us, prout fingituradfeclio 
v|| confequens neccflano homi- 




nes quofdam ad vita «ternam 



abfolute & prarcife deft natos, 
>cuiufmodi etiam adfccU nes 
ringuntur, fides, juftificatio, 
lanctincauo, glorificatio. Poftenor cft praftcus 
quatenus cft cond cio moraliX&hominibusaDeo' 
imperatur 5 acnegleclaquidem contemptaque habet 
comminationcm mortis, pratftita vero habet pro- 
minionem vitaesternar. Ille modus miitexcruda& 
commentitiadoftrinade Pradeftinatione adferitur 
cjue abns ommbus, q U i decretum taleeleftionis & 

A rcpro- 



rcprobationisftatuuntabfolutum: Hicmodus fluit 
cxlegcck Euangelio. Jllum nullaha&enus Concilia 
approbarunt, fed ficut ab Auguftino praxipue ad 
evertendas Pelagij hypotheles introdu&us eft, ka 
poft ca non nill pnvatos quofdam habuit fedtetores; 
hunc, poft fcripturafacra, ratio & expericntia copro- 
bantj quod nos dcinccps dcmonftrare inftituimus. 

EXAMEN TITVLI- 

QVitra&ationihuic tituluprafixerc Dc fanclo- 
rum perteverantia , non videntur vcrbo conv 
plexiid quod praxipue controverfum cft : ne. 
quecnimdeperieverantia potiiTimum agitur 5 fed dc 
apoftafia & defe<5tione : hoc eft; Non tam venit in 
quaeftionem , Vtrumne omnes {ancti pcrfcverent, 
aut, An debeant,poilintue perfeverare^quam, Vtrum 
fandi po/lintagratiadcficere,&:, Anquidam reaplc 
dcficiant. JHnimverolicet vidcantur idem valerc, dc^ 
flccre,&:non per(cverare 5 tamcn ,quiaquidiciturcr- 
rarein capitc de perieverantia lan&oru, credipoteft 
doccre, vel Nullos fanctos perieverare, vel, Omnes 
fanctosperfeverare, vel, Nullosdebcre perfeverarc, 
vel, Nullospofle perieverare^ qua^partimambigua, 
partim manifefte falia funt: (verumenimeftdicere, 
Omncs fanctos pofle pcrfevcrare, Quofdam vero 
non perieverare.feddeficcre) praftatomnino, pofiti- 
ve diccre,deficcrc, quam non perfeverare, Quumquc 

illa 



illain Titulo adfeftio exprimenda fit, dequipiaeci- 
pueconttovcrfiaeft,quaeratur vero de defectione & 
apoftafia,non aute depcrfeverantia,efrTcitur,mcIi- 
us Titulo convcnirevocemapoftafiar, quam voccm 
pcrfcverantiae. 

TA AIAOMENA 

In confeiTo&cxtraomncmdubitationis alcam 
pofitafuntifta Axiomata. 

AXIOMA INDVBITATVM L 
San&i debent perfeverarc. 

Hoc eft, officij ipforum atq uc muncris cft, pcrftarc in 

in fide&fanciitate: 

1 Propter voluntatem & mandatum Dci. 

2 Thcf. ii 15. Nempeigitur Fratres, perfiate 9 tf tenete tracfi- 

tam doftrinam quam cdoftiefiis, 1 Cor xvi 15. Statccnfide, 
rvinliter agtte. 1 Tim. ifi. 14. Jm^quidcmhominesifgr /?- 
Jutlores procedent in peius: at tu fcrmanc m ijs qut dtdicifti. 
Ioan .xv. 4. Manete m me. 1 Theflall. iv.}.H*ce$ njoluntas 

Deijfanflificatio isejlra. 

ii Obpramiaperfeverantibus a Deo promifla: 
cuiufmodifunt, 1. Habitatio Dciinnobis. 
Levic. xxvi. Siambularveritisin flatutismeis,@jr mandafa 
mca fervantcs feceritis ea } ponam tabernaculummcumin <-vobis 
ncquc fafidiet <vos animamca, fcdtndcfinenter ambulabo intcr 
rvos, $} ero <vobis Deus, w quoquc critis mihipopuks : repc- 

A ij titur 



tkur *.Cor. vi.»6* Ioan.x'v.23. Siquisdiligitmeyjermonem 
tneumferVabit y Tatermeus dtliget ipjum» (gjr njememus ad 
ipfum, ft) manfionem apudipfumfuctemus. 
2. Adfcriptioinnumeriimfamiliarium Chrifti. 
Ioao.v 11.51. Dixttlefusilbsquicredidcrunt ipft: SiVos ma&> 
ferttis in fermone meo > -vere dtfcipuli mei eritis. 

3 Cura Dci. 

Ioan.xv.i. Omnem palmitem qui fert fruUum inme } purgat 
T>ater» utplus fruclusadferat. 

4 Fxauditio. 

loan. xv: 7. Si manferitis in me, ft) njcrba mea manferint in 
njobis y qmcquid >-volueritis i petite y ($r fiet njobu. 

$ Dilectio, favor,& benivolentia Chrifti- 

Ioan. XV. 1 o. Simandata mea ferVaveritu y manebitis in chari- 
tate mea» ficut ($■ ego Patris meimandatafervavt, @r maneoin 
tiu4 cbaritate. 

6 Salus&vitaaterna. 

Matth. x. 11. & XXIV. 13. $&iperfeveraverit [ufque ad finem, 
bicfalvuserit. 

Rom. n. 7. lis quiperjtant» quaruntquc boni operis gloriam (gr 
bonorem (efr emmortahtatem» reddet Deus n>itam<£ternam* 

111 Ob pericula defeftoribus & apoftatis propofita, 
qua: poftea enumcrabuntur, in 1 heorematis prioris 
argumento tertio. 

Tenentur igitur omnes fan&i& fideles Chrifti fervi 
quocumque loco, ordine, condicione (int , hocde fe 
promittere, acprcftare: ncquealiterquam de officio 
hominis fidelis capienda funt illaCatechefcos verba, 

Credo 



(rcdi me 3 fidelem fcilicct, <vhm Ecclejtamembrumefc 
ferpetuomanfurum. ' 

* AXIOMA IND VBITATVM. II. 
Sanfti poflunt perfcverarc. 

i Vcpotc qui fufficicntcr inftrudifintdonisadpcrfc» 
verantiam conftituendam neceifarijs : habent cnim 

1 Deumadexteris, qui potcftomnia. 
Rom. vui. ji. Si Deu* pro nob'ts 3 quis contranos? 

2 Chriftus ipfis vires fubminiitrat. 

Philip. iv. i}. OmniapofumtnChrifto, quime confortat 

3 Habent gratiam Spinr us intus agentcm pcr fidem. 
Ioa n . l v. 1 4. Quifquis btberit ex aqud tlld quam ego ei dabo^ non 
fittet in aternum,fid aqua illa quam ego dabo et t fiet in eojons aqud 
falienth in ^vitam xternam. 

I oa n . vi . 3 5 Qui a enit ad n;e } nequaquam efurtet, ffl qui crcdit 
inme 3 nequaquam fitiet. 

4 Hoc autem donum per fe diuturnum eft atquc perjfc- 
ttium, & cjui hoc fequuntur, non pcccant. 

h Pet. 1. 13. tr Renatinonexfemtne corruptibili. fed ex incorrupti* 
bili, perfermonem Deo ui vcntu , & manentis in aternum. 
I. loan. U». o. Quifqutsnatuseflex Deo> peccatum non com- 
mittit 3 quoniamfemen tpjius in eo manef.neque <vcra potefl pecca- 
re 3 eo quod ex Deo natus es~i. 

1. 1 oan. v 1 8. §utfquis natus eU ex Deo non peccavfedqmgeni^ 
tus esl ex Deoy confervat fetpfum 3 f%) malus ille non tangtt eum. 

I I Bona ifta fan&is nemo poteft adimerc vel cnpcre. 
Joan. x. 28. 0<-ves meas nemo raptet e manumed.lPatermeui 
qui eas dedit mihi maior omnibusef, neque quifquam potefi eas 
eriperccmanuTatmmei. EgoQ^ Patcr^vnum famtu, 

A iij Dco 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86H16 




1 



Dco verd confervantc, & homine per fidcm advigilan. 
tcquisbonaiftaeripict? 1 Anvllarescreata? Minimc: 
docente Apoftolo, V^ullam rem creatam pojfe nos fiparare a 
tharitate Dci> qua efl m Chriflo Domino noflro . Rom . vi 1 1 . 3 j. 
Quae verbain Catechefin noftram tranflcriptafunt.re- 
fponfionc ad quaeftionem xxvm. i An Diabolus? at 
hicfide, precibus,vigilantia,(uperatur. Haccautelancti 
pixftare&debent,& poflunt. \?zx..v .%. Adxerfarius no~ 
fler Diabolus tanquam leo rugiens circumit 3 quarens qucmdevo- 
ret:fid refifltte et 3 fortes in fide. 

Iacobiiv. 7. SubdHi eflote Deo 3 refifiite Diabolo^ffi figiet a 
<vobts. 

l loan. v. 18. QtQgcnitttseftex Deo, nonpcccat, (ejr Malus ille 
ttontangiteum. 

Profecto necefte eft infirmu eflTe hoftem, qui non po- 
teft vincerc nifi volente, nififeipfu propria fponte illius 
poteftati dedentcm, feqj iugo illius fubmittentem. Im- 
bellem quoquc necefleeft elfte,qui vel refiftentem fugit. 
J Anmundus? Mqui 

Omnequod natum efi ex Deoruincit mundum : ffi hacefinjiclo- 
ria qua <vincit mundum, fides noflra. Js{utj efi autem qui rvincit 
mundum:nifi qui credit quodjefus efl Filtus ille Dei? 1 loan. v.4. 
4 Anpcriecutio,adrlicT:io, resadverfie? Atiftanos pcr 
Chriftum fiiperare poffum js. 

Rom.vm. $5. Q*fs nosfeparabit acharitate Chrifli? anoppreffio? 
au anguftia? an perfecutio? an famts? an nuditas? an periculttm? an 
gladitu? Imoin tUis ommbus plufquam<vic7ores [umus 3 pcr cum 
qut diiexit ncs. V^am mihi quidem perfuafum efi , neqtte mortem, 
ntque <vitam t neque angelos, nequeprinctpatm , neqtte potefiates, 
Tuqueinftanttanequt futura 3 neq- y fubUmitatem nequeprofundi* 

tatem 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86H16 



tatem, neq ; njllam remaliam creatam pofic nos fiparare 4 chariu- 

te Dei t qua efi in ChnHo Domino noftro. 

Praeterea, hacc ipfaattemperat Ceus viribusquasnobis 

ex gr«tia (uggefsit. 

I Cor. X. \y Tentatio *vos non inVafit nifihumana. Tidelu au- 
tem efi Deus 3 qui non finetuos tcntari jupra quam potefits : fed 
faciet una cum tcntationeexitum ut pojfitisjujferrc. 
Itaque merito Apoftolus de nobis. 
Vcrjequutionem patimur,fednon derelmquimur : bumtliamur } fed 
non confundimurideijcimur^fed nonperimus. 2. Cor. tv. p. 
Sed quxri hoc loco poteft, An non fieri pofsit, ut Dcus Qvaes- 
ipfegratiam fuam nobis prior fubducat? Rciponfio ex TI °* 
fcripturisfaciliseft, Nunquam idfieri. Resf. 
Luc x. 42. Maria bonam parte elcgit, qu* non auferetur ab ipfa* 
Hebr. xui. 15. fpfe dixit, Non dejeram te } neq ; dcrelinquam te. 
I T hcfs. v. 24. fidelis efi is qui wos <~vocavit t qui etiam ejficicU 
Accedit ratio. 1. A conftantia & immutabilitate propo- 
fitidivin|>nequeenimdonafuadatDeusin diem,utnnc 
«*<p»V*fce^» aut ut facli fui dutfus pcenitentia pofteanobis 
eafubducat,fed ut perpetua fint. 
Rom. xi. 2p. A'fiiT*pi\i}Ta,Junt dona Dei, rvocatio. 
i A juramcnto Dei. 

Heb. VI. 17. Deus<volens ex abundanti haredibus promijjionis 
ofiendere immutabilitatem confilijjui y fideiujfit jurejurando s Ut 
per duas res immutabiles, in quibuj fien non potefi $*t menutus fit 
Deus, rvalidam conjolationem habeamus. 
3 Ab intentione Qc voluntate Patris. 
Joan. vi. 39. Hac efi wokntas eius qui mi/ttme Vatris^utquic* 
quidmihi dedcrit, nonperdam cx cojedfujcitemillttd noytijim* 
dte. 

^Avo* 



t 

4 A voluntatc & ftudio Filij. 

Ioan. vi. 37. ^uicquidmibi dat Pater , *veniet adme: ftfquiad 
meueniunt» eosego noneijciam. 

5 Ab ejufdem interccfsione. 

Luc. xxii. 31 SimonStmon^ecce, Satanas appetijt*vos y quos 
njentilaret ficut triticu , Sed ego rogavipro te> nedeficiatfides tua. 

6 Ab officio Sp. Sandti. 

Ioan. xvi. Bgo rogabo Patrem s &* alium Paracletum dabit *vo~ 
bts % ut is maneat <-vobifcum in aternum. 
Atque hoc voluit Catechefis , quum dixit, Spiritum 
fenctum idcirco nobis datum , ut nos per veram fidem 
Chrifti & omnium ejus beneficiorum paracipes faciat, 
» os confoletur, & nobifcum in seternum maneat. 

7 A natura foederis, quod perpetuum eft, 

lefia. Lxi-H. Feedusperpetuumpangameis. & LX. lu PopuL- 
res tui quotquot erunt jufii 3 hareditario jure poffidcbunt terram. 
Ierem. xxx 1. 3. Dtlefitone perpetua dtligo te. 
Iezech. XXX VI. 25. Refidebunt in ea terra qttam dederam Iaco- 
bo fervo meo, in qua refederunt maiores rvefiri^refidebunt inquam 
in edipfi,filijqueipforum 3 ufque inficulum y ^Datfidferuusneus 
princeps ipfis erit ufque in feculum. ^uum pepigero ipfisfccdus per- 
tmm futumm cum ipfis 3 ponamque[an6Iuarium meum in medio ip- 
Jorum in feculum. c. 
Atquc idcirco vocatur fcedus falis. 
Num xv 11 1. 19. Fcedus falis perpetuum efl coram Jebova, pro 
u * (gypro/emtnetuo tecum. 

Incujusperpetuitacis fymbolum ac memoriam voluit 
Dcus in Veten Teftamenco;omnesoblaciones fale con- 
fpergi. 

Lcvit. 11. Jl. Omnemollatlonemmuneristui fale ftlitoy neque 

ceffare 



cejfarefinitofalemfiederis Deitui a munerc tuo: cum omni munt- 
Tvtuoojfirtofalem. 

Et in Novo Teftamento Sacramenta nongratiam, 
temporaria, fed pcrpctuam credentibus obfignant. At- 
que hoc voluit Confefsio Ecclefiarum Belgicarum Ar- 
ticulo xxxvi, quumait. Baptijmusnobistefiimonioesl, Deum 
nobis in aiternum Deumfore y & patremnobis propitium. 
7 A natura juftitiae. Subducere gratiam , prsfuppo- 
nit culpam : hancautem quum fan&i vitent, funtextri 
periculumiftius pcen*. David non nili poft gravifsi- 
mu peccatu,Afe abijcias me inquit a facie tud 3 &)Spiritum fan~ 
Sium tuum ne auferas a me. Redde mihi gaudium falutis tua, (fr 
fpiritu ingenuitatis fufientato me. u. 13 . 
11 r Ineptum eflfet poftulare id quod fimplicitereft im- 
pofsibile. Quum autem Deus perfeverantiamanobis 
exigat, fequitur eam non efle reponcndam inter ea quae 
funt 

AXIOMA JNDVBITATVM III. 
Soli illi falvantur qui perieverant. 

Luc. xx U. 28. Vos esTu ij qui permanfifiis mecu in tentationibus 
meisAdcirco egodtjpono uobisficut dtfpofuit mibi<Pater meus % 
regnum. Ioan. XV. j. Quimanet inme 3 in quo ego maneo,hic 
fertfruftum multum. Matth.x. 12. & xxiv. £>ui perjevera- 
"verit ufque adfinem hicfahus erit. 

AXIOMA INDVBITATVM IV. 
Perfeyerantia infideeft donum Dei. 

i Cor.iv.7: $uid kabcsquodnonaccepijiilquod jirveri ac- 
ceptfii t quidgloriarisutquinonacceperisnCor.xv. 10. Cratia 

B rDei 



Dei idfum quodfum, <&gratia e'w erga me non fuit inanis. Ioan . 
x v . 5 • Sine me nihil poteflis facere. Philipp.n. 13. Deuj eft qui 
operaturin nobis rvclle ^ perfcere^fecundum beneplacitum fuum. 
facobi l* 17. Omne donum bonum 3 fg) omnts donatio per- 
fe0a } /uperne defcendit a Tatre luminum. Idcirco iubetDo- 
minus,,utv'igilemus&oremus.'Matth. xxvi. 41. 

TA ZHTOYMENA. 

Controverfa funt ifta 1 An fidelis pofsitfidemfiiam 
deferere. i An quae deferitur fuerit verafidcs. Porro 
hsec duo neque Confefsione Ecclefiarnm noftrarum, 
neque Catechefi Palatinatus hactenus definita funt: 
Namquse a quibufdam profcruntnr, eaproprieperti- 
nent ad eas clatTes Axiomatum indubitatoru , ad quas a 
nobis reiata funt. Proinde Jiberaintegraque rcli<5la eft 
veiitatisdehisrebusdifquifitio: neque prarfcribereno- 
bisdebet privata alicuius fecus fentientis autoritas, 
quum utrimque & multi , & gra ves , & fandi viri ftenti 
& ubi nihil publice definitum eft, liberafit& honefta 
veriinveftigatio. Nos igiturad utramque quaeftionem 
tefpondebimus adfirmative. 

PROBLEM A PRIVS. 
An juftuspoflit juftitiamfuamdefeere* 

Vel, quod idem valet, An fidelis a fide, fan&us a fancti- 
tatefua pofsit defleftere. Namquificformant, Anfi- 
delis pofsitfidem amittere, non tantum verbo a fcri- 
pturarum facrarum formula receduut,fedctiam dubiam 
faciunt&incracacemqu*ftionem. Namfriniumfcri- 

ptura 



f* 

pturadcbonis iftis fic non loquitur. Deinde, amittitur 
idproprie, quod fortunanobis,uc aiunt vel cafu perit, 
praeter intentionem noftram, annulus, liben numus, 
qua^pofteafi recuperencur, dicuntur reperiri velinve- 
niri: Atiuftitia, fides>charicas, ficuc non inveniuncur, 
itanecamittuntur. Quod fi vero lariusexcendas hanc 
vocem,amitti etiam dicetur id,quod eripitur mvito- At 
juftitiam, fidem, fan&icacetTb nemo iuvito eripit. Defe- 
runtur hscbona^non amiccuncur, nequeeripiunturin- 
vito, vel naufragio pereunt, fed effluunt negligenti, aut 
malepromericofubducuncur : hoceftjfublationon ha- 
betrationem tentationis ad confequenspeccacum,fed 
iuftifupplicij obpeccatum antecedens: licetenimex- 
ternorum bonorum ademptionetentetfuos Deus, ad 
fidei exercitium ; tamcn bonorum fpiritualium poiTef- 
fione neminem mulclat, niii,idipfum ante promeri- 
tum. Prascerea , non qu rriturj An quis fimul iuftus ma- 
nere pofsit , & iuftitiam deferere, aut fimul eiufdem rei 
fidem habere& nonhabere-, hxcenimfunt aov;*}*: fed 
hocquaericur, Anqui fan&useft, mucacafenfim volun- 
tate, non pofsit tandem omnem armaturam fidei abij- 
cere& fieri Ae<*or*KT^,meliorumque partium defercor. 
Denique, non hoc a^icur, An fidelis pofsit peccare, quis 
enim eft homoquinonpeccececiam in multis? fed an 
peccatorii multorum conglomeratione eo vfque pofsic 
pertingere,utuniverfaliapoftafiaSpiritu gratia? penitus 
queat excutere, & fe bonis omnibuscadeftibus fpoliare. 
THEOREiMA PRIVS. 

Iuflus poteft iuftitiam fiiamdeferere 

Ad huius Theorematis dernonftrationem petimus 

B ij conce- 



tt 

concedi nobis ifta 

POSTVLATA. 

i Nullam efle Electionem aut reprobationem ab- 
folutam. 

Neque illam quae fingitur fa&a ante decretum 
creationis ; neque illam quae ftatuit decretum 
iftiufmodi fa£him praevifo lapfu.-fedutramquc 
clfc commentitiam, ficut alibi demonftratum 
cft. 

II Regeneratos habere in fe carnem & fpiritumj 
principiaoppolita. 

Sed carnem a natura corrupta, fpiritum a gratia 
adventitia. Galat. v. i6.[Spiritu incedite , & quod 
concuftfcit caro, ne facite. Nam caro concupifcit adverfus 
fiiritum:Jj>irittts uero adverjus carnem : Hac autem inter 
fijunt oppofita. Rom. vu i . H. V^empe igitur 9 fratres, 
debitoresfumus non carni t ut ficundum carnem <%>ivamus s 
feh Spiritui. 

I I I Dona fpiritus dari ad ludam & ad vi&oriam , fed 
ad lu&am prius quam ad Yicloriam. 

Quia non eft vi&oria nifi poft certamenj necdatur 
coronanifivincenti. Apocal. 11. z6. Siquisrvi- 
cent> cujlodieritufque adfinem opera mea 3 dabo eipo- 
tcjtatem in Gentes. J$ui <vicerit amicietur vc- 

Jiimentu albis } neque delebo nomen eius exlibro <vita. 
21. Siquis <vicerit s daboei federeinthrono mco^uttf 
Jedeo cum Tatremeointhronoeius. Sufficiunt autem 
ndelibus dona fpiritus ad utrumquefimodoea 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



i 



cuiquecur*fint. % , Cor.xu. 7 . Neexeellentiare- 
•pelattonumfupra modum efferrer 3 datus eji mibi furcultu 
tnfixus carni 3 &* tAngelus Satan ut tne coiapbis cadat > ne 
fupramodum efprar. fuper bocter Dominum rogavi 3 ut 
abfcederet ame 3 dixit mibi 3 Sufficit ttbi gratia mea: 
Nam potentia mea perinfirmitatemperficitur. 

v Dona fpiritusintendi poiTe,& augeri, & multipli- 
cari. 



Matth. xn 1. ii. Habentidabitur. Apocal, xxn . i i« 
^w]»jiuse^jujiificeturadbuc s tffanclus fanclificetur 
adbuc. l.Cor.xv. 10. GratiaDeiinme nonfuitina- 
nis. Luc. xvu.j. Adijcenobisfidem. PfaUxxxiv.8. 
<Progredtuntur de rvitloria in n>ifioriam , vel,dcva> 
tuteinvirtutem. Matth.xxv. 2$. Eugeferve bont 
acfidelis, in paucisfutjli fidelisjuper multa te confiituam, 
ingredere in gaudium Domini tui. 2 8. Tollite abeo 
talentum dateeiqui babet decem taienta,omnienim 
habenti dabitur , 

v Peccata poifc incrementum caperc. 
Dum vara, quod aiunt, vibiam trahit. 
Apocal . XX . 1 1 : ^ nocet noceat adbuc qui ferdi- 
dus e(t 3 fordefcat adhuc. Matth . xi 1 1 . 1 2 . -Quifquis non 
babet y etiam quod habet tolletur ab eo. Hoc cft Hebne- 
is addereebriam fitienti. Dcut. xxix. 10. 

VI Fortiorem effe gratiam lpiritus quam fit caro. 
Fortior inquam eftfldes|&charitas, quamfitca^ 
ro; non tantum ratione principij & caufjc fed 
ctiam rationc form* propriac, & effeftus: multo 

B iij cnim 



enira vehementius fertur in Deum fpiritus, quam 
caroin vllum mortalc bonum. Matth. xxvi .41. 
Spiritusproptusefl , fedcaro infirma,Voms eft dilectio 
utmors, Cantic.vin. 6. Imo ipfa cft mortefor- 
tior.nam &eam vincit,& nihilo fecius poftmor- 
tem adhuc remanet. Sed dona fpiritus, ficut non 
admittuntur primum, ita neque agunt poftea ni- 
fi per voluntate: necefte eft igitur ut locjuitur Apo- 
ftolus, exfufufcitentur. Excitantur vero^precibusj 
vigilantia, attentione,dequibus Demonftratio- 
nefexta.Itacrgofidelis& Chriftianus milesad- 
fum pta Pan oplia Dei, potefl refislere tempore adverfi, 
f$ omuibus conJeBis flare, EJi enim accinSius lumbos cba- 
ritate, indutus tboracem jujlitite t calceatus pedes prapara- 
tione E^vangelij pacis. Habet injuper fcutum fidei } quo po- 
tefi omnia iacula mali illius igmtaextinguere . Gaieam 
etiam babet falutarem , o* gladium fpiritus, qui efl <ver- 
bum^Bei.Hisadditpreces (djr fupplicationes. Ephef.vi. 

vn Regeneratos pofle agere ex utroque principio. 
Pofliint, & pofliint' tamdiu quam funt in hac car- 
nc. Porro adus eft exdeterminationeliberavo- 
luntatis. Hoc modo. Suggeiitaliquid caro, fug- 
gerit <Scfpiritus: fnggerituterquefuum, fub ratio- 
neboni. Sed carnis bonum prafens eft,confpi- 
cuum, irritat fenfus, & plurium exemplo pellicit 
adfruitionem fui:Bonum fpirituale creditur & 
fpcratun dcfertumquca fectatoribus , folius Dei 
& confcicntix teftimoniogaudet. Quo fe ve- 

ro cum- 



ro cumque inclinaveric voluntasi exeofeque- 
turachis. Itaqueillafollicitatautrimq; hxretfae- 
pe, vacillatjludatur, nutat 5 ac prefla etiam excla- 
mat, CredoDomineJuccurreincredulitatime&. Marci. 
ix.. 14. 

vtu Dona ifta fpiritus eiufque iuftrumenta fufficerc 
quidem ad vi&oriam fi quis ijs utatur : fi quis ve- 
ro ea vel negligat vel fpernat, nonfequi eventum 
illis donis refpondentem. 

Sicut gladij in vagina reconditi nulluseftufus in 
prcelio, ita neque bonorum cadeftium,fi intra 
potentiamanimiconclufateneantur. Producen- 
da funt in harenamj & adluc~tamevocanda,'ut 
fccjuatur victoria. Quod qui non facit,deferit 
orhcij fnipartes,&fuaculpa{uccumbit. Idvero 
quo pac~to quibufque gradibus fiat , oper«e eft 
pretium explicare. Principio fides eft de bono 
Jeterno, & habetde peccato conceptum iftiuf. 
modi, Qutfquis peccat contra Legem De'i,meritb aDeo 
funienduseji. Quoties vero cumque orTerturho- 
mini pio & credenti res aliqua fiugularis, vel alii- 
cicns ad peccandum, puta ad Idololatriam 3 vel a 
bonoabfterrens,putaafolitis Deicultuj mittitur 
ftatimanimus in deliberatione,ficut anre dictum. 
eftj ancepfque ac dubiusha-retutrum faclurus fit. 
Sunto illecebrx, opes, voluptates, honores, gra- 
tia potentum : funto terriculamenta, exilium, 
vxoris & liberorum caedes , ignominia , odium, 
lmLO fame^morsj& quidemtaliSitam crudelis. Hic 

pecca 




\6 



peccaturus aliquis duo ifta mente concipit , Deus 
non cft abnegnndus , atque hoc fuadet fides; Deus eH 
abnegandus, atque hoc fuadet caro. Quid fi acce- 
dant fpeciofa fophifmata amicorum fupparafi- 
tancium, & peccacumextentiancium? i Dilpu- 
tatur Jadhuc inccr viros doctos an hoc facinus 
coniun&umficcum abnegacione Dei: ecce, hi, 
hi doctores neganCj hi dubicanc. % Non fi nunc 
abneges Deum, proprerea fimplicicer ipfum ab- 
negaveris y vna hirundo non faac ver. 3 Poceft 
cxterno geftu veletiam orehocfieri, animoad- 
huc illasfo acqut incegro : Deus vero quum fic 
Spiricus, fpiricucolivulc. 4 Deuseftmifericors, 
facile ipfe hoc cibi condonabic , videfne ut Salo- 
mon fueric idolacra? ut Pecrus'Dominifuiabne- 
garor? at hi fiinc refticuci. Nihil Dco a?que con ve- 
nit^atque mifereri & benefacere. 5 Facile ininte- 
grum reftitueris per pcenitenciam : ingemifcc 
modo, cxaudiveric. 6 Si es clectus ad vicam, 
nonofficiec hoc falucituae, decrecumcnim Dei 
folvi non potelt: fi non esele&us, curbisperis? 
cur tot mala pefers in hoc feculo , maiora poft 
mortem perpeflurus? Haec, inquam, fiaccedant 
fophifmata, occaecatur incerdum racio , uc verum 
audire vix queac. Quod fi vir pius in hocpericulo 
inftarct fan&o propofito vocacionis fuae , vince- 
rct parvo negotio offucias iftas tentationum fidc 
&precibus , exemplo crium illorum juvenum, 
quibus rcx Nebucad-nezar quum fuifler comi- 
natus, feillosinfornaccm ignis'accenfam con- 

iectu- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



le&urum , nifi imaginem fuam adoraffent, re- 

iponderunt,^^^ 

■vefmurumejl ut Deus noflerquemnos colmus,quimen s 
ejiad eriptendum nos afornace ignis accenja , a manu 
tudoRex,eriptatnos:fiVenon: notumfn tibiRex deos 
tuos nos non ejfe culturos, &)imaginem auream quam ere 
xifti nortefie nos adoraturos, Sed quia ille animum 
toum ia^enumerofponte fuaavertit a mandato 
Uei i & a boms fpiritualibus , conijcitq, mentem 
m iitaparticularia,ijfq'ueinhaerct, fit, utlenoci- 
nium carnis Sc terricuJamenta DiaboJi fequatur 
cxcJuia fide. Lapfus igitur conta confcientiam 
abnegathocmodofidem, &contriftat fpiritum 
quem fi fcquutusfuinet.ftctiuct. Proinde non 
recle videntur mihi fideles poftquam delique- 
runtculpam fa&i infuamimbecillitate conijce- 
re: regemtus enim non eft debilis nifi velit, taJi 
bus emm & tam multis inlrruclus eftarmis.ut 
nili ea abijceret, iliorum ope poflet viftonam 
obtinere. 

AIOPI2MOI. 

Duplcx efl: Apoftafia * vna particularis 

alteravniverfilis. ' 

Particulans etl circa vnum aliquod vel plura non 
^«axima peccata,tum veniaiia,tum mortalia- fed 
litainfrequentius; fitqueex ignorantiUeuitare 
mMna, qualis eft in nuda ebrfetate, ftup ro Tdli 
-teno : vel ln iftiufmodi pluribus conj^l Vnt 
u-erlalis eft,quado Deus 3c Chrift us e ius, omnial 

^ diuina 



1 



If 



diuina vel dedito animo contem nuntur>vel prior 
iilorum beneficiorum oblatorum contemptus 
ex ignorantia profectus per fubfequentem im- 
pcenitentiam 6c malitiam approbatur & confir- 
matur. 

Particularisapoftifia: adfectiones haefunt. i.No- 
dum excutiea plane m regenitis Sp.* c anc~him,fed 
intantum duntaxatcontnftari,c|uantum eftpec- 
citum illud in le. Iftiufinodi fuit defcctio Oaui- 
dis^cjui vincendum fe carni prarbcns, adulterio 
&fcedohomicidio poliuit, &tamen potuitcre> 
dere, nafciturum exfuo femine Mefsiam. Talis 
cjuoque abnegatio fuit B.Pecri. 
1 1. Dariabea reftitut onem exgratiaDei inChrifto 3 
perferiam pcenitentiam,& leminafiuepnncipia 
boniadhucreliqua.Exempl o fint Oauid,Petjus, 
alij. Sed quo gravius eft peccatum,eopar eft ma- 
iorem eiTe pcenitentiam, ut fuperabundet gratia. 
Erravit igitur Montaniftirum errorem Tertul- 
lianus, quum fcripfit. Cui nonaccictet autirafciinique, 
Cr ryltra folts occafuw ? aut fg) manum immitttre 3 autja*> 
cile maledicere, autfidem pafft eteftruere, aut uerecundia* 
aut necejfitate mcntiri? Jnnegotijs 3 tn officijsjnquafujn 
n>iSlu 3 in <-vi/u y in auditu quanta tentamur ? <~ut Jinulla fit 
njenia, iftorum > nemtnijaluj competat. Horum ergj crit 
tvenia per exoratorem Tatrts Chriftum. Sunt autem (efr 
eontrariaiJlis 3 "vtgraCVtora tf> exitiofa , qu& "veniam non 
captant 3 homkidium» idoloLatrta 3 Jraiu 3 negatio, blafphe~ 
mia 3 a/tique {%) moechia ffl formcatio 3 tfjiqua alia vio~ 
iatio templt *2)ei. Horum ultra exorator non erit ChrU 

Jttts; 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



19 

Bm:h*c non admittet omnino qui natus exDeofuerit: 
non futurtu Dei filitu , fi admiferit. De Pudicitia 
cap.xix. 

tll. Facileabeagradumfieri ad Vniuerfalem apofta- 
fiam, fi quis omifla pcenitentia, & contemptis 
admonitionibusatq-, pultationibusfpiritus, gra- 
tiam extinguat, & in peccatorum cceno volutarc 
nondefinat. Matth. xiij. 12. ^uinonhahet } eietiam 
idquodhahet 3 auferetur. 2. Tim. iij. 13. Homines im- 
prohi impoHores frocedentin peius 3 tumfeducentes y 
tumfeducli : aAt tu permane in ijs qu<z didicifii. Proinde 
cjui vniuerfalem apoftafiam vitare volet, conful- 
tifsimefacl:uru,fi minorapeccata vitetracfi forte" 
peccauit, audiat fpiritum ad refipifcentiam ex- 
hortantem. 

. Paftores in cafibus confcientix quantifper non 
conftat de aliena refipifcentia , non pofleabfo- 
Iutecuiquam remifsionem particularium pecca- 
torum nomine Dci promittere,fed deberc id tan- 
tum facere condicionaliter : exemplo B. Petri 
qui Simonem magum fic alloquutus eft , A&or. 
yj l % i%t.ffir tuum non efl retlum in Dei confpec7u 3 Re- 
fipifceigiturah ifla malitia tua y %f) roga Deum ; fi forte re~ 
rmttatur iihi cogitatio cordts tui-.ruideo enim teinfelle 
amarifimoy & nexu mflitia pofitum. 
Vniuerfalis apoftafia; unica eft, fed valde horribi- 
hsadfeclio, Non dari ab ea regrefliim aut refti- 
tution em . Hebr . v 1 . 4 . Fieri nonpotefl 3 ut quifemel fue- 
nntitluflrati,guflaverintquedonum cdefle , participes 
ficlifuerint Sp.fancli , guflaverintque honum Dci njer- 

C 2 hum. 



111 l 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



20 



hnmjdc wirtutes futurifeculi - fi prolabantur, utdenuo 
renoventur per refipifcentiam : ut qui rurfum crucifigant 
fibimetipfis Vilium Dei 3 ad ignominiam exponant. 
Hebr.x .16' Si <~vltro peccaverimus pofi acuptam cogni- 
tionem rveritatts, non efi pro peccatis reltqua aahuc hofiia : . 
fedhorrenda quadam exjpeclatio iudtc'i] y (djr ignis Jeruor y 
qui deyoraturm efi adverfarios. Deut. xx 1 x. 1 8 . Nefit 
in njobis wir aut mulier^autfamiliay aut tribus cuius ani- 
mus aVertatje hodie a lehoua Deo noftro 9 ut eat ad colen- 
dum Deosgentium iffarum :ne fit in uobts radix proferens 
cicutam aut abfinthinm.D^eue fit,qui quum auaihrit uer- 
ba adiurationts huius 3 benedicat fibi cum animojuo , dtcen- 
do, Taxerit mihiquum ex fententia animi mei ambulabo: 
quo addat ebriam fitienti. Non enim acquiefcet Jehoua ut 
condonet ei,fedtunc fumante ira iehoux (djr zeloeius con- 
tra rvirum tlhtm^ incumbet ei omnis adiuratio qua fcrtpta 
ejl in libro hoc 3 delebitque lehoua nomen eius fub coclis. 
h Ioan. V. 16. Si quts uident fratrem fuum peccare 
peccatonon ad rnorfem ,f>etet f$ dabtt ef-vitam^peccanti- 
btu inquam non ad mortcm. Efi peccatum ad mortem> non 
pra illo dico ut roget. 

ir. Apoftafia vel eft totiusgentis, velper- 
fonx alieuiusfingularis. 

Diftinclio iftapetita eftafubiectis, ficutpriorab 
obieclis & propria circa illa forma. Apoftafia 
Gentisfit, quum populus aliquisgratiose vocatus 
ad communionem foederis:, obedientiam fcedere 
cxadam quam praeftare dcbuit ex officio, po- 
tuitque ex gratia,no praeftat, aut aliquamdiu prje- 

ftitam, 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



i. 



21 



1 1. 



ftitam , poftea de&rk. TaJis fuit defeftio populi 
Iudaici, f*pius<]uidem fepiufque iterata.fed tan- 
demplenecommiffa,dequa Ieremias cap. 11.21. 

Ego pUntaui te optimam vitemjotam ipfam femen Verum: 
& quomodo converfaes mihiin farmenta njitu alienx? 
Paulusad Rom. xi . 20. Propterinfidclitatem defracli 
funt. Apoftafia ifta diftincre a Prophetis pafsim 
defcribitur: Hofeas vno verbo (ic 3 Nullaeflfides, 
nulla benignitas 3 nulL agmtw Deiin hac tend.Teierando^ 
C 7 * mentiendo , oaidendofurandoque J & adulterando 
effringunt legem^ dx.de s alu alijs funt contigux. Exfcin- 
detur populus, eo quod vacet fcientid: ^uia tufcientiam 
fpreuifii, Jpernam quoque te : quia oblituses legis Dei tui, 
obliuifcar fiiiorum tuorum ego quoqueicap. iv. 
Adfe&iones iftius ajp oftafia? funt hx. 
Ifta committitur non vnius alicuius vel paiico- 
rum,fed omnium ordinum defectione. lere. 11. 
Defecerunt ipfi : Domus Jfraeb Keges eorum, & <Principes 
eorum,i£ Jaeerdotes eorum } atque ^F^heu ft>mw;Nam 
alioqui propcer naucos iuftos leruat Deus gra- 
tiam fuam in Gentem , infpem refipifeentijea- 
liorum. 

Nonomncs cjui funt in foederegratiofogentis, 
ipfi protinus funt in gratia : ejuia fit (c]iiemadmo- 
dum in nobilitate) vtquidam^cnerifuonon re- 
fpondeant.Matth. 111. p. Ne dicite,Yatrem habemud 
eAbr aham^dico enim wobis^Deumpoffe etiam ex Lpidibut 
excitanfilios %Abrahamo. cap. xx. \6. *Multi aW^/ 
faucielefii. Kom. 1%. 6. Non amnes quifuntixpatre 
ffiaelefunt JfraU, neque quiafemcn Abvaha ideb omnes 

C 2 *Abr*r 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 1 6 



22 



Abrah&fiJq 3 fedmlfaacrvocabiturtibifemen:ho'ceft 3 Non 
quifilijcarnis 9 ijfitnt Filij Dei , fidqui/unt Filij promifi 
fioniiy cenfintur in fimme. Fromifiionis enim firmo bic ejl, 
Fidei nimiru non carni datus, bocipfi tempore ^venia 
ft) erit Sar* hiiius^c. Itaq; diues ille epulo in tor- 
mentis gehennx adhuc Abrahamum agnofcit 
patrem fuum : eundem Abraham non femei 
vocat filiumfuum,Luc. xvi . quum tatum impius 
ille ab Abrah? cognatione fpiiituali abeflet, 
quantum locis difiun&i erant. 
iii- Quotquot deficiunt a foedere gentilitio , etiam 
deficiunt a foedere fingulari.Habet enim defe&io 
ifta contemptum Dei, & abfolutam reie&ionem 
gratiae. Tale fuit peccatum Caini, Efaui, & alio- 
rum quiab Ecclefia recgfferunt. 
iiii. Apoftafia & reie&io Iudxorum occafiofuit vo- 
cationis Gentium ad gratiofam Chrifti cogni- 
tionem. Rom. xf. ?j. Abieclio ipfirum efi reconciliatio 
mundi. ii.vQppum ruina, ejl opulentia mundi 3 ^ diminu- 
tio eorum efl opulentia Gentium . A&o r. XII i . 4 6 . Vobis y 
Iudaeis, necejje fuit primum exponifirmonem Dei:_pofi- 
cjuam autem repellitis, & indignos uofipfos iudxcatis eeter- 
ndyita,ecce,conVertimur ad Gentes^fic enm mandauit 
Dominm. (Jonftituite ut fis lux Gentium 3 ut fis faluti vfq^ 
adrultima* terras. Matth. xxi. 4$. Tropterca dico 
rvobis,fore 3 ut toUatur a uobis regmmDei, deturgcntt 
qwferat fruclus eius. 
v. Maiorum reiectio a gratui nihil vetat quo minus 
pofteri in foedus.fingulare ad.initti pofsint-roanet 
enim ob principium radix fan&a. Rom. ix. 4. 

lUorum 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



23 

lllorum eft adoptio 3 0j gtoria 3 & Ugis copftitutio } @r cuU 
tuj, o* pwnifiiones • i illomm funt Patres 3 ^ ex quibm 
Cbrtftus fecundum carnem. & xi. 16. QuodfipnmitU 
fanft&JanBa etiam mafta 3 %) fi radixfanfta, ettam rami. 
Deinde,manetetiam in maioribus ob infidelita- 
tem reieilis prima illa condicioexfocdere obe- 
dicntiam reqt)irens,hoc eft pcenitentianrbfidem, 
fanctitatem, ad quam per intervaila revocantur, 
& quam qui prcettant,rurfum infcrunturEcclefue. 
V .21, Mtjerebor lo-rucbama : dicam ip[i lo-ammtpo- 
pulusmetues :{£/ tpje dicet, Deus mi. Rom.iX 16. t/ 
ertt, in toco *vbt dtffum fuerat e'u 3 Nonpopuluj meus Toos* 
ilhc ruocabuntur fily ^viuentis Dei 3 Xl. 28. ludd 
etiamfi quoad Evangelium inimici fint propter^tos 3 ta- 
menquod ad eletliohern 3 diliguntur ptopter Patres: nam 
donaffi <vocatio Deifunt k^tm^tx^. &. lyllti etiamfi 
nonpermanjerint in infidetitate 3 inferentur ,potefi enim 
Deus rurfum eos injerere : Nam fi tu qui ex naturalt exje- 
fiuj es olea(lro 3 pmer naturam tamen infitus es in njeram 
oleam, quanto magistj qui naturalesfunt, inferentur pro- 
prUolea. Promifsiones autem Dei ablolute vellc 
intelligere,eftfceduseuertere, & officium huma- 
numtollere. Seruanda igitur condicio. Eavero 
exprimitur Exodi xix. 5. Si Jedulo attendetis voci 
me*. , fervabttisjcedus meum 3 ?vtique eritis mibi pecu- 
lium pr& omnibus attjs populis, nam meaefttotaterra', 
Vojque eritis mihi regnumfacerdotate 3 (^TgensfanSfa. 
. In ApoftafiaGentis Vniverfali nihilominusfal- 
vari leliquias illasquae officium faciunt. InDi- 
luuioNoachus cum alijs feptem. Genef. V11.& 

^Petri 



H 



2.Petri 11.5-.In euerfione Sodomac $c Gomorrh « 
Lothcumfuis, Genef.xv. 24. AdcieRom. xi. 2. 
Elias colloquens cum Deo 3 adverfits Jfraelem, dicit y Do- 
mine t Trophetas tuos occiderunt, ft) altariatuafuffode- 
runtjg) ego reliblus fum folus^ quarunt animam meam. 
Sed quid dicit divinum rcfponfum ? Feci ut remanferint 
mihi feptem millia nvirorum , qui non flexerunt genua co- 
ram HaaL Sic Iefaiae xvu 6. Tantum relinquetur in 
eo racematio, ut quum firingitur olea , du& trefue bacca in 
njertice fummi rami , quatuor aut quinque in ramis ipfius 
fruBifern. & xi. 21. Keliquum revertetur 9 reliquum la- 
cobi ad Deum fortem. ^Qtm fi fuerit popu lus tuus lfrael 
ficut arena maris y reliquum revertetur ex eo. (fonfumma- 
tione pracifam faciet is qui exundat iufittid. R o m ix . 2 o . 
Sicut dixit lefaias, 1.0. U^ifiDomimis Sebaoth reliquijfet 
nobisfemen^faSiifuiffemus utSodoma, Gomorrhxfi- 
ffjilesfaclifuijfemus.\iyL quibus efficitur , Si in Gente 
omnes officium facerent, omnes fore fii vandos : 
eventum vero non voluntate Dei antecedete, fed 
peccatishominumimpediri.Iefa. lix. ^.Nonefi 
breVior manus lehoua quam utfirvet^neque gravior eius 
auris quam ut audiat :Jed iniquitates n,efirx difierminant 
inter wos & Deum njefirum, ft} peccata njefirafaciunt 
ut occultet faciem a njobis , ne exaudiat. Quia enim 
pauci credunt, fit quoque ut pauci fal ventur , qui 
propterea dicuntur reliquiae Rom.xi. 5. Prxco- 
gniti.Rom.xi.7.Pufillusgrex. Luc.xn. 32. 
Adfecliones Apoftafia? perfonarum fingularium 
iam ante enumeratae funtin priore ^c/>«7*£. 

ADSER- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



ADSERTIO PRIORIS THEOREMATIS. * 
Argumenta ponemus duorum gcherum.-ex fcriptura, Sc 
exratione. Ac Scriptura quidem in hac parte taiu 
pcrfpicua & vehemerts eft /tamque afsidde huie do- 
<ftrinx infiftitjUt omnino mirUm mihi videatur , cui- 
cjuameam legenti vnquamfecus in mentemvenire 
potuifle. Sed nimirum pofita Prardeftinatione il- 
la abfoluta neceflarium fuit totam fcripturam loco 
mo vere , ut illud caput adfereretur j quo nunc ad ve- 
ram mentem revocato, facilis eft & expedita huius 
controvcifix decifio. Sed nos ad lineam & ad gra- 
dum. Sic ergoquod propofuimus probamus. 

i. A formulis fcripturae, quibus Apoftafla 
variedefignatur. 

Hoc enim vocat Scriptura 

Auertere fe a juftitia.EzechieI.xxx tui 18; Hmm aver- 
teritfi mfitu aiufiuia fg) facit iniquitatem , etiam morieturin 
ipa. 

Agratiaexcidere. Gal. v. <\.Vos quicumque perlegem m- 
J?ificamm y agratia exddifiis. 

Deficerea Deo viuente. Hth.wi.ii.Videtenequandofit 
in yllo rveflrum cor malum ®> wfidele, ad deficiendum a Deo 
TJVpente. 

Reddi fal infulfum. Marci ix. jo. Bonusefifal-.quodfi 
rverojal tnjulfum fiat y quonam iffum faltetur ? 

Abalienareferetrorfum. Icfai.i. 4. lAhgens peccatrix ! 
filij corrupores '. dereliquerunt feh<rt>am 3 abaiienaverunt fefe> a- 
yerterumretrorfum: quamobrem augetis apofiafiam ? 

Deficereafide, i.Timoth. ly.uPo^erioribus temforibui 

D defcif- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



d0f^n^iiikm.kfidt y amndenus Jpiritibm deceptoriBus» 
Excidere a propria ftabilitate.2.Pet.ii i . 1 ?. Cauetemil- 

Ibrum erroreabduflhexiridatis apropria Jlabilitate. 

Auerferi eum qui eft in coelis , quem tamen antea co- 

gooverint.Hebr,xii.X5.^'/^ 

dmnitus loquentem in ter.r-a.Mjen :. multa. magis nos,Ji eum qui 
de ccelts eBauetfanmur.. 

Tranfgredi & non manereindo&rin&Chriftii 2. fo.. 
y.J&tfquistranfgndiuirnecmanet in doUrinaChrisli^ Deum 
mnhabet. 

Refrigefcere. Matth . xxiv. Et quoniam abundabit iniqui- 
tas 3 refrigefetcaritas mu/torumiquUutemperfeyerauertt ajque 
adfinemjric fahus erit. 

Excidere. Apocal.i \.y*Memorcflo<-vnde excideris 3 f£ re- 
Jtffce } .f£) prioraopera ftcito. 

Extinguerc Spiritum. i.ThefT. v. 10. Spiritum ne • extin» 

Cite* Fit autem illud, 1. SufFocando igniculos bonarunv? 
ggeftionum, & pias compellationes opprimendo. 
A&or. vii. Vos femperfpiritutJanBo. refiflitis. 2. Perfeveran^ 
do in peccato, SanBussnim Spiritusdtfciplin* fugit dolum 3 <&* 
abfifiit a ratiocinationibus eoru quivacui funt intelligetid.Sap.i.g.. 

Naufragium fidei facere. 1 .Tim . k vyu Expulfa bona con-* 
(eientia nonnullt naufragium fideifecerunt. 

Abijcere fiduciam. Hcbr, X, 3. 5 . Ne abijcite fiduciam njt~ 
firam, 

Infpirituinciperc, in carne definere.Gal.H*.3.r/?#* 
adeonedementes e[lis, <vt quum jpiritu inceperittsnuncincarne 
dejinatisl 

Subducere fe. Htb.x.^. Jufiusexfia^ri^t:quodfifver^ 
fefubduxerit* nonjprobabit eum anima mea % 

Abnc* 



Abnegare Domifram. i.Vttti \\\^.Jritsrmasmumfd^ 
Dociores^etiam Dominumqui illos mercatm eft 3 abnegantes. 

Idem quoquc indicat Sp.S.per metaphoras uit qaum 
dicicargentum verfum inicoriam.Iefai.i. 22. Argentum 
tuum abijt in feorias s merum tuum infpurcatum efl aqui. 

Vineam degenerafle contra votum agricolae. fectit^ 
1 1 . 21 . Bgo piantaviteoptimam ruitemjotumjemenfidele , quo*. 
modo ergo mutata es mihi in degenens palmites eyitis aliente? 
lcfii rvA . Vinea efi dileclo meoin clivo rvberrimo, quam circum» 
munrptt elapidaVitj conjevitque generofis <-vitibfts> ffl exftru- 
xitturrimined-.JedquumcxJpeCiajfet ut ederetwvas 3 edidit la~ 
brufeas. 

Eodem reFerunc nonnulli id cjuod dicic Dominus 
Matthsei xxW.2^StelIas de cdo lapfuras. 

At<j; ex his exftruimus primam Demonftratione. 
Qmpotejl exciderexOToertere fe a jufiitidyd gratidexcide- 
re, deficerea Deo Vwente, reddifaiinfuljum , abalienart 
feipjum 3 deficeu a fide, excidere a proprid fiabilitate, £per~ 
fari eum qui eflin ceelis > eximguere jpiritum., naufragium 
fideifacere^ abijcerefiduciamjubducerefemetiyfum^ abne~ 
gare Dominumjeddi feoria idegenerare in Ditem aiienam» 
de cAo decidere s ij potejl jujiitiamfuampnorem defirere. 
Atqui iuftm aliquis illudpoteft, 
Ergo iuftmpoteft jufiitiam fuam deferere. 
Vel fic, Siiuftm non pojfet deferere juftitiam 3 nibil fignificarent 
bxformuU. 

eAtqui abjurdum efihoc dicere>Ergo 
Juftm poteft juflitiam fuam deferere. 

II- A Teftimonio fcripturamm, 

D z H& 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



2« 

H*i. Fa&um namrit Jn Angelts;, ludae 6. Angeti qul 
won firvatajuaorigine reliqueruntjuum domiciiium, judicio ma* 
gni illuisdieirvmultsatermfifbcaligine $/2. Pe*. 

tri 11.4. 

In primis noftris parentibus : Adam enim quum 
fan&UseiTet&adimaginem Dei conditus, tamenab 
vxore ad ruinam peMe&us eft : fed & vxorem fan&am 
feduxit firpens calliditate fud, 2. Cor. xi . 3. atque ita primi 
parentesfe & omnem poftericatem fuam, quantum ir* 
fefuit, divinisillis donis orbaverunt. 

De Saule cjuid refert Seriptura > i.Sam. ix.2, Kijfofi/ius 
erat cui nomen Saul 3UJ1 rina eleclus O* bonus. Et non erat defilijs 
Jfiaelbonusprtilld.DehocUmcnc.xv.M. legitur. ^Peenitet 
quod confiituerim Saul Regem, quia averfus esl a Jequendo me.i 7. 
^mmpavvuhisnjidebarisin oculistUu r caput IjraclisfaSIus es, 
di. 2d.Ta Jprevifii<-uerbum leho]><e , idep Jprevit te Jehsva, ne 
fisRexfuperlfiaelem. Cyprian. epift. vu, Parum eft adtpifei 
aliquid potuiJfe y plus efl quod adeptus es pofje fit Vare : fkut & fi- 
desiyja^ nativitas falutarisjwn accepta ffed cuftoditarviuifi- 
cat. Salomon denique ftj Saul c&teri multiquamdiuinwijs' 
Domini ambuUverunt > datamfibigratiam tenerepotuemnt : re- 
cedentes ab difciplinaDominica 3 recefiit ft) gratia. Verfeveran- 
dumnouisefi in arfto in anguflo itinerelaudis $) glori*. Spe- 
<5temus Uymenmm ftj Philetum. i.Tim. 1 1 . y 7. SpecStemus 
^Dcmam, quem Apoftolus dicit dejertorem faftum. 2.Tim, 
iv. 10. Dorotheus vero etiam fimulacbrorum facerdo- 
temTherTalonicx: videipfumin Synopfi. Spe&emus 
Nicolaumex Diacono hsereticum. Sed exemplaifta fpe» 
ciosefibi videntur quidameludere, quum dicunt, ne^ 
Kiinem iftorum habuifle yeram iuftitii fidem fanctita- 

tenv 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



temrfed hos omnes fuifTe reprobos; A1ios veroquipclt 
defe&ionem reftituti funt,docent non potuifle non re- 
ftitui, quum eflent electf. Quorum commentum non 
tantum revocatpoftulatum primumjretunditurcjueab- 
furdo primo, & argumento cjuarto clafsis feptima?, & 
tota pofterioris Problematis tra<5r.atione,fed etiaexem- 
plo Salomonis regis qui cjuum Deo carus fuerit,eiufque 
fpiritus plenusj& librorum Canonicoruautor,&Tem- 
plidedicator & typus Chrifti , tamen pofteacorfuum 
per mulicres alienigenas paflus eft a Deo abalienari , 
adeo utdeipfius faluteetiam illi dubitent, qui maxi- 
me fententiam noftram oppugnant. 

DealijsB.Petrus i.ep.cap.it. 20. Satiusfuijfet eis 3 nun- 
quam cognov ; ffe uiam iuftitU, quamcognkaiUd>regredi afan- 
Ba dotlrina illis traditd tfedaccidh eis cjuod ^oero proverbio dici 
folet , Canis reverjus ejt 1 adjutm ipfius rvomitum, & fm lota ad 
^voiutabrum cceni. 

z. Ea?dem factum deplorant. Ief 1.21. Qupmodo effiSia 
efi mereretrix urbs fidelis ? & plenifiima iure in qud iuslitU per- 
no5iabat 3 ea nunc homicidarum piena efi ? 
2. Exdem faftum exprobrant., Ief xxx. 1. V*filij<k- 
fertores. lerem. 1 1. 13. Duo mala fecit populus mem :me dereli- 
querunt fcaturigmem aquarum perennium^ foderuntfibi cifter- 
nasfraUas^ux, non capiunt aquam. 

4. Et futurum prcedicunt.2.Petri 11. r. Fuerunt autmt ffi 
Vfiudopropbet&ohminpopulo, utetiaminter <tjos eruntfalficko- 
Siores , qui fiubintroducent harefis extiabiles , etiam Dominum 
qui illos mercatus efi 3 abnegantes. Adde t.Tim.iv.l. Spirim 
autem diferte dicit y /ore poHerioribu* temporibus 3 ut defcifcant 
fiidamafide^att^de^ M doSirinis d*- 



D 



momornm 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



¥4 




30 ...... 

moniamm. Et ASfcor.xx.30. E# wobifipfts exoriturifunt^qd 
loquenturperperja^ut difiipulospoHfe abfirabant. 

Exftruatur ex iftis fecunda Demonftratio. 

J$wd aAngelis beatis 3 quodtAdamo ffi Ev<e njera iufiU 
tid fanEtitate pr&ditis accidit } quodferipturafaffum 
in alijs narrant> deplorant , culpantyfuturum pr&dicunt* 
idomnino fieripotefi. 

lufios iufiitiam defiruijpi tcflantur Scriptura ineAngelts, 
Adamo Evd>alijs,inquibusbocnarrant , deplorant , 
culpant y futurum pradicunt , Ergojufius potefl iuflktam 
fuam deferert. 

Velfic Si iufius non pojfet defecen iufiitiam Jiiam> iam neque 
AngelifanEli } nequeprimi nofiri parentesin paradtfo eam 
deferuijfent ■> nequeidem in dlijs >quoqueJanc7ts narrarent 
firipturct fatlum 3 neque deplorarent > neque futurum pr#- 
dicerent. 

•Atqui Angelos fanStos lapfis certum e'(l } itemque parentes 
noslros primos s idque in alijs quoque Janclis narrant fa- 
Bumfcnptura 3 &c. Ergo hanclus aliquis potosl deferere 
mfiitiam Juam. 

III. Anatura fmis 3 quicondicionaliter pro- 
ponitur. 

Enimuero fcedus Dei non eft eiufmodiyuthominem 
amare velic & falvare fimpliciter 3 fed ut velic obedien- 
temjCredentemJuftum: Amacenim obedientiam Deus 
magis quam creacuramjimo creacuram amacpropcer 
obedienciam. Ceflante igiturobedietia, cefTat Dei obli- 
gatio. Ezech. xvn. 1 j. Quirebetlaverit contralebo^amanne 
frofperabitur ? aneripiet Je quifactt ijia ? quiirritumfecitfoedm 3 

etiamne 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



3t 

mamneeripietfe? Apparetautem Koc 
l . I n prxmi js i .Gor .xv. 2 . Vos per Euangelmm fervamin^ 
fi retinetis quofermonervobis EvangeUzaverim ; nififrufira cre- 
didifiis. Kom.U*7*I}squiperfiant 3 qu<eruntque bonioperisglo* 
riam t£ honorem 3 (djrincorruptibilitatem } reddet Deus vitam ater- 
nam. Hebr. 1 11 . 7. Nos fumtu domus Det^fi fiduciam {t)fam iU 
lam de quagloriamur 3 adfinem a/fque firmam tenuerimus. 

in pcenis. 2. Chron.xv. 2. AzariasProphetaachis 
fpiritu Dei , iic alloquitur Afam regem. Iehotafuitvo- 
bi(fum s dumrvosjmfiis cum eo: ffi fi requtretis eum 3 prtfio-erit 
njobis :fin dereliqueritis eum, derelinquet fg) ipfe <-vos. Iefa. 1 . . 
10. Si acquiefcitis 9 ut audiatis; bonis huius terrafruemini:fin 
autem renuatis atque rebelletis 3 giadio confumemim : namos le- 
hova loquutum efi. 

Damna autem atque incommoda proponuntur ifta; 

1. Deus nullam habebit prioris ipforum juftitis. 
rationem .Ezec h.xxx n 1 . 1 3 .Quum dixero iuflo t omni* 
nb rvififurus es : fi ipfi confifus iuflttU Jita fecerit tniquita- 
tem 3 omnia iufie facta ipfius non memorabuntur,fid in ini— 
quitateilla Jua quam facit morietur. 

2. Reprobaxio. Hebr.x.j %.lufius exfide <z)het :at fi fe 
fubduxerit 3 non probat eum antma mea y ex Abac. 11.4. 

3*. Abnegatio abnegantium Dominum, 2. Tim.u. 
Si nos Deum ncgaverimus, &'tlle abnegabit nos. hucx.. 
ix. 2 6. Quem puduerit mei (*} meorum fermonum , eius 
pudebitfiUumhomi,nis 3 quandovenerit cumgloria fua (gp 
r Patris i fitnc~torumque tAngelorum. 

4*. Mors.Ezech. xxxin. lS.^umarerteritfeiuslus l 
fufiitiafiM^ ^fadt iniquitatem, etiam moriturus eft m 
iftis*lQ&n*xv.i 9 Qmnem$almitemmmc non ferentem 

frufiuw 



fruUum y totttt Tater. "Riftquuin memnferU 3 eieSlus 
txtra *vineam ftatim ut palmes arefcet ; deinde coguntut 
iflipalmitesjt) in ignem abijciuntur & ardent.Ro.Vi 1 1. 
\%.&{empeigitur 3 fratres 3 debttoresfumutnon carni 9 ut 
ficundum carnem nj'wamus:fedfpirttui. V^amfificun- 
dum carnem utxeritisfuturum eH ut moriamini. Etiam 
corporisinhocfeculo. Sirac. xxvi. 36. Siqutsre- 
Vertitur aiuftitia adpeccatum 3 bunc comparabit Domi- 
wus 3 ut aedaturgladio. 
j Irreparabile exitium. Hebr* vi. 4. Vierinon poteft , 
M quifemelfuerint illuminati , guftayerintque donum ca- 
lefte, ^jr particeps faSlifuerint Spiritus jantfi^guftaw- 
rintquebonum Dei rverbum, ac <-uirtutesfuutrifeculi 3 fi 
prolabantur , denuo rcnoventur per refipifcentiam 3 ut qui 
rurfum crucifigant fibimetipfis Filiutn Dei 3 0* adignomi- 
niamexpmant» 

Exhis tertiam Demonftrationem hocpa&o for- 
mamus. 

Qupoteft fine fuo exciderejta ut Deus nullam priaris ipfius 
iuftttU babeat rationenhfiatq^ reprobos (tf tn mortemani- 
tna pariter (djr corporu 3 inque irreparabs^e exitium incur- 
rat y is yoteft tuftittam finaliter deftrere, 
Juftus poteft finefuo excidere, njtpote qui tanmm condi- 
cionaliter 3 non fz/ero abfolute ipfi propofitus eft } & quidem 
ita poteftexcidere 3 Vt Deusnullam prioris ipfius iuftitia ba~ 
beat ratione, &c. Ergo luftuspoteBiuftitiamjuadejerere. 
Vel fic, Si iuffus non pojfet tuftitiam fuam deferere 3 finis ipft non 
ejfet condictonalis y fednecejfarius 3 neque unquam contin- 
geret ut Deus pofihabita priore ipfiu* juftitid iUumrepro- 

bum 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



%um mortijque atern<c reum promnciaret, 

Atqmfinis non efi neceffariuslfed efi condicionalu } fitqi in- 

terdumutpetuposlbabitdprioreiufiijuBtidiu^mrepro- 
bum y mortijque &tern* reum pronunciet: Ergo 
luftus potefl juftitiam fuam defirere. 

i v. A iufto metu fan&orum. 

Santtiab omni *uo credcntes fealiofque polTe exci- 
dere, fumpto a periculo argumento , fe aliofque ad per- 
fe veranti a cxhortati funt. Paulus de fe 1 . Cor. i x. 27. Ego 
contundo corpus meum, in fervitutem redigo , ne quo moda 
quum alijspradtcauerojpfe reprobus jfow.Chriltus ad Apofto- 
los Matth. v.i 1 Yos eftis falterra: quod (i <vero fal infatuetur, 
quonamfalietur? adnibtlrualet amplius y quamut eijciatur foras, 
& conculcetur ab bominibus, loan.xv.j. Egofumwitis^os. 
palmites,*lifiquis in me manftrit, eieffffsforasfiatimutpalmes 
arefeet : deinde coguntur ilti palmites } @jr m tgnem abijciuntur 
rfrdW.Philipai.14. Qt m timore <§jr tremore Veflramipferum 
filutemoperamini. AtquehicccauiTacft, curB. Paulus fub 
flnem vitae tancjuam {iiperatis cautibus fccurus iui euen- 
tus exclamet z.Tim.iv. 7. CertameniUudpr*clari(mJecertaui, 
curfumperegi,fidemferuaui:quod rekquumeft, repofita eft mihi 
iufiitkcorona. Sediam olim iftagenus humanumobfe- 
dit vefania,plerifque beatitudinis coronam finepulvere 
& fudore exoptantibus , & fecuritatem ac certitudinem 
«xtremi finis quaercntibus,fine vlla obfequij & defatiga- 
tionis moleftia. Cerce antiquus hic intcr Iudaros error 
fiut. Putabant,cam eife vimfcederis & promiffionum 
divinarum. ut Deum fibi devin&uni habercnt in aner- 
num, etiam citra officij obfequium : quem ipforum cr- 

E rorem 



rorcm Propbeta: mukis & prolixis concionibus infc- 
ctantur. Eaaem quoquea^entiaegitCorinthios , qui 
quum fcedus haberent Cbrifti (anguioe confirmatum , 
& dona varia Sp. fandti Sacramenta fiue fignafceaV 
ris,{ecuri agebant, tanquam fi nunc in por- u nauigaret, 
expeftes difcriminu:quos Apoftolus grauifsirois verbis 
propterea reprehendit: N>//w,inquit, rvosignorarefratres, 
Vatres noftros ornnes etia bapti^tvsejje^ eande quop, eficamfpi- 
ritwkm cdijje, t$) omms eunkm potum jpirimalem bibijfe: ft) U- 
menplerojquecommnon approbauitDem, profiratienimfunt in 
dejerto. Htcautemtypi nofiri fuerunt, ut ne cocupifcamuj res ma- 
Ioj ficut ilh 'concupmmnt , neque jcortctmr, ficutquidam eomm 
fcortati funt, fjf ceciderunt vno die uiginti tria millia : neque ten- i 
temm Cbrifum ficut quidam eorum tentaverunt, djerpentibm ■ 
fericrunt. H<ec autem jcnptafunt adnofiram admonttioncm 3 in 
quosfinesjtculorum cuurrerunt. Trcinde y qui ^vidstur fiarc } ca- 
ueatnecadat. i . Cor- x. Idem quoque. Apoltolus pra:vi~ 
densGentilesconverios eadem opinione poiie.infaf- 
cinari,monete.os ne erTerantur adverfus Iud^os,fe.dip- 
iorum exem plo difcant, fieri poilc ut & ipfi rsij ciantur. 
Rom.xl.19. n^ices^\\c\\\\udefraciijuni ramnutego tnfiercrcr. 
Jtecte : per infidelitatem defracli funt 3 tu njcro pcrfidem fias : ne 
effevtorammofidume. Tsamfi Dcus naturulibusran is nonpcper- 
cit, <j,iJle ne iibi quoqucnon parcat. Vide igitur benigmtatcm Dci 
inte jipermanfim m Dci bcnigmtate: quodfinjcro nonpcvrmm- 
Jem, etiarntuexcidertj. Atque ad hunc iancxum timorem 
fe.&.oedentes Hebraeos revocat B. Paulus, quum aic, 
^letuamusigitur^equandodereliBapromifiwneintroeundiinre- 

qweius y yideatur aliquis ex nobisfM^^ d m ~ 

bu etMngeU\atu efi,ficut O* Mu:*t *» ^ofuit iUisattditusfiermo t ui 

qu4 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



It 

yuifide mtxtus non fuerit in ippptidudiverdnt.Hebt.lv.X. 
Exhismftituaturquarta dcmonftratiohacforma. 
£hti metu reieEiionis in offtcio contmetur > is poteft de ftattt 
fuo excidere, 

Santtt metu exciflonis fe alio/que in ojftcio continent, Erg» 
Sanciiooffunt de ftatu juo excidere. 
Vcl iic, Si/ancli nonpoffentexcxdere fuo ftatuJrritus ejfet i^forum 

de hac re metus 3 (yfrtvoU exhortattones quas ad alios 

tx hoc loco dirigunt, 
SecL non efl irritus eorum metus $ nonfunt fvamt exhor- 

tationes y 

Ergo, Sanblt po/funt fuo ftatu excidere. 

V. A cauffis apoftafiam conciliantibus pcr 
fevelper accidcns. 

Ncmo rcpcntc fuit turpifsimusmeq; ad fummae im- 
probitatis terminumfubito faltu pervcnitur; gradus 
quofdam fibi feck impictas, led vcre Gcmonios : hi 
iunt. 

1 . Peccata co ntra con fcicn tiam .i.Ti m . r .1 o . Ketine fidem 
(gr bon *m confctentiam^qua repuhd, nonnullt fidei naujragtum fe- 
eerunt Rom. . n . Tropterea quodquum Deum cognoverint, ta- 
menut Deum non gioriftcaverunt , neque gratias tpft egerunt 3 id- 
circo tradidtt eos Deuscupidttattbus tordtum ipjorum. Etfi vero 
ibi non agat B. Paulus de ijs quiad Chriftum eonverfi 
funt,camen valet illius dicli vcritas etiam inijsquiad 
Chriftum converfi funt s quandoquidem non eft alia 
ratio orhcij noftri circa gratiam quahbet poft eriorem , 
quaniquaseftcirca primam : vtraque enimcontracon- 
fcientiamfpemitur; vtriufquecontcmtuextrema & de- 

E l fperau 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



3<S 

fperata Apoitafia procuratur. 

%% Securitas, languor,rorpor. Matth.xin. n.Quifiquis 
ncnhabet 3 etiam quodhabet 3 tolletur ab eo. & xn. 4?. Jmpurus 
ffinitus quum exierit ah homine 9 fi domum ^vndefimel eieSius efl y 
rediens } offendat njacuam (djr ornatam 3 <vadit } accipitque fiecum 
feptem alios fiiritus deteriores fi y qmingrefii omnes habitant iUic 3 
fitque yitima condicio hominis iUius deterior priore. Rurfiim xni. 
I o . Si quis audit firmonem de regno f£ non animadvertit 3 «z,enit 
ille malus 3 ft) rapit quodfiatum eft in corde ipjius. 

3. Occafionum oblatarum contemptus.Luc,xm.M«/- 
// aliquando optabunt introire 3 {£/ non poterunt . V^am quum jur~ 
rexerit paterfiamilias, ^ occlufierit efiium , (efr cceperint qui fioris 
fiabuvtpultare, dicere 3 Do?nine 3 Domine 3 aperi nobis 3 Reff>ondes 
i/Je y dicet. Nefiio <~vnde <~vos fitis: abfiediteame y omnesoperarij 
iniquitatis. %, Cor. vi. 2. Hortamur ^vos^nefirufira gratiam Dei 
acceperitis..Dicit enim Deus, Tempore accepto exaudmte^fgj in 
die falutis occurri tibi: Ecce nunc tempus acceptum 3 ecce nunc dies 
falutis. Hthr.wi M.Videte y Fratres y nequando fitin <~dlIorve- 
flrum cor mahim } infidele y deficiendo a Deo «viuo :fid exhorta- 
tnini alij alios quotidie 3 quantiffer appeUatur hodiernus dies. Dum 
dicitur } bodiefivocem eius audieritis 3 ne obdurate cerda rveftra. 
Ioan.Xll.3 <f. ^dljuc ad paruumtempus luxr-jobficumefiumbu- 
late dum lucem babetis 3 ne tenebr&rvos deprehendant : nam qui 
ambulat in tencbris, neficit quo njadat. Dum lucem habetis y redite 
in lucem y ut Filij lucis fitis> 

4. Horrorperfecutionum.Matthxn1.20. Suntquifir- 
monem audiunt y eumquecumgaudioexcipiunt tfedortd opprefione 
rvelperfecutionepropterfiermoncmjlatim deficiunt :bifunttcm* 
forarij. i.Tim.iv.i 6. 1» prima med defienfionentmo mihiadfuit 3 
fed omnes me defimrWt ; m illh imputetur. 1 o. Dmas ntedere- 

liftit? 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



k^amplexuspufens faculum. Lucas mecum efl fo\us* 

5. Amor voluptatum & illecebrarum carnis. 2. Petri 
11.18 .Ter carnis cupiditates lafciuas inefcant eosqui <z>ere effuge- 
runt eosqui in errore <vcrfantur. Hofex iv. u.Scortatio 3 yi~ 
numque & mufium intercipit mentem. Siracxix. 2. Vinum 
mulieres apofiatarefaciunt fapientes. Luc.nxi , 54. Cauetewobis 
nequandograventur cordaweHra crapula ^ ebrietate , tfcurts 
huitts witA^) repente ruobisfuperueniat dies ille. Exemplo fint 
Salomon i.Reg.xi.Sc Abfalom. 

6. Studium divitiarum.Matth.xiu. 11* Qmfermonem 
quidem auditifedfollicitudine feculi huuis @J fallacia dmitiarum 
fuffocat fermonem } hic fit infruUuofus .i.Timoth.vi.10 .T^adix 
omnlum malorumefi amor pecunu :quam quidam dum appetunt, 
aberraruntafide, & feipfos njnctiquaque transfixeruntdoloribns 
multis : nam qui wolunt ditefcere inciduntin tentationemffila- 
queumffi cupiditates multas ametes damnofts 3 qu& demergut 
homineminexitium perniciem. Certe hsec ipfa eificit, uc 
multi ex credentibus flant hypocritx, ex hypocritis ho- 
ftesjderifores, blafphemi, perfecutores, quorum in nu- 
merum Iudam reponendum puto.-hic eniminirio vi- 
detur credidiiTemam & reli<5bis rebus fuis omnibus inter 
Apoftolos confcriptus eft,Matth.x. & pro ipfo *que at- 
que pro alijs orauit Dominus,l uc* vi.i i.Sc Chrifto da- 
tus eft a Patre,Ioan.xvn. 1 i.&Chriftum confefliis eft,&; 
docuitjMatth.x.j.tf. & Chriftoinfitusfuit, Ioan. xv.2. 
Quumq- omnis quiChriHoa Patre datur*veniat ad ipfumjve>. 
vientemautem ipfe non eijciat > Ioan. vi . ^/.confequens eft 
eum initio templum quoque fa^ 

quod illi quoque promifsio fa<5ta eft glorice in vita jeter- 
jsa maioris l .Matth.xix.j %, vimn di™ njobis^ ^ 05 ^ fi CHf j 




31 

tfiis me in regeneratione, quum federit fiUus hominis in tkronogU- 
ru ju4 y jedebttis uos quoque tn thronis duodecim, iudicantes duo- 
decim trxbus ifracl. Et tamcn illc ipfe Iudas initio auarkiae 
fuccubuit : itaque dicitur futjfe fitr, (tjqu* in loculos tntpe- 
hantur,d;>mfubduxijfe. loan.xii. Sed furtis fuis curam pau- 
perum practendebatjdicens.^^/^f^'^"^'^ 'wiiiiip 
nijt trecentts dcn.injs 3 (d? datum esl paupcrtbm ? quum tamen 
pauperum ipficura nulla ctfctj Aujuc hocnominere- 
prchcnfus a Dominoodiu aducrfus lpfum omcepit.In- 
greilus igitur eft Satanasincor ipfius. Luc. xxm. j. pa- 
chjftjuc cum Saccrdotibuscjualuut opporcunit.itcm tra- 
dcndi eum. Actandctradidit. Pr.rfcuut autcm hjecprar- 
uiditcjuc illccjui noutt omnes t (jr cut non efi optuut qutjquam 
tefletur de homine quum ipjejciat quid fit tn homtne, \ oan . 1 1 . 2 5 . 
itac|ueiam antc prxdixit,intcr duodecim latcri fuo 
adJcctos, qui ipfum confcfli fuerant elle fihum Dci vi- 
ucntiSjVnum clfeSatanam. I0an.v1.70. J^onnt-eg* <r <* 
duodectm tlegt f (jfy tamen <-vn$u ex <i*bu efl Duholiu. I ta ergo 
fachim,ut ludas refectusfucrica corpore Chritti. Curf 
obinlidclitacc rRo. xl. lo.Propcerca Chnftusipic pcr- 
nicict iplius caulfam a fc aucrtit. 1 oan.x vi 1 . 1 i.$vum tjpm 



cum tu tn m 
mwt t eosetOi 
EcApollul 















Itl 







cujlodsm eos per nomtn tuun. . quos dtdtsk 
i nemoext/s p<n\t % mjtftltus perdutonu. 
i:ur, (i ipli dchciant, foreutftmrliccr 
loan iv.^.QuoJ *'go ludas filius per- 
acluin non ci\ volunrart Oci antccc- 



lic enirn ctt 











1 \ 












B0MI oa 









Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



cjuamitagraviterpeccare.Matth. xxxt. 24. 

7. Dcceptionum fidcs.Mmh.xxiv. Surgem Pfeudochrh 
fihstf PJeudopropheU y £> edtntfgna magna miracula, adeo ut 
feducant^fifieri poflt y etiam elcttos > quo loco condicionalis 
particulanon ponit ablolutam lmpofsibilitatcm , fed 
difficultatem duntaxat,&r *Tfc<r<WFv,iicut Gal. iv. 15. 
Magna enim elt deceptionum vis. 2. Cor. xi. ].£\ktuo nt 
quo r/iono ficut Jerpens iL'e Euamfeduxit calhdttate fua/ttacor- 
ruptx mentes vtftres degenerent a fmpluttate ea qux eft in Chrifto. 
2. Thef. 11. 10. Proeo quod amorem njeritatu non receperunt 3 
propterea miitet illts Diuj efticacum deiepuonis 9 ut credant men- 
dacio. 

8. Exempi.i praua& contubernia malorum.i.Cor.xv, 
C\eerrate, X.ores bonos commercta corrttmpunt mala. Gal. 

V.8. Vaulum /ermentt totam mafjam fermetitat. Sirac. xnu I. 
J$ij tattgit piccm tnqutnabttur ab ea. Addc Ifal. 1. 1. Et Matlh. 
XXi v. Qupnum abundubtt tniquttas , refrigtjcet (haritas multo * 
r«w,»mprimis vero orhciuntexempl.t potentiorum.^ t- 
cjuchoccft cjuod totiesdc Ieroboamo 1 ili >Ncbathrc- 
fcrt lcnptuia,illum fccillc peccare Hraelcm. 
©. Elatio Sc contcmptin fratrum.Rom.xi.i 8. KegU^ 
rure,nt efjtrtor,fid timt : V^amfi naturaWjh* ramu uon ftftrcit 
Dtut,T ide r.t ttui qucqut mm parc*t . 
10. MJ:gmu> ammi aiiuciiu» comn.inarioncs Jivi- 
nas Pcut ix x S. Sift iniolu rdJix fr*j<r€t§* iicutam amt 
tb tuilmm % Ktw/tf cmij mum 4*i ««u*? gndftfTU a alu 4.L*rd~ 

ifkmmex MHMMN mtiu/Ai mUMr^ S*n 4(rmu \a ItLris 



dekbitqut lehoVd nonten em fui cAo. 

11. Negle&us poenitentise. Apoc. 1 1. 5. Refiftfce &?priora 
opera facito:fin minm 3 rveniam adverfum te cito , ft) moVebo 
candeiabrumtuum e locofuo } nifirefipueris. 

12. Induratio cordis. Pfal. xcv. Hodie fi atocem eim audhe- 
ritis^nolite indurare corda <veHra. Hebr.nri} .Exhortaminialij 
alios infingulos dies 3 quantifi/er hodterntu .dies nominatur 3 ut ne 
quis rveslrum induretur fraude peccati : Chrifli enirn participes 
faStifumuSyfi modo principium fundamentalis doUrim firmum 
tenuerimus <~vfque adfinem. 

13 . Lufta adverfus Spiritum. A6tor.-Yi1.51. Duri cervke, 
& incircumcifi corde ^jr auribw : wosfemper Spiritutfantto ob* 
nitimini : ficut patres weftrijta & Vos. jUi njero audientes hac 9 
frendebant cordibusfuisffiflridebant dentibus in ipfum.i.TheiC. 
v.i 0 . Spiritum ne extinguite. Ephef.iv. 3 o . ^(e adficite triftitia 
Spintum Mum fanSium Deh per quem obfignati eftis in diem re~ 
demptionis. 

Inter cauflas per accidens referri poiTunt,i.Res fecun- 
dx. Proverb.xxx.8. Dhitiasne des mihi -. ale me cibo demenfi 
mei.Nefaturatus ementiar ac dtcam>Qms eft Iehoua? Deut.Vin^ 
H.J^uum comedens fatiatus fueris 3 domos bonas exflruxeris 
acinhabitaueris 3 armentaque tua ^ greges tui auffit fuerint 3 ac ar- 
gentum (djr aurum auclumfiterit t.ibi 3 neejferat fe animus tuus } fg) 
obliuifcaris JeboVa Dei tui 3 Nequedicas cum animo tuo y <%>trtus 
mea robur manus mea paravit mihi opulentiam bancfedrecor- 
daberis Jehov<t Dei tui. Ent enm } fi omnino oblitus Jehova Des 
tuiftquutus fueris Deos alienos^fore^ut omnino pereatis. Ezech. 
XVi.40.Bfff /ttf frit iniqmtas Sodoma fororistu& 3 excellentia, 
faturitas cibi 3 & ' tranquiUttas quieta fuit tpfi @fr fihabusems^ 
manum pauperis @r egentis non conftrmavit. Hofe# xm. 6 • Si" 

mulac 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



tnulac fiaturati Junt 3 elatmeB dnimrn eorum : idcirco oblitifiunt 
tnet l -euter.xxxi I.u. Sagtnatm Ufihurun recalcitravit > fia- 
gtnatus es, obejatus es y adipcm obduxijfi : defieruit Deum qui ma- 
gmficauerat ipjum, & ojilipendtt rupemfialutis fiux. i. Chron. 
XI I. I. Rechabeam quum ftabiliuijfiet regnum^quumque confirma- 
tuseffet>reliqutt iegem lehoV*^ totus ifiraelcumeo. 

L i bertas C h ri ft iana . G al . v. 1 3 . Vos ad libertatem npocati 
i(tisfiratres:tantum ne accipite libertatem in occafionem carni :fed 
ex charitatefieruite alq alijs. 1 .Cor. vi w.y.Videne libertas tlU 
Hjettraojfindiculofitijsquiinfirmifwit. Abufum enim libcr- 
tatis neceflario fcandala confequuntur. Rom.xi v. i^.Si 
propterefiam firalet tuw triUitia ajficitur , non iam fiecundunt 
chantatem ambuUs.V^e efcatud illum perdito ,proquo Chriftus 
mortuuj ejt,dtl. Cor. v 1 1 1 . II . *An ob tuam fcisntiam fmtr 
qui infirmus efijropter quem mortuus eft Chrifius,peribtt ? 
Ex his iftiuimodi exftruatur apodixis cjuincte, 
gui potcjl 'peccarecontra-confcienttam , torpejcere, occafiones 
obUtas grati&contemnere, horrere adperjequstiones, ille- 
cebrts rvoluptatum tranfiuerfio curfiaraptftudiodtuitiarum 
fuffocare fermonem > deceptionibusfidem adhibere ^amuU- 
tione & contemtufiratrum iaborare^ac tandern negltgere 
posnitevtiamiindurare cor,ffi obnitt SpirUuifanflojspo- 
teft jufttitam priorem dejerere, 
Atqui iuftus altftis hxc omnia poteft, € rgo 
luftus poteft iuflitiamprioremdeferere, 
Vel fic, Situftus non pojfiet dejerere juftttiam, nunquam peccaret 
contraconfcientiam, nunquam torperetjoccafionefquegra- 
tU oblata negligeret y non horreret ad perfequutiones : nott 
abrtperetur a-flu rvoluptatum^c, 
SedtuBus ha:c fipe experiturfemper auttm potefi, €rgo 

F luftm 



Early European Books, Copyright© 20 1 l ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



4 S 

Juflm potefl juslitiam priorem dcfercre. 

VI. Acauffisapoftafiamauertentibus. 

Hjefuntduplices>Deus& Homo: itatamenuthomo 
non nifi ac"tus agat. i. Cor. xv. 10. GratiaDeiJumidquod 
fam 3 ey gratiaeim erga me nonfuit inanisjedamptim quamilli 
omnes iaborauimon ego tamen 3 fed gratia *Dei qu<e mecumefl. 
A&us Dei varios recenfuimus Axiomate m. & iv. Sed 
de actu Dei nulla eft controuerfia : hoc enim quaeritur, 
An homo pofsit L ei aclioni non refpondere,ipfumque 
deferere ? quod nos quidem fieri poffe vane ha&enus 
demonftrauimus. Supereftargumetum vnum, petitum 
ab enumeratione illorum , quibus Apoftafia vitari po- 
teft: nam quorum obferuatione vitaturhocmalum.,eo- 
rum negle&u atque intermifsione accerfi illud atque 
procuran necefle eft. Vitatur autem iftis, 

1. Studio integraeconfcientia?. l.Tim. i. ip.Retinebo- 
nam confcientiam, qua repulfa.nonnullinaufragiumfideifecerunt. 

2. Cura & attenta beneficiorum diuinorum obferua- 
tione.Ioan.v.18. ^uigenitmefl ex Deo conferuatfemetipfum 9 
& *Malus ille non tangtt eum. z.Timoth. l . 6. tAdmoneo te y ut 
exfufcites donum Deiquod efl in te. Matth. xi 1 1. Habenti dabi- 
tur. 2.Ti m .1. 1 4. Prxclarum depoftumferua. 1v.i4.Ne negligito 
donum quodin te ejl. Hac exerce,tn bis eflo,ut tuusprofetlm ma- 
nifeflm Jit inter omnes. 

3. Scripturarum facrarum le&ione & Wditatione. 
i»Tim. x^MttendeleUioni^xbortamnipoUrim.fdcircb enim 
infpirata esl Scriptura>ut perfeffmfit bomo De'had omne opm bo- 
num perfiffe inslruSim., 

4 % San&orura exhortationibus. h Cor. xv, 5 8. Jtaqut 

fratres 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



fratresmeidileSftfirmieftoteJmmothabundantes in ofere Do- 
minifemper, quumfiiatis laborem leftrum non effetnanem in 
Domino. i.Paral.xx.20.F«w credtte lehovx Deo<ve/2ro. Et 
Verum eft illuda^f*^^ Kpd<r<rav. 

5. Precibus & vigihjs.Matth xxvi.41 . Vigilate <$> orate 
neintroeatts in tentationem: Spiritus quidem prompttu eftjed 
caroinfirma. Atque huc pertinet precatio,2v> nosinducasin 
tentationem 3 fed libera nosa malo. Hoc eft s ut rc£tc explicac 
Catcchefis, Qtpniam infenfiftiminoftriboftesjSatan, mundtts, 
f£ noflra ipforumcaronosindeftnenteroppugnant.-tunosfuftenta, 
O 4 Spitittts tui robore firma 3 ne in hoc fftritualicertaminefuccum- 
bamusfedtantifperiWsfortiter refiftamus y donec tntegram tan- 
dem rvifforiam ebtineamm. Eodem quocjue fpe&at illudex 
Pfalmo votu. xxix. i8.Seruainfeculumfigmentumcogitatio- 
num cordtspopulituiMas autem fanc~torupreces certum eft 
exaudiria Deo: nam ut eft Pfalmo cxliv. TropeeftDo- 
mlnus ommbus iimenttbus eum,omritbus inuocanttbus euminue- 
ritate Matt. vi 1. 1 1 .& Luc.xi . ' 5 . Si <-vos quieftis mali } noftu 
bona dona dare liberis uefin^quanto magis Pater <vefter cceleftis 
dabit Spiritum fmSlum petenttbus ab eo? I efai . l vi i I. 0 .Tunc m- 
uocabitis, ($r domlnus exaudiet. clamabis y {£) dtcet,Ecce adfum. 

6. Sollicito & fancto timore- Philip. 11. x^.Qumtimore 
ft) tremore operaminifalutem<-ve(lram. 1. Cor. x. £u,i<videtur 
ftare, caueat ne cadat. Ielai. lxv 1. tAdquem rejpiciam nift ad 
contritum fpiritu 3 (§?' trementem fermones meos ? Rom. XI. 18. 
C^Cegloriare, ne ejjertorfedtime. 

7. Fide.i. Petri 1. 5. Nos<virtute Deicufiodimurperfidem, 
. adfahtem qux parataeft patefieri tempore <vitimo. 

#. Examine fuianxio. i. Cor. xui. y Vofmetipfos ten~ 
tate } an fitis in fide: <vofipfos probate.-Annon agnofcitis <vofmet- 




1 




44 

igfos^O* Jefum ChriHum m uobts effe ? nif forts reprobi eslu f 
DEMONSTRATIO SEXTA. 

Qidfiudio integr* confcienti&^ curd 3 precibu*svigtlijsfollu 
cito @jr fanUo timorefide , & accurato examt nejut Apo^ 
Jiafam njttare potefi 3 iUe tslorum omifione pote/ia 
ju/ittid deftcere, 

Quiltbetiuftus in hac yiidpoteji iflorum obfematione nji- 
tare apojlaftam 3 €rgo 

Quihbet iufius w hac Hiid potesl omifione. iforum de~ 
ficeredju/iitid. 

Vel fic, Si iufim nonpoffet deficere d juftttidfua, non opuseffet illi 
confientU fiudi9 3 cura 3 njtgilijs 3 pre<.ibus t timoiefidefolli- 
citofuiexamine 3 

Sed ifiis ommbus iufto opm efi, Ergo 
fjufm potefl deficeredjuftitid ful, 

vii. Accedant argumenta alia fecundum 
lcripturas. 

i. CuKemelremilfa funt omnia peccata, is nihilo- 
rninuspoteft merito fuo in iuftam condemnationem 
iacidere. Docet hoc in Parabola Ohriftus Matth. xvnt. 
27, cjuum narrat, Regem commotum mifericordia, 
feruo deprecantidebitum decies milliestalentorum re- 
mififTe Veumque in integrim reftituifte : quem quum 
poftea intelligeret conieruo exiguum debitum noluillc 
remittere,tradidittortoribus. Hanc ille Parabolam ap- 
pl.cans pofteaad Apoftolos St dilcipulos fuos, Jta 3 \n- 
quit, Tdtermeus ulefits faaet rvobtsjnft remiferitisfuoquifqMt 
ftatriwcoidibn bffenfu eorum. 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



45 

De Monst. Cui remijja Junt ommapeccatajs efi <vere wfiifica- 
tus. 

At talts poufi {taaliter relabi $ damnari> Ergo 
Jgui/tmel Jittt ^ere jufitficatus potefi poffea fimt' 
liter relabiz? damnari. 
i. Isexquofemeleieduseli Oacmon ) poteft fecurus 
reddi,& templum fien in quo prior ille De.mon adfum- 
ptisadhucahjs feptem dcteru ribus, ftabuletur ;atque 
ita fit condicio lliius vitima deteiior priorc. Matth. 
x iV4|. 

DbMONST. Ex quo eie&u» efi Damon , is efi <-vere iufiificatus, 
t/it talts potefijecuritate/ud cjT* negleffiu retabtin 

fiatum prioredeteriorem s F.rgo 
Jgui Jemel <vere tufiificatusfuit^potejl relali in con- 
dtcionem priore hetenorem. 
I . Quod augeri poteft , potelt idem quoque perfici : 
& quod minui potcft, poteft aboleri & abire in nihilu : 
quod vfque adeo verum eft, ut Apoftolus eodem prin- 
cipio vtaturadoftendendam vetensTeftamentiaboli- 
tionem.Hebr.v.11.13. ^m quod antiquatur $ atteritur t id 
in eo efl ut paullatim abolejcat. Atqui fides minui poteft 8c 
decrefcere^poteft igitur(nifi teir.peftiuc quis in viam re- 
deat,) adnihilari. Apoc. 11.4. Habeo hoc aduer/um te , quod 
charitatem tuam priorem omijerts. ^emorefio tgttur y <-vnde ex- 
cidetu , (g^ refipijce 3 priora opera facito : fin rntnus 3 ueniam 
aduerjum te citb ) &* amouebo candelabrum tuum e loco Juo 3 nifire* 
Jipueris. Huc referexempla peccantium^MofisJobi^Da- 
uidis,Salomonis,populiifraelitici, Corinthiorum,Ga- 
latarum,qui nifi per refipifcentiam fuiflent reftituti;fine 
dubioomnesperijffent. Petrus quumper fidemaquas 

P 3 calcaret^ 



1.1 



4« 

calcaret , qaantum de fide perdidit, tantum merfus eft. 
Videbatenim ventos validos, & fluctus concitatos, ita- 
quetimuit, mergendus plane, nifi fidc ad Chriftum 
recurriflet: itaque pauidusexclamauitdicens, ^Domine, 
Jerua me. Statim <-uerb Jefus extenta rnanu, apprehencUt eum x di- 
xttque eiyO exigua fidepradite quid dubitafii? 
4. Si iuftitia non deferitur.aut fides,aut lan<5ritas>nul- 
li eruntapoftatae. Atfunt. Ergo. 

jr . Si juftitia non deferitur , nemo poteft deleri de li~ 
bro vitx: Atqui fieri poteft ut aliquis deleatur. Exod. 
xxx 1 1 . 2 2. Si non es condonaturus peccatum eorum^delt me nunc 
de Itbro tuo quemfiripfifli, Dixituerb lehorpa -yMofi 9 Eumqui 
feccauerit mihi delebo de libro. Deut. xxtx. iS.Nefit in afobts 
«vir aut mulier 3 aut familia aut tribus cuius animus auertat fe ho~ 
diea lehova Deo noflro 3 ut eat adcolendum Deos Getium iflarum, 
Quid enim fi fiat ? incumbet ei omnis adiuratio qua fcriyta efl 
in libro hoc 3 delebitque lehoVa nomen eius fub calo. Pfalm . lxix. 
20. deleantur de libro rviuentium 3 f*> cum iuflis ne confiriban- 
tur. Apocal. 111. 5. Quivicerit 3 amicietur uesltmentis albis, 
veque njnquam delebo nomen eius ex Ubro a>/V<e, fed agnofcam no- 
men eius in conffeSlu Tatrts mei y confreSiu angelorum eius. 
6. Iuftus poteftagere fecundum principia qux baber, 
ficutdictum eft Poftulato vu. Habetautcm principia 
duo.Vnumboni,fpiritum 5 alterum mali,camem ficut 
ctiam dictum eft Poftulato fecundo. Sequitur igitur, fi 
fecundum carncm viuat, eum extinguere operationem 
fpiritus: quemadmodum fi fecundum fpiritum viuat, 
cxtinguit paullatim operationem carnis. Paulus Rom. 
VU 1 . U. Debitores fumus non carni > ut fecundum carnem njiua- 
musJedfpirituiMtenim fifecundumcarnem rviuetis 3 moriemini: 

fid 



W\ 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



fedffpiritu aBiones carnis mortiftcmeritis , <z>iuetis: quotquot 
tnmjprk* Dei aguntnr } funt Filij Dei. Dicuntur autcm car- 
nalestumijquifpiritumgrati^ vel nuncjua habuerunt, 
vel penitus excufserunt,Iud# ip.animaies ffiritum nonha- 
bentes:tuvn qui fpiritum cjuidem habent,fed non vfque- 
quaqueviuuntad normam &inftitutum fpiritus i.Gor. 
Ui.yVos adhuc eflis carnales : quum enim inajobis fint liuor & 
contentio^ft) difidiajionne carnales e(tis 3 & fecundum homtnem 
inceditis ? Etenim quum alms dicat, Egoquidem fum Tauli, alter 
tverotEgoJum^pollo; nonne carnales ejtis ? Ac de hocpofte- 
riori hominu genere dicimus , fieri poiTe,ut ij fpiritum 
penitus extinguant. Nam quum regeneratio phyficam 
hominis prale&ioni necefsitatem non inferat, fedli- 
bera maneat voluntas & foluta ad eligendum vtrumli- 
betoppofitorumipotefthomofpiritus aftiones, hoc 
eftadmonitiones^pultationes, reprehenfiones,fi velit, 
ncgligere j poteft carni & Diaboli fuggeftionibtis pare- 
rcpoteftprioremadfenfum per fpontaneam negatio- 
nem , poteft fiduciam promiflionum diuinaium per 
confiderationem terriculamentorum huius mundi, po- 
teft notitiam ipfam per obliuionem, focordiam, igna- 
uiam ; poteft hxc omnia per voluntaria peccata ex- 
cutere. 

Si non poflet deferi iuftitia , neceiTarium eiTet, iu- 
ftosfemper perfeuerare.ac proinde nemo de iuftitia fer- 
uanda deliberaret, quis enim deliberatde impofsibili 
aut neceflario ? irritxque eftent exhortationes de ea non 
deferenda,inaniaeftentad perfeuerantiam confilia fru- 

ftraconciperenturadmonitiones,reprehenfiones alia- 
^ue virtutum i^citamenta,3c vitioru repagula. Sed h*c 

non 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



noninftituunturfruftrl F.rgo iurtitia p-ted deferi ; Ac 
perconfequens, non eftablolute necellanum ut hiciu- 
ftus (Ujincj- iuftitiafua perfeueret.Ariftot. u.Nicom. iv. 

(Cfc). ffidifwV 6vfet$ fcoV/X&jQotOV <sfe* T$)Li<r(JL\ifiTii$ 

faa/JLhpvHgLiTYigTiteoyu; oTtdav^T^ot.drK <afe« 
ffiv9*m<ra t d&$*$Ti dvTa yvo^uv M 3%dvdy^ 
Mc,etTz(pv<rei % Yihd-nva aM«* dltifo, olov rpowmv^ 
aictToTwv, a^s <t§& tV *Mots dbhac, otov 0.1%$? W 

cbtivfo ^fei 'fficritp&mKav ttcwtuv. otovrfw eriHKvdotj 
d&rcL 7roKilivoiv& ^etg KaM^ctifLoviodV fiov/xivQ.ov 
yd<> jlfJotT dvWw i$!vSk*. ^Xivo^a •} <afe« fft 
v/juv tfautiW. Etcap.v. IlpoV oQu fm iep^fimA 
pnd' kovatA, Mc T^oTph^ ^arletv^ w ovo% <w& 
yov ovtc 7rei<Sflivaj\ (lly> ^fjLcun^ , » ahyuv, t)7reivi)V,Yi 
ctioluj tiov%v • ovih y& Httv weto^ifitB-ct dvlct, 

Sed figo hic pede .• vel enim ifta fufficiunt,vel omni- 
no neicioquid pofsitelTefatis.NuncargumentisomnU 
bus in vnum veluti fafciculum colle&is fiar. 

OMA2 AnOAEIHEHN. 

QupdfcripturA diuerfis formulis expreft , quodeuentus 
warie te/tatur , quod condicionem habet mali certb euen- 
turi t cums metu in officio continenturfanbli 3 ipfumque cauf. 
Jasjuashabettirritamentattfremedia* idtjtfuminfe efi 

poftbile, 

Apojtafta fantiorwn diuerjis formufts infcripturaexprimU 
tur>euentus eam rvamteftatur^tpjaque condicionem habet 

tnali 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



49 

tnali certo eventuri , cujus metu continentur faniti in offi- 
cio r @J babet caujfas fuas 3 irritamenta y (£) remedia, Brgo y 
tApoJlafia fantlorum ejl poJZibdts ■ <-uel , quodidem njaiet * 
Sancii (dfr jusli in hac <-vita fojfunt deficere. 

EXCEPTIO CVM RESPONSIONE. 

Excipiuntnonnulli, dicuntque, Poflequidem vere 
juftos & credentes deficere refpe&u fui, fed non poflfe 
refpe&u Dei , cujus decretum ftat, neque mutabilis eft 
electio, necirritum confilium, necinefficax voluntas, 
necfalfapromffio. Elegitaute Deus, verbi gratia,hunc 
hominem,eiquedecrevitdarefalutem: necefleigitureft 
eidem quoq; detfidem,iuftitiam,fancl:itatem,dilecl:io- 
nem : &quum prolabitur, necefleefteundem renovet 
per refipifcentiam : nam fi non faciat,jam fine fuo exci- 
det. Acquihoceft petere ™bikp$. Primum enim po- 
ftulatum noftrum fuit. Nullam efle electionem aut re- 
probationemabfolutam. Porro tam principij vim ha- 
bentpoftulataquam fe^opiva. Quod fi tamen quifpia 
conceflum retracl:et,paratifumusilliuddem6ftra- 
num vi,&roboreargumentorum velinvito extorquere. 
Ita futuru eft,ut quod pro principio pofuimus in praefen- 
te Demonftratione , conclufionis locu habeat in futura. 
Sedante omnianecefleeft ingenue agatur, & ad verita- 
tisdifquificionem afteratur,<p'A*A>j0«<*>cum odio Sophi- 
ftices. Prxtereadecretumillud, fiquodefletejufmodi, 
pugnaret ad verfa fronte cum verbo. Verbi enim vox efc 
ifta, Si juftus deferuerit juftitiam fuam priorem morie- 
tur. Si fal fuerit infatuatum abjicieter foras.Si palmesin 
Chriftofructunontulerit,exfcindetur. Decrctum vero 

G eft 



50 

efttale , ElecHis ifte, etiamfi deferat juftitiam fuam , ta- 
men non morietur-licet fal infatuetur,non abijcietut fo- 
rasretfi paimes fruelu non ferat,non exfcindetur,redibit 
enim ad fejmo vero retrahetur ad DeuApriftina- jufti- 
tia? reftaurabituninterefrenimDeinoneiremendacem, 
lnconftantem, infirmum , vanum. Si er^o conceditur 
nobis Poftulatum noftrumprimum, & abfurdum efr, 
ponerein Deo pugnnntes voluntates duas , necefTe efc 
nnt id cjuod in exceptione dictumeit, pofiequidem 
juftos deficere refpeftu fui,non pofTe relpectu Dei. Ptx- 
terea,quiiicloquuntur, videntur mibi nudis refpe&i- 
bus eventusdiftinguere 3 cjuurn non refpeclibus ftetur 
vel cadatur, fed voluntate & praeelectione. Quin potius 
aperte dicunt, ego cjuidem peccare poffum, fed Deus 
mereijcerepropter peccatum non poteft? Quod cjuid 
eftaliud qium 1 diccre peccata cjua:dam licec gravifli- 
ma finc non habere v im ad cjuofdam condcmnandos? 
2 Peccata iub;e£tisdiftinguere? 3 Deum facere imbe- 
cillem in exequendo eo quod verbo fuo rewlavit? Da- 
videnim poieft fieri adnlterj proditor,tyrannusmomi- 
cida: Deus vero Davdem talem non poteft reijcere. 
4 Maj orcm homini adfcribere potentiam ad peccan- 
dum,qua Deoad jufte judicandum? 5 Scripturasipfas 
& naturam Dei ire oppugnatum acqueeverfum? 

PROBLEMA POSTERIVS. 

An juftitia illa quam juflus deferit? fuerit 
vera juftitia? 

Vera jufcitia eft virtus hominis converfi & jufcificaci a 

Deo 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 




51 

Deo in Iefu Chrifto,trib aens Deo & proximo debitam 
dile&ionemjoffoiaq^.dileiTione confequentia. Ad hoc 
exemplu poflunt quoque vera fides, & vera charitas de- 
finiri.Quasrirurautejan con\ erfusaliquis five regenicus 
talem juftitiam autfidepoflu defererc< hoceft, an pofsir. 
hsecculpa fua,deditaq ; volnn tate reli n cjuere:ut qui an tei 
juftitiasoperadabn, deflectatad injuftitia, & ex templo 
Dei fiat templum Satana?? Ac funt qui licet concedant id 
pofle fieri ad tempus,& in cjuibufdam rebus 3 tamen ne- 
gent pofseidfieri totaliter(licenim loquuntui)& finali- 
ter: idcj a . non aliam pociore^bcauiTam^quamcjuiaele- 
ctos falvari,reprobosdamnarifimpliciteineceffeeft.Sed 
quia videntquorundamdefectionem lacrarum litteraiu 
monumetis ipfaque etiam experientia comprobari, tri- 
plicem exceptione commenti funt. Prima eft,fide illoru 
fuifse tancum fimulatam; proinde illos non juftosfuifle, 
fed hypocricas.Secund,i,quLi fcripturafub haccondicio- 
ne multa fanclis promiccacuc ne fidem,juftitia,fanc~rjta- 
tem deferant, ex talibus hy potheticis dicunt nihil effici 
pofle Categorice. Tei tia,Fidem quortindam efle dunra- 
xattemporalem: hancvero non efle veram fidem.Quac 
quidemquantum valeanc, in timore Deiexanimemus. 
1 Suncqui pticencfuifle fimulacaml. Atquialiudlonge 
eftdeferere juftitiam, aliudtectam & latencem hypo- 
cnfin revelare. Hypocritaquum innotefcit, non deferit 
juftitiam^fed manifeftat lacentem improbitatem: prius 
igirurnon fuitjuftus. Iuftus vero quum juftiriam fu a m 
delerit, non deponit larvam ,fed vircucem pricre quam 
reverahabuit, reijcic-Sc defle&it abonoad mal^i: fuerat 
enimjuftus. Si igitur juftusnon eftidemcum hjpocri- 

G i ta& 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



5* 

ta, & avertere fe a juftitia, proprie non eft patefaccre Ia- 
tentem improbitatem . vtique non aequipollebuntifta, 
luflus dcfcrit juflitiam fuam y Et 3 hypocritafeipfum patefacit. Ac 
proinde quum dicit Ezechiel, Si juttus confefus juflhU fetx 
Jecerit iniquitatem , non vultfignificare, Sihypocritafeipfum 
prodiderit: Finge enim hoc veile, quomodo coharrebunt 
{equentia.?omniajutteJaffa ipfetu y id eft,omnia facta ipfius 
hypocritica, non memorabuntur-, fedob iniquitatem illam fuam 
quamfacitM eftoquia definit efle hypocrita,fitque aperte 
impius, morietur. Quum ergo abfurda hac finc, fequitur, 
apud Ezechielem de vere juftoagi. Manifeftiusid erit 
in verbis Chrifti ad Apoftolos. Vosettisfal Et, BonuseH 
fal, quoUfi<-oero fal infatuatusfuerit^quonamipfefalietur? Habe- 
te in <-vobis felem. Pone Chriftum loqui de hypocrifi & 
hypocritis, jam fententia erit,£J os ettis hypocritd. Et t Bona 
efl hypocnfes: quod fe <vero hypocrifes mettra deteSia fuerit , quo- 
modo rejtituetur? Habete in <vobiJmetipfis hypocrifem. Et tam en 
quum folus Deus infpector fit cordium , folufque ille de 
hypocrifi pofsit judicarc, eoque fiat , vt hypocritae judi- 
cionoftrofepenumero juftis & fidelibusob externam 
pofefsionemaccenfeanturjfatendum eft,mukos videri 
deficere,quitamenrevera nodeficiunt/edtantufeipfos 
produnt: fucrantenim hypocritae: Deferuntigkur non 
tidem(hanc enim non habuerunt) fed profdsionem 
fidei; quique antea fuerant hypocrita?, poltea fiunt deri- 
fores, blafp hem i, perfecutores. E x qui bus e ft citur, du- 
plicem elfe apoftafiamjvnam apparentem^alteram rea- 
le: illa deficit quis a juftitia fimulata,^ ^eun^^Aiotrxi^x 
hac a reali, T ? oW«? ^kmoovv^. illa eft falforum dodtorum 
& fimulatorum fratrum,qui ceffantibus commodis hu- 

jus 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



53 

jus feculi doclrinam quam aliquantifper profefil fue- 
ranc, oppugnant ; nullum enim fimulatum eft diutur- 
num: haec vero eft juftorum,fan6t.orum,credentium, fi 
offici j fui partes delerant. Ac de priore Apoftatam ordi- 
ne ■ hoc eft de ijs qui fidem qua non habuerant fimula- 
verun^intelligenduseftloannes l.ep. cap. \\.\y.Etiam 
nunc Anticbtijli multi coeperunt ejfe. E nobts egrejf funtjednon 
erant exnobis: namJiJuijfentexnobts } permanfifJent utiquew- 
bifcum : Jed hoc fit, ut patefiat , non omnes effe ex nebis. De pO- 
fteriore vero ordine Apoftatarum, hoc eft, de ijs qui re- 
genici verefueranc, verecredideranc, vere jufticiamfe- 
ftaci fueranccapiendus eft Ezechiel,&qua:aimque loca 
prarcerea. a nobis in prioris Theoremacis adftru&ione 
prolacafunc. Deficiuncigicurhypocricae <p*<^ev&jc, jufti 
ofjus: &c hi quum dificiunt, deferunc veram juftitiam, fi- 
dem/an&icacem.-quiafuerunc vere jufti, credentes/an- 
<SH : illi duncaxac fimulacam. Tales ifraelirar Pfalmo 
Lxxv 111.36. f-*i ccnabantur Deum decipere ore fuo 3 f£ lin- 
guafua mentiebantur e'i 3 ft) animm ifforum nonerat comparatut 
erga eum. 

II Carterum quibus negocium htc vianon fuccedit, ij 
aliamaggrediuncur : Ec,Exhypochetica,inquiunt,ni- 
hileffici poteft pofitive: pleraqueautem quae in Theorc- 
matis priorisadftrudioneprolata funt , fuerunt hypo- 
thetica. SijuttusdeJerueritjuBitiam/uam,morietur. Sifalin- 
fatuatum fuerit y non efi quo faliatur. Si averfamini Deum loquen- 
tem e c&lts } graVt Jupplido digni eritis. Si juslusfubduxerit fi 3 non 
flacebit anima me*. Ex iftis negant colligi pofle,juftus po- 
teftdefererejuftitiamfuam,Salpoteftinfatuari,Crcden- 
tes poflunt averfariDeum loquentem e ca2lis,Iuftus po* 

G j teft 



54 

tcft fc ipfum fubducere. In qua vero fchola ha?c ifti dif- 
pucanc ? Nimirumin ea, in quaeciamfine Chryfippi 
opera jam pueris peruulgatum eft, tales hypotheticas 
nullo negocio abire in Cacegoricas. Verbi caufla, Siju- 
fius dejerucrtt juflitiam (uam , morietur: fiec Categorica hoc 
modo, Omnis jufirts dcferens juflitiam Juam morietur. Sed 
Categonca illa habet refttidionem & limitationem 
fabjedi. Quod fi Hypothetica illaverum non habec, 
liceatfalcem Cacegorica? ifti verum habere. Pr^terca 
quis nefcic, omnem hypotheticam qux promifsionem 
autcomminationemhabetcum condicione reialicujus 
prxftanda?, licetnihil decerminace ftacuac de fingulari 

aIiquaperfona 3 ineiTejCamenfemperponerepocentiam? 
Talis enim hypothecica plura in fe concinec efFaca, qua- 
tuor inquam Cacegorica, &rocidem hypochecica:verbi 
gracia h aec. St jufius averterit feajufittia fud>morieturs con- 
tinet Enunciationes iftas. 

i Fieri poteft,ut juftusavertatfeajuftitia fua. i.Fieri 
poteft^utjuftusnoavercacfejufticiafua.H^^./ 
ex antecedente>($r fiatumit potentiam antecedentis. Ca- 
non moralis eft, Jufius non Aebet Je aVertere a jufliajij, 
l Fieri poceft>uc juftus moriatur. 4 Fieri poreft uc ju- 
ftusnon moriatur. Ha fiuuntex conjequente^ Jia- 
tuuntpotenitam confequentis . Canon moralis ejl 3 Jufiuj 
debet uitare mortem. 
j Si juftus avertcrit fe a juftititia fua certifsime mo- 
riecur. H<ec jungk partes adfirmative , quodfectt Eze- 
chieh ofienditque ponipojje confiequensjofitoantecedente. 
Huju<t Canon moralts efl> Juflusdtgnus eft ^ita. 
?.8.Duas alias quibus parces inconcinne junguntur, 

praj- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



55 



pra?terimus; cujufmodi funt , fi juftus averteric 
fea juftitiafua, nonmorietur. Et 3 fi juftus non 
averterit fe ajuftitia fua, morietur. Barumenim 
utraquefalfa efi. 

Eadem ratio eft aliarum iftiufmodi hy potheticarum; 
in quibusomnibus ex antecedentis pofsibilitate poni- 
tur confequentis pofsibilitas. Quum igitur hypothetica 
pntfupponat potentiam: potentiaveroincludatpofsi- 
bilitatem, fivecontingentiam : fatendum eft, noneffe 
impofsibile ut bonus lalinfatuetur , neque ellefimpli- 
citer neceUarium, ut juftus perftet:fed contingere 3 ut ju- 
ftus deferat juftitiam fuam;quod etiam mdicant manda- 
ta, comminationes, exhortationes 3 reprehenfiones, 
blanditiae, obteftationes; quseomniaad resfimpliciter 
impofsibiles fruftra adhiberentur. 

Exeinploresfietmanifeftior. B- Apoftolus hortatu- 
rus Hebrieos ad perfeverantianrbpcriculum ijs proponit 
illorumqui deficiunt. Credentes,inquit,fiuniverialiter 
omnem Deigratiam deferant, non poffunt reftitui:Er- 
go nec vos poffetis 3 6 Hebraei» Proinde etiam atque etia 
videteutnedeficiatis, aut refiliatis/ Hoc cnimvolunc 
haec vetba.Feramur adperfet7tonem:Nam fiennon poteflutqui 
femel fuerint H/uminati , guslayerintquc donum illud cxleflc , t£ 
farticipes facii fuerint Sp. Sanffii, gufiavertntque bonum^Dei 
rverbuitjy ac "virtutes futun /<scult,fi prolabantur, ut denuo reno- 
Ventur adrefipifcentiam: Quamam vero huic cxhortationi 
visineffet, fiabfoluteeffet necefTarium, Hebrseos ftare. 
necfieri ullo modo poffet,ut deflcerent? haberetfanefe- 
quentia ludicram, puerile, & indigna Apoftolo pahno- 
diam. Quafi diceret, Vos egoquidemmoneodeperi- 

culo. 



$6 , 

culo, fed revera eftis extra periculum. Et licet ita de vo- 
bis loquar,ac fi pofletis excidere,tamen longe aliter fen- 
tio:nam,utquod res eft fatear,profec"t6 no poteftis exci- 
dere. Dices forte,ita tamen agere Apoftolum,acque hoc 
ipfum velle fequencibus verbis,quum dicit, Sednos nobts 
jperjuajimuj de <vobis qua: meliora junt , & ftluti adhrtrentia, 
etiamfi ita loquamur, Non enim injuBus efl T>eus t ut obliYtfca- 
tur operis nueslri, laborioft charitas:fd tupimus ut unufquifqut 
weUru tdem ftudtum ad finem ufque oslendat y adcertam fiaeiper- 
Juafionem. Sednoneftira. Paulusenim noneverticquod 
pofuerat, neque vultcommittere mentem fuamcum 
verbis ante prolacis,fed in applicatione parciculari moi- 
lit ex charitate id quod univerfim dixerat pofle evenire. 
Prius dixerac, Qui deficituniverfalicer,non poceft refti- 
tui, Credences, fi non advigilent, pofluntdeficere uni- 
verialiter, Ergopofluntnonreftitui et&.zrtM Apofto- 
lica habet judicium de facto Hebracorum futuro , idque 
excharitate &fpe, non ex revelatione aut prophecia. 
Emollic igicur minore propoficionem,ut infringatur co- 
clufio. Poteftne fieri,6 Paule,ut nos lapfi non pofsimus 
reftitui ? Omninoj (i nimirum univeriali apeftafia gra- 
tiam Dei deferatis. Sed apoftafia ifta necefle eft contin- 
gat vel culpa Dei , vel vitio noftro. Poteftne fieri,ut nos 
credentes & fidelesDeus prior deferat? Nequaquam, 
Uon enirnmjuBus efl Deus , ut oblivifeatur operts -vetiri, ^ la- 
borioft charitatis , quam ofiendtflis erga ipftus nomen Po cefc n e 
fieri ut nos Deum deferamus? Omnino^ quocirca cuft- 
mus } ut unujqmjque ^veiltumidem (ludium adfinem ufijioflendat, 
ad certam ffieiperfuafionem Sed,fucurumne eft ut nos Ceum 
deferamus ? Ignoro : fpero tamen vos perftituros: per- 

juaji- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



Juaftmus enim nobis, diltfi, de njobis qu& meliora funt, ffifalutt 
adbxrentia» etiamfl ita loquamur. Cur ergo ita loqueris? 
Nempeut prohibeam eventum poflibiiem,utque aver- 
tam periculum exitij certo eventuri, per obftaculum at- 
tentionis & vigilanti* veftrae. Si igitur manetis i n fide 8c 
charitate, noneftquod metuatis. Sic ad Rom.vm.8. 
gui in carne fw.t> Deo pUcere n n pojfunt. Bona verba Apo - 
ftole, Ergone nos Deo placere non poflumus ? Epa- 
northbfis in applicationc iequitur. Vos autem in carnenon 
eflis, jedin Sptrttu, Sed hoc ipfum itane certum B. Paulo 
fuit, utdeeononpotueritullopa&odubitari? Nequa- 
quam. Paulusenim latebras cordis non norat. Curer- 
go ita loquitur?quia fcilicetChriftum profeflifuerant- eft 
autem par, ut cuilibet de feteftanti fides habeatur. Pro- 
indefubjicit, ft modo fyiritus Dei habttatinnjobis : quodjl 
*vero quis Sptritum Cbrtfli non babet, is non eflejus. Iam aute 
fingulorum eft explorare femetipfos. 
III Vtroque hocpracfidio ejecti quidam, Kpna-<pv^7tr 
iibi comment» funt in latebris fidei temporalis.& quum 
nos ita audiunt colligentes , Fides temporalis deferitar. 
Athxcfuitverafides . QuaEdaigiturverafidesdeferitur: 
docent, fide temporalem non elfe veram fidem,idemq; 
judicantde juftitia,charitate,fpe. Quifanemihi viden- 
turdicere, Bucephalum non fuiffe verum equum , quia 
mortuus eft.Enimveroad eflentiam rei no facitduratio. 
Vifus tam is eft qui unum duntaxat annum durat, quam 
qui viginti. Et, five amittatur vifus poftannos viginti, 
fi ve poft annum unum , amifsio vifus vocabitur caecitas, 
verus enim vifus amittitur. Eadem quoque fidei ratio 
eftj quaecerte deferinonpoflet 3 nifi haberetur. Quis 

H poteft 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



poteftdeficereabeoquod nimquamacVpuisfuk? Imo 
peccati vis in eoconiiftit,quod quisbonum pirtum de- 
ferit. Ioannis quinio capite dicit Dominus mfirmo 
quem fanaverat , Ecce fianus fitSlus es : nepec^a amplks, ut ne 
quiddeterius tibieueniat. Pone euiidem peccafTe,& grauiiis 
a Chrifto punitum, potuitenirnhocfieri : quisitade- 
mensfuturuseft, quineget priorem illam fanationem 
venm fuiffe? Prxterea, non eft motus , nifi a termino 
adterminum. Inpundonondaturmotus Receditlu- 
das;unde?afide,a Domino,ajufcitia,avita: quorfum? 
ad perfidiam,ad Diabolum,ad injuftitiam,ad rnortem. 
Si ergoin apoftafia eft terminus aliquis a quo recediturj 
ipfa autem apoftafia cedit in culpam , culpa vero eft in 
delertioneboni: confequenseft,apoftatam omnem fu- 
ilTein verobono ; hoceft, inviavitae, priufquam ab eo 
bonodefle&eret. Denique,non potcftapertiusdoceri 
quofdam credentes aut fan&os dehcere,quam quum di- 
citur,quofdam credentesautfan&osnon perdurare,fed 
eiTetcmporaneos. Quidenimeftahuddeficere, quan* 
ad cempus tantum elTe ? Si igitur, quod verum eft, qui- 
damfunttemporanei, confequens ek, quofdam avera 
fide defle&ereTalesautem a Deo rejiciunturjaudiuntq,- 
cum Saule. JOuj* tu f^reuiHi^verbum lekou<e y jfiernit fimiliter 
isquoquete. i.Sam.xv.23. & merito : lauruscnim da- 
tur 3 non certanti , fed vincenti : nam in corporali qui- 
demcertamine poteft quisfuccumbere etiam invitus ; 
in fpirituali vero nemo vincitur nifi volens , ut qui ab- 
unde a Deo inftructus fit non ad pugnam tantum , fed 
ctiam ad victoriam. Defertor itaque fi aftimetur ex for- 
ma quam habuit, fuit vere credens,fi ex officij continu- 

ationc, 



50 

atione, non efc fidelis-, quiajamfidemabnegavit. Sed 
fidem diltinguere in veram & temporaJem, non eft nifi 
eoriiinquiele&ionem & reprobationem ftatuunt ab- 
folutam ,atque ita omnia confe&a effe exiftimant,quum 
temporalem fidemfolis reprobis concedunt, veram di- 
cunt non dari nifi eleftis: quafi Deus fic rationem infti- 
tuat: Saul, Iudas, Simon magus, Demas,Nicoiausdia- 
conus, Iulianus,funtreprobi, ex vi decreti mei *terni 
mihique noti : Dabo igitur iftis fidem temporalem. 
Paulus,Petrus,Maria, IoannesfuntelecTis Hisergoda- 
bofidem verammamfiilUsveram daremXalvarentur.fi 
iftis temporale, damnarentur, fieretque irrita Przdefti- 
natio. Hinc ergo fieri putant, ut reproboru fides non fit 
vera. Nec vident,fequum hocdicunt a in Deum tranf- 
ferre culpam cur fides fit temporalis: curque illi damne- 
tur,qui illam habet: quandoquidem nullus a&us poteft 
excederepotentiaagentis,(nuit enim adtus ex potentia) 
proinde quifquis potentiam circumfcribit,eft cauflain- 
termifsia&us omnis confequentis, & eventus qui inde 
manat. Atqui exitij caufla nondebet refpui in eum qui 
fidem dedit,fedin eum qui non ut debuitfeivavit. De- 
inde fi hdes ifta a Deo eft, cur non eft vera ? Quomodo 
poteft non efle verum bonum id quod a verc bono pro- 
"lanat? Prxterea quis unquam fapiens qualitates quae 
propriisformisdiftant , fubjeaisdiftinxit? lidemta- 
men (quodmireris) quum ad formales ejus fidei a&us 
venitur, omnia ea qux verae fidei propria funt , illi" 
etiam neceifariotribuunt. Tantanimirum eft verivis, 
ut qui illam vahdifsime oppugnant, incauti faepe fa- 
tcantur. 

R z Fidei 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



Fitki igittir temporali adfcribunt ifta, i §g,od magna 
ei fit fimtikudo & aafmitas cum fide elcblorum. 2 $gpA eam 
habentywideantur fibiweramfidew habere, quodque ftmili fere 
fenfu atqueelebli adficiantur , ac ne fito quidem juduio quicquam 
dbeleflisdtffirant. 3 QuodtUaa Domtno injinuetur mmentes 
homtwm,quos itairradtat y ut ejmgxatiam agnofcant y fentiantq- f 
frtfentem e]us mtfericordiam. 4 Qupdcjtu beneficio non tant um 
credant ejfe Deum , Euangelicas hislorias 3 o* reliquas fcripturA 
fartes *veras ejfe , fed etiam quod fermonem Dei habeant pro cer- 
tiffimo oraculo^ quod pi tcepta Dei non prorfiu negligant, quod mi- 
ntsDei ft) fromtffiombtu utcumqueterreanttir , quodChrislum 
wittffi falutps autoremagnofcant , ($> libe .teriffi nomendent t 
quod T>eum credant fibi ejje propitium^ fcnfu divina graiu ad- 
ficiantur. 5 <%w/, ut loquttur A^oHolm ad Hebraos v l . 4 . fint 
illuminati } guttentque donum tllua cAesle, partictpesfint ±ptn~ 
tus fanfli 3 gus~lentqae bonum 'Deiuerbum^ <i irtutes futurtfe- 
culi. 6 Quodhu omniainipfis majorafintfape, quam m e/ec7u. 
Haectamenomniavocant fidei umbrarn fiuimagtnem, ut 
qu&nulhus momenttftnt , indtgna fidei afpeUatione , imo in 
hoc tantum dari ifta adferunt , utqui tUahabent fint mexcu- 
fabiles* 

Quidergohuicfideideeft? Fiduciainquiunt. Eflo. 
Fiduciaigitureritfolorum electorum. Quidautem eft 
fiducia? Quies appetitus in bono mente apprehenfo. 
Atqui fatentur ipfi, fidem temporalem ita adfe&am 
efle, ut cjui illa prxditi funt, eredant Deum fibi efle pro- 
pitium , &fenfudivinaTgratiae adficiantur : quod quid 
aliud eft, quaeos habere quoque fiduciam . ? Iam quxro, 
Si quis fu illuminatus, guftetque donum illud Dei caele- 
fte,& particeps fit Spiritus fanfti/entiatque quam fuave 



61 



fitbonumilludDeiverbum, & qux virtutesfuturi fae- 
culi , fi quis inquam hxc omnia habeat aliaque paullo 
antea nobis commemorata,inque iftis perfevcret ufquc 
adfinem, neque a tali vel propofito vel beneficio de 
fle<aat,quyro,inquam,an talis (aluetur? Certe negari id 
non poteft. Atqui talis fecundum iftos tantum habuit 
fidem falfam. Poterit igitur ex iftorum fentcntia falvari 
is qui fidem veram non habet. Sed profeao/Temporali 
non debebat opponi verumj fed permanens- & veto no 
debebatoppom temporale, fed falfum. Recta igirur 
erunt omnia, fi dixeris, Fides vel eft vera vel falfa fi ve fi- 
<5ta. Vera autcm vel eft temporalis, vel perraanens : fed 
permanens eft ex gratia,temporalis vitio hominum ; ob 
ne^ledumfcilicet& focordia, aut curas mundi, ahafq,- 
cauflas quas recenfuimus Demonftratione quincta. 

Nequevero periculum eft, ne fidei bono quicquam 
decedat,quia dicimus,fieri pofte, ut credens aliquis fide 
deferat: Deferere enim non eftfidei fed infidelitatis: 
habct autecredens quantifper in hac vitaeft,etiamfe- 
minainfe<*W*s>ut meritodiceredebeat,Cr^oT>o»jiw, 
fuccurre incredulitatimea. Marcitx.24. Subjectis autem 
tribuere velle perfe&ionemformEabftracta?, Zenonis 
eft & Stoicorum.llli fic. Iuftitia eft conftans & perpetua 
voluntas jusfuum cuique tribuendijErgo juftus nunqua 
non fuum cuique tribuit. Iuftitia non peccat, Ergo nec 
juftus : Iufticia nunquam fit injuftitia ; Ergo nec juftus 
unquamfitinjuftus. Noftrumeftaccuratiusfapere, & 
bonaiftaconfiderareinfuisfubjectis. Fidesin feeft ve- 
rum bonum,ut & charitas, fpes, juftitia, fanditasj ne- 
quepoflunt haecnonefle vera bona, quum verum & 

H - bonum 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



61 

bonura commeent: fideique veritas pendeat ex ventatc 
& bonitate objediiqaod ii eftChriftus,meritum ipfius, 
& promifliones , nihil cauCTxeft cur non verafides de- 
beatappellari>etiamfiunum tantum diem duret.Sed ve- 
rentur quidam, nequum juftus, fan£tus> credens dicitur 
fieri defertor, ipfacredatur juftitia, fanclitas, fides, fui 
elTe defertrix ; quum tamen non eadem omnia acci- 
dantjufto&juftitiae, fidei & credenti, ut jamoftenfum 
eft. Ex his efficimus, i Quum is qui vere juftus eft 
fic injuftus, tunc non mutari juftitiam in injuftitiam, 
fed injuftum fieri ex jufto, idque tum defuetudine bene 
agendi , tum pravi confuetudine, ijs fervatis gradibus, 
quos in prioris Theorematis demonftratione quinta 
recenfuimus. 

2 Eundem tamen,fi maneat juftus, hoc eft, omnibus 
juftititf partibus perfungatur, ab agonothete Deo juftu 
& fidele pronunciari,quiaex formafua & lege data agit. 

3 Illum vero qui defertor factus eft , p4*«™*i A « a »&*l«i. 
non pofle pro vere jufto cenferi , quandoquidem 
bonumquod habuit abjecit , quum ex bono prxfenti 
judexfententiamferat, nonexeoquod quisabnegavit. 
Docet hoc non tantum axjuitatis ratio, fed & ipfe Chri- 
ftus Ioannis v1u.5l.vbi ludxos qui in ipfum crediderat, 
fic adfatur , S$ rvosman/erittj in fermone meo , njere 1>i(cipult 
mei eritu. Eece : qui credunt funt difcipuli , & tamen 
fiperftent, dicunturvere futuri difcipuli Chrifti. Fi- 
deles enim fummi Xyftarch* voce declarantur non qui 
crediderunt (emel , fed qui ad finem ufque perfevera- 
verunt. 

4 Temporalem fidem veram quidem elfe, fed defer- 

torem 



8 

torem fidei non efie vere fidelem. Fidelis enim eft pro- 
prie is,qui ufque ad finem ftat promiffis, & pa&a feruat. 
Matth 4 xxv. 23 . Euge ferue bone & fidelis s fuper pauca fuisli 
fidelis, fuper multateconslituam : ingredere ingaudium ^Domini 
tui. Ita Deus fidelis dicitur. i.Cor.1.9. EtChriftusfi- 
dclis Pontifex. Hebr.11.17- Et Mofes fidelis fervus. 
Hebr.in. 6". ffit Abraham fidelis etiam in tentationibus, 
quia contva ftem fub jfe credidit : acmiJme imbeciUis fiae con- 
fiderauit fuum ipfuts corpm jamemortutm, nec emortua njuluam 
Sar<s y neque aduerfm promiffionesDei difieptauh incredulttate, 
Jedrobuslujjaciusefifide, tributagl ridDeo, acpleneperfua/ujy 
eum quodpromtfirat y poffe etiamfacer;:. Rom.iv.iQ. Ndque 
valetargumentatioiitiufmodi zApoUata nonefi rverefide- 
ks, Ergoi4poslata non habuit njeram fidem. Nam ficut fide- 
lisiseftquiferuatfidem : ita Apoftata, ,periurus,defer- 
tor eft, qui frangic aut non feruat fidem. Valebit autem. 
feruatis terminis hoc mouo , sAposlata non efi were fide- 
iis, Ergolicethabuerit.tamennonhabetjam njeram fidem. Fi- 
desigitur nos faluat; utique h feruetur: quod fi eam 
abneges , rejicias, negligas. pernicies tuaex te. Spes 
non pudefacitj nempe fi non fpernatur : quod fi fpre- 
veris, malotuo feceris. Iuftitia Deo grataeft : fedfi 
eam exerceas. Quid ilnon exerceas? quid fideferas? 
Exitium tuum tibi imputato, ficutfcriptum eft , Dilextt 
maledifiionem&euenietei: noluit benediftionem & elongabl- 
turabeo. Pfal. cix. 18. 

THEORExMA POSTERIVS. 
Iuftitia quam juftus deferit eft veraju- 
ftitia* 

Eadem 



«4 . 

Eadem fidei, fpei , charitatis ratio eft. Probaturautem 
hoc Theoremaomnibusijs argumentis , cjuibusprius 
illud anobisdemonftratum eft" Nosex multispaucula 
faltuatim excerpemus. 

EX PRIMA DEMONST. 

Iuftitia,gratia, Deus, falbonus,Iehova,fides,ftabili- 
tas, is qui eft in catlis, Spiritus fan&us, fiducia, funt vera 
bona, non apparentia aut fida: Atqui haec deferit juftus 
quumficapoftata, Deferit igitur vera bona, & quum 
deferitomnia, deferit totaliter. 

EX SECVNDA DEMONST. 

Angeli non defcrverunt fimulatum bonum fcd ve- 
rum : deferuerunt enim originem fuam, dereliquerunt 
domicilium verum. Adam , cujus ftatus defertor fuit? 
jufti 3c fanfti , & quidem vere talis. Quid autem eft B. 
Petro regredi a via juftitiz&fan&a docT:rina?quid Iefaia? 
definere efle urbem fidelem ? Ieremiae derelinquere fca- 
turiginem aquarum perennium ? B. Petro Dominum a 
quo mercatus fis abnegare i B. Paulo dcfcifcere a fide? 
Enimvero hscc non nifi de veris bonis dici poflunt.De- 
nique,pe<5tus vomitu purgatum,non eft amplius impu- 
rum, necfudotaamplius fordidaeft. Proindeqni hxc 
patiuntur deferunt vera bona,veram inquam fidem, ve- 
ram juftitiam, fanftitacem. tfemo autem deferit quod 
non habet : Habuerunt igitur vera bona. 

EX TERTI A DEMONST. 
Inquoftandueftutobtineatur vitaaeterna, idfiquis 

deferat, cxcidit a vita & beatitudine, 6c ruit in condem- 

natio- 



nationem : Atin verl juftitia, fide, fan&itate ftandum 
elt, Ergo qui ha?c deferit,excidic. Cur? quiadeferit vera 
bona. Iraque i Priorillius jufticia verafuit, % quihanc 
deferit, fubducitfeaverafide. ; fuic verus palmes & 
Chrifto inficus. 4 Guftauic vere donum cadefte,& par- 
ticeps fuic Sp. SancTi, fenficque vircuces fucuri fiecuii. 
Addancu r loca, ad Co JoiT. 1.22. Chrislus <vos reconciltmit 
rpeo, utftHat ^vosfantlos & inculpatosgj irreprebenfibilesin 
conjpecl ufuo 3 fi modo permanetis in fide fundati @r (iabiles } nec di- 
moueminiafJeEuangetyquodaudtslis. |.Tim.il.K. multer 
liberosgigensfaluabitur 3 jimanferit in fide 3 ac chantate JanSti- 
ficationecum wodeslia Si fecus fiit,conclamatu cft.i.Pctri 
11.20. V^am fi poflquam pollutiones mundi per agnitionem r Do- 
mini&feruatoris ieju Cbnfti efjugerint , his rurfum implicatifi. 
pereitur , fkbla efl njltima eorum condicio deterior priore. 
Melius enimjmffit eis non cognottijje njiam juslitia 3 quam cogniu 
Hla regredta/anciopraceptofibitradito Sedaccidit ets, quodrvero 
prouerbto dtci folet y Canis reuerfis ad fuum ipfiits uomitum , 
fit l° ta *A rvolutabrum cceni. Apoc. 111.11. T$etine quod ba~ 
bes } ut nemo acciftat coronam tuam. 

EX QVARTA DEMONST. 

B. Paulus pocuit reprobus fieri quum eflet juftus , Sc 
Apoftoliquumeflentfal bonum potuerunt infacuari, 
Etqu uisftansquaitifpermilitat, poteftcadere. Am- 
broiius. AUquottes priusjunt boni , qtu futurijunt <& pcrman- 
furt mali , propter quodettam dicuatur Jcrtbiia libro uiu 
aelert. ' ' 

EX QVINTA DEMONST. 
Fidesfc bona confcientia non func bona aparer.tia. 

I Haberc 



Hab.erc bonimi quod Deus jufto judicio fuo poftea 
aufert,non eft habere bonum fucatum. Sermo de regno 
non eft bonum fi&itium. Prxterea peccata contra con- 
fcientiarn,feciiritas & ianguor, occafionum oblatarum 
contemptus, horror pertecutionum,amor voluptatum 
& illecebrarumcarnis, ftuditim diuitiarum, deceptio- 
num fides > exempla praua, elatio,malignitas animi ad- 
verfus cornminationes divinas , neglectus pcenitentia?, 
induratiocordis,lu&af;duerfusSpiritum,nonretrahunc 
nos a fpecie boni, fed ab ipfo vero bono. 

EX SEXTA DEMONST. 

Studium bona confcientia:, cuitura beneficiorum di- 
vinorum, precesjvigilia^follicitus&fandustimor^ fi- 
des, examenaccuratumfui, non conferuant&fouent 
bonum fimulatum, fed verum. 

EX SEPTIMA DEMONST. 

Cuiremi0a.funtpeccata,isverejuftiis eft. Exquofe- 
melexcei]itfpiritus nequam, is verepurgatusfuit.Cha- 
ritasad quam relapfus reuocatur, non fuirfi&acharitas. 
Qui deletur de libro vitaejs antea illi fuit infcriptus.Qut 
habetlpiritum, )icetagataliquandofecundum carnem, 
habet.tamen verum bonum : & 11 non haberct, fruftra 
inftituenturad iplum admonitiones, reprehenfiones^ 
obteftationes. 

DEM ONSTR ATI O SIMGVLARIS. 

Accedatfeorfim exfertum teftimoniu B.Petri 2.ep. 
capite ii. 18. docentis, falfosdocl:ores^»^w^- 
nitatem loquendo , per carnis cupiditates lafciuas inefcare eos qui 
njtU) hraq, effugerant eos qui in errore <z>erftntUK 

Ex 



11 



67 

Ex fuperioribus omnibus in imumcolle&isefficitur 
primariaifta& vniverfalis. 

DEMONSTRATIO. 

Qujcumque condemnawr , eft totaliter & finaliter imfiu*, 
Gkddam qui antea fuerat juBus d wra fide praditus, 
condemnatur 3 Ergo, $uidam qui ante juHus fuerat , fit 
totaliterfp ] finakerimpius: Ec quia particularis ajens 
couerti poteft,fequituramplius. Quendam quicon- 
demnaiur aliquando juslum fuijfe : Similiter etiam> 
Qufndam qui totaliter finaliter efi impius > aliquando 
juslum frijfe. 

Sequitur, 1 ut honeftatem utilitatemqueconfe&a- 
riorum qu£ Theoremataanobispofita confequuntur, 
enumeremus; 1 ut abfurdacolligamus,quiefententiam 
oppofitam necelfario comitantur. 

I CONSECTARIA EX SENTENTIA 

noftra. 

1 Caute & prouide ambiilandum efle. Deut. tv. o. 

Cavetibiffifcruatcitfimrualde. i.Cor.x. ^juideturftare 
caueat necadat. Prouerb.xxvi. Ne glorierisincraslinum,ig- 
norans quid ftpententurw pariat dies. Bernhar. in vi^ilia na- 
talisDomini Sermone 111. Sieffemusindomoillanonma- 
tr-fictd, jternd, incAis, ubi nulhts inimicus intrat, nibileftet tU 
mendum. C^Qmc <-vero tribus maligniffimis njaMdiijfimis <-uen* 
tis expofitifumuj, carni 3 Diabolo, fp mundo y qui confcientiam il/u- 
pimatarn moliuniurextinguere.wfujflantes in cordtbus noflrisde- 
fideria mala- y motusillicitos, & itate repente turbantes y utnjix 
pranofcere <valeas 3 unde <-uenia4 } aut quo <uadas. Ex quibus etft 

I z dm 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 




s 



<S8 

duo fipius intetmittunt } atertio tamennemo unquamfufjlxndtin~ 
duciascxtorfit. Jdeb njtrijque manibus y ($r corJis ftj corporis 
anima ?Jl tegenda y ne forte qu& Hluminata fuerat, extinguaiurmec 
cedendttm nvel recedendum } etiamfi grauis tehtattonum feruor 
njtriufquc hominis Jlatum njehementer ajfiixertt } f ddicendum 
cumJancio^iA* oux.iop .) Anima mea in mantbusmeis jugU 
ter. Eltgamas potius ardere } quam cedere» Et ftcut quodin ma-> 
nibus noflris tenemus> non (kctie obltuifiimur ; ficnunquam obli^ 
vifamur negotiam animarum noHrarum^illa cura <vigeat prin^ 
c ipaltter in cordtbus noflris. Quum ergo fic lurnbi nofiri accintti 
fuertnt^ lucerna ardentes^ cufiodienditjunt rvigilia noSttsJupra 
gregem cogttationum & afiionum noflrarum : utjiin primduh 
gdta, ueljecundd^eltertid Dominus njenerit, paratos nos inue- 
niat. Qujt quum ita fint y danJa nobis ejl opera, ut tales perpetub 
Jimus>ouales nos njlttmo die conjjtci njclimus- y nam qualis quijqtfe 
moritur, talis judicabttur. 

1 1 Proficiendum indies in ftudio vircutis. Philip.i 1 1, 13. 
Fratres } ego meipfum nondum arbitror metam apprehendtffe. 
Unum autem ago> ea qux a tergo Junt obliuijcetrs y ad ea njerb qux 
a fronte funt comendens y Jcopum rvtrfus Jtror ad palmam fupern<& 
VocationisDeijn Chriflolejii ifl im. ; v ,1 4.AV neglige grattojum 
donumquodinteejl Acqueluicfaciunc exhorcationes.Gai. 
V.7« Currebatis bene^quts njos tnterpellauit vt non obJeque\ cmini 
rveritati ? z, Pecri 1.5. Adjtctte fidet rvefira *virtutem> njirtuti 
<-uero notitiamfcientU <z>e?ocontinenttam:continenti<e nuerb tole- 
rantiam,tolerantU pietatem y pietati njerb Jrattrnum amorewfra-* 
terno ^verb amoricharitatem : hac enim fi rvobis adfint^ abun- 
dent , non inertes <-vos & injrufiuofos ejficient tn Domirit nofiri 
Jeju Cbrifli agrittione. Nam cut h&c non adfunt> is cacus eji y nthil 
froculcernens^ oblttus Jefea njeteribtts peccaiisfuis Juijfe purifica* 

tum 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



tum. i.Cor.ix. 25'. Qmcertatinommbus efl continens. llli 
quidem -vt corruptibikm cotonam accipiant, nos autem njt incor- 
ruptam, Ego igitur ita curro/vt non in incertum:ita pugilem ago, 
njt nonaeremcadens. Etiam objurgstiones. i.Cor.xi.17. 

Non laudon^os, quU non in idquod meltm ejl progrejfi eUis Jed 
in idquod deterius efl inifiit. 

tii Confcientiam non hedendam. i.Tim.i.ip. Ttyine 
bonam confiaentiam. 2. Cor. 1 . 1 2 . Gloricttio noUra htec efljefli- 
n>onium conjcieniia. nojlra, quodcum flmplicitate &* finceritate 
Dei uerj %ti jumus w mundo, 1 . 1 oan . 1 1 1 , 2 1 . Dilecli } ficor no- 
flrum nos non accujat } aditum liberum babemus apuh Deum. 

iv Vitanda fugiendaque minima peccata,& leuiflimas 
quafqueeorurn occafiones, quandoquidem peccatoru 
hoceftlenocinium, vtabvno malo in aliud facile per- 
traharis, & plerurncjueaminoread majus. Sirac.xi.^. 
l.xparua Jcintilla multx corfiduntur prum: ffl homopeccator 
etiam in janguinem injidiatur. 

v Si peccaueris, fiftendum impetumjnecruendum in 
deterius,fed pcenitenriamagenda tempeftive.Sirac.xx. 
Fili } peccas1i? Ne adjicias iterum. Etv.4. Ne dixeris JPeccaui) 
t$ quidmihi mali accidtt ? *A Itijfimits enim efipatiens. Ob pro~ 
pitiationem nefias fine timore y njt apponas peccatum juper pecca- 
tum:%$ nedtdts, MejeratioDeimagnaefi, multitudims peccato- 
rum meorum mejerebitur. Tam cito emm trafici potefi qua mijereri, 
O* ira illim in peccatores non definit. V^e. tardes conuenere te ad 
Dominum, fiubito enim \nuenict traejits , Cgjrintempore njindi&& 
dijperdtt te. Rom.11 4. An copiam benignitatis ejuss£to\e- 
rantu ac lenitatis contemnis , ignorans te bemgnitate Dei adrefi- 
pifientiam deduci ? Atque hoc vocat fcriptura repurgare 
femetipfum,&falutemfuamoperari. 2.Tim.u.2i. ^ 

I 3 quif 



69 

quis fefe ab his expurgauerit } erit <-vasad decujfani7ificdtum 3 ffi 
accommodum Tffibus Domini, & adomne opus bonum compara- 
tum. 1 .Tim.i v. 1 6. Intentusefiotibi dottrime > & permane 
in iflk xid emm (i feceris^ <?J teipfum ferudbis ) & eos quite audiunK 
Philip.n. Oper<xmimfdutem<-veflram. 2.Cor.vn.i. Has 
igttur promiffiones quu habeamus } dileclhpurificemus nos ab omni 
tnquivamento carnis ac fiiritus , ddfinem ferducentes fanflimo- 
mam intiwore Deu Porro adjrefipifcentia hos excitare de~ 
bentcualii tumetiaifta i InuitatioDei.Marci cap.i.ij. 
Refipijcite ct* credite Euangdio. 2.Cor. V.20. ^(os nohine 
Chrifii Igatione fungimur ^oeht Deo nvosper nos exhortante^ora- 
mus Chnfii nomwe, reconcdiamiri Dro. \ \ Quod eorum qui 
inpeccatis & impcenitentia perfeuerant omnesacrio- 
nes externam virtutis fpeciem habentes Deo difplicent. 
Iefai.i.n. QtprfummibiriultitHdofkcrificiorum ? Sdturjurn 
holocauflis arietum, fj adipe pinguium. $tyd aduenitis <~vt com- 
pareatisin con/J??c7x meo ? quis qmfiuit hoc d manu <-veflra> <vt 
conculcetts dtna mea? Ne pergitote ojf.rre mihi muntts <z'anitatis: 
fuffifu abominatiom efi wihvnowlunia -veflra ffi ferias <-veflras 
odit anima nea LaUruft. 5 i.t mili. Defejfusfum feredo. Cll Klquia 
manus <-veslrx cxdibus p J enjtfunt. 1 1 I XV 1 ?. Jz^ijugulat bo- 
)>em, ejl ac fi percuteret -virum : qu% maflat pecudem } efi ac fide- 
collaret cmem : quioffert munus, acfi/anguinem porci: quia adokt 
tbus, acfi munerareturidolum. Quid ita.' Quia ifti eiigurt 
rvias fuas ■ & abommatiombus fuis anima corum deleflatur. E t 
merito, Sacrificium enim Deo cft Jftiritus fiaclus : animum fia- 
ftumffl contritum oDeusnonfyernis. Pfal.Li.19. 111 ^ cr " 
titudo remiflionis percatorum pe r refipifcentiam obti- 
denda:. Iefuo*. Lauate<vos } purificate<vos } mouete malig- 
nitatem aclionum wefirarum ex dduerfo oculorum meorum, defi. 

nite 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



nite maleficere \ difiitebcnefucere 3 qu<itritejuj , beate opprejfum } 
jtu dicite pupillo, fufcipite caujfam widux. : Tukc njenite, %) difi 
ceptemus inquit Jeboua. Sijuerint peccata <x'eflra rveluti dtba- 
pha 3 tanquam nix exalbefcent , ft rubrafuerint njelut coccineum, 
fimilia lana. erunt. 

vi Pcenitentiam & dolorem aliquo modo adtempe- 
ratum debere efle peccato. David Pfal.vii.7. poftpec- 
cattim Cimm^Defitigatusfum, inquit, ingemttu meo: jeci <vt 
natet totam noBem ItHm mem : Lacrymis meis fpondam meam 
liquefici. Depattus efi ab indignatione oculus mcus. Ix Petrus 
exiensjleuitamare. Matth.xxv. 

Vii Eum qui refipififcentiae: medicinam negligit aut 
contemnit, paullatim omnigratiaexcidcre. Apoc.11.5. 
SMemor eslonjnde exciderisj (efr rejTpifce, (ejr prwra operaficito: 
jin mintu 3 <-vemam aduerfim te cito , <gr mouebc candelabrum 
tuum loco fuo, niji refpueris . P r o V . 1 . 2 4 . ^ocaui q) re- 
nuislts, extendi manum meam (efr nonfuttqui adjpiceret -^dejpexi- 
(its omne conjilium rneum (?) inaepationes me^neglexiflis. €go 
quoqueininteritu njejlroridebo cr fubfinnabo, quumnjobis td 
quod timebatis aduenerit y quum irruertt repent ina calamitas 3 {/) 
interitm quafi tempefi a,s ineruerit 3 quum uenerit fiper <~uos tri- 
bulatio^) 'angufiia. Tuncmuocaburdme^ft) nonex audtam. 
vni Potfc pcenitentiam caucndumetiaatc,ucc:iam,ne 
in eadem peccata reuoluamur.Cent.v ^.Lcutpcdesn.eos, 
quomodoinquinaboeos? Prov.xxvi.11. Stcutcams quireuerti- 
tur ad rvomitum fiumjic fiultm quiiterat /iultitiamjuam.loan. 
V . 1 4. Ecce fanusficlm es : ne amplius peccato, <~vt ne qmdtibi 
deterius eueniat. Sirac.xxxiv.3 o. Qut baptizatur a mortuo 
iterum tangit eum 3 quid proficit lauatio ejus ? fic homo qui jeju- 
nat inpeccatis fuis 3 tterum eadem ficiens, quid projicit bumilU 



ando je?orationeiUius c.uis exavdiettQltmc Alex.Stromat.i.n 
Continum fflfe <~vicifsim exctptenus pueuuenti&^ nihildijjerunt ab 
ijs qui no.i credtderunt, praterquam m eo folo quodje peccajfe fenfe- 
runt: neque fcio> <ut rum fit aeterius 3 prudentemne ac fctentem pec- 
care , an quum pro ijs qu<e quts peccauit pcenitentia duSiusjitertt, 
rurjus peccare. ... E[i enim meditatio peccatorum frbe poenitere, 
ad facilem mutationem aptitudo» exdejeflu exetcitattonis. Ap~ 
paretergojednon ejl pcenitentia Jape petere <-veniam He ijs qutfepe 
peccamtts. Iufiitiaenim } <vt e(i (Proverb. xm.) munitnjtaJ 
Juas a reprehe?tjione alienas. 

ix Grauius peccare illos qui gratiam Dei poiteriorem 
re/iciuntperingratitudinem , quam cjuiantecedentem 
nunqiiamacceperunc. 2-Pecri n.20. faffaefirvttimata- 
lium condiciodetewr priore: meitus enim juijft eis 3 non cognoutjfe 
*viam juf/iti<e t quamcogmtatlla regredt a fan5loH)ci propojiio 
ipfis tradito. 

x In tencationibus non deficiendum, fed per/iften- 
dum Jn iidei& charkatis officio vfcjuead finem. lacobi 
l . 1 2. 3eatus <~vir quifuflinet tentationes : quontam probus com~ 
pertus accipiet coronam <vita 3 quarn promiftt Domints ijs a quibut 
ipjedtltgitur. 

xi Qui non perftant vfquc ad finem in veritate & /an- 
dtitate, certo perituros. 2.Paral.xv.2. St*vosdereltqueri~ 
tu Deumftpfe etiam derelmquet <vos. 2.Tim . 1 1. 1 2 - Sijuffertmus t 
etiam conregnabimus^Jiabnegamut & tlle abnegabit nos. 1 erem. 
XXI .24. Vt <-uiuo ego, dttlum Iehoua, etiamjieffet Conia flius 
Jehoiakini Regu Jehuda annulus [tgnatorius m manu dextera 
med, tamen inde eueUam te. Rom . viii. 

xii Qu.i perftant, feruandos certiflime. Hebr.111.6'. 
^DomusChrifiinosfumus , p modo loquendi Ubertatem &) jjeta 

de 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



illam de qudgloriamur 3 <vfque adfinem minusrhnus. Colou\ 
1.22. C hr ^ us fi^ et wosfanSt.s inadpatos & irreprehenfi- 
bilesinconfyeclufuo, fiqmdmpePmanetuih ftdefmdatt,^ fta- 
bitestnec demouemim a (J)e Euanielijquodaudiuiftis. I0a.vm.2t. 
Dicebat Jefus fudais ij quicredtdevant ipfi, Si -vos manferu is in 
fermone meo, njere Difcipulimeierith. 1 Timoth, 1 1. ! 5 . ^Mu- 
her ltberosgignensftmabitur,fimanfefit in fide (djr cbaritate t ft) 
fanStificatiovecummodeflid. i.Ioan.K.24. guod audtuiflis 4 
prtncipiomaneatin ^vobis : Jiinrvobismanferitquodaudiuislisa 
frincipio, ^vosquoque in Filio & Patre tnanebitis. Apocal. 1 1 . 
Eslo fidelis T>{que admortem, (efr dabo tibi coronam a^.Rora. 
VU\ .17 . Si conpatimur, etiam conglonficabimur. 
xni Qui ita vitam inftituunt, eoscertos eflede remif- 
fione peccatorum & vita £terna,vicinofque morti cum 
fiduciaad Deum adfpirare. i.Cor.vn.i. Qtum itaquehat 
dileSii promijfiones habeamus, repurgemus nofipfos ab omni inqui- 
natione carnis tiftiritus^erficientes fanSlimoniam in timore Dei. 
I.[oan.in.i\. Ddetlijfitor nofirum nos non accufauerit, libc- 
rnm habemm aditttm ad Deum : exempio B.Pauli, cjui im- 
minente morcis periculo non veretur exclamare, Qerta- 
men if/ud f>r<eclarum decertaui, curfum peregi,fidem feruaui y quod 
reliquum efi , repofita eft mihi jufittk corona , quam reddet mihi 
Domintu m illo die, juslus ille judex : T^on folum autem mihijed 
{£) omnibus quiexpetiuerint illum ipfius aduentum:6c ad Philip- 
peniesu.16. GloriaripoJfumindieChrifli, menonfiufira cu- 
currijfe,necftuflra laborajje. Qus omnia vera crcdicu, pic^ 
tati Sc bonis moribus vcilia func. Verum igitur , & ad 

pietatemvtileeftprimum illud Theorema excjuo h*c 
fluunc: Icafcilicec 

K Kunc 



74 

Nuncexaminemus 

ABSVRDA Q\ T M OPPOSITAM SEN~ 
tentiamfequuntur. 

Qui adferunt juftitiam veram & fidem veram «Jeferi 
non poffe, neceiTario imprnguntin mu!taabfurda,nos 
ex Uiade tota pauca ifta colli, emus. 
i NonelTeverasvirtutesvllas nifiin ijsqui ipforufen- 
tentiadicunturele&i:namfi eflanetiaminalijs^perfta- 
rent vtiqueinillis,ac proinde elTentipfi quoqucelecU 
Ex quo illud etiam fequitur, Quicquid alij faciunt, licec 
verum, honeftum, bonum videatur, camen reuerapec- 
catumeiTe: Ergoquod Saulregelefieri paiTus eft,quod 
ludas Apoftolus fuit,quod fua defcruit, quod Chriftum 
confeiTus eft Dei filium,quod docuit.quod miracula fe- 
cit, pcccauit. 

ji LlTe adfedionem aliquam fine fubjeclo: puta Apo- 
ftafia. Qua:ro enim quorum illa fit ?electorum:' At hi ita 
nunquamdeficiunt. Reproborum?At hi gratiam iftam 
nunquam habuerunt. Nullorum igitur cft. Atqui eft 
aliquaApoftafia : Eftergo quardam adfecTio finefub- 
jecto. 

111 A6tionesmoraIesnonformisproprijs,fedfubjc- 
tfisdirferre: eandemque actionem in elefto pofle cfle 
honeftam acDeogratam , inreprobo , vtutfecompa- 
ret,non pofle non efle peccatum. Non pofle alios in fi- 
de 8c charitate perftare , quam qui reuera perftant. Ea- 
dem mala in ekais cfle fanabilia , in reprobis non elTe: 
In electis debere rcmitti etiam maxima & turpiflima 
peccata, in alijs ne minima qu idem vnquam pofle. Ac 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



proinde nihilefTe faciliusele&isquam perfeuerare vfq,- 
ad fincm, quandoquidem fieri nullopoteft, vtnon per- 
feverent , & tales nulUs <z>nquam flagitits fidem perdant 9 
adeo vt Dauid etiamfi centuplo plura & grauiora pecca- 
ta commifiiTet,no potuerit gratia& falute excidere Et vc 
cjuidam fcribere aufus ell , Sujfiat quod agnouimm dtuttias 
glorU De'h agnum qui t olltt peccata mundt : Ab hoc non auellet n os 
peccatu, ettamfi millics uno die fomicemur aut occidamm . fo 1 . } 45 . 
iv Defeftionis piorum temporanearcaufiam effefub- 
ductionem gratias temporaneam, quam idcirto procu- 
ratDeus,vt oftendat ipfis alijfqtie quam nihil per fe pof- 
fintpij, vtque itaducanturad notitiamfui & inuoca- 
tionem ac glorificationem Dei: Atque huc referunt illud 
cujufdam incertiantoris , Ter medicinalem prouidentiam 
pautum defirtus efi a reUore» ne per exitialem fuperbiam dejereret 
ipfireblorem. Quum de corporalium bonorum fubdu- 
dioneid dicat, quaead falutem prodelt, quumfpiri- 
tualiumbonorum fubduCtiomon pofsit non obelle Sed 
cxaminemUs modum quem in hoc ncgotio a Deofer- 
vari putant. Deusfuftentac electum aliquem, puta Da- 
videm : fed vult , inquiunt, vt Dauid gratia vtcns non 
efFeracur, putetquefe, bona ifta, fidem, patientiam,hu- 
militatem,habereexie.QLia(ifcilicetpofsitcontingere, 
vt quifquam fide, patientia, humihtatc vtens, efFeratur. 
SubducitergoSpiritumfuum ad tempus,& reuocat gra- 
tia.n,hominemque relinquic ipfum fibi Is vero ita po- 
ficus,centacur varie, Deo id non cant&m permitcente,fed 
etiam imperante. Hoc putant vocan in fcriptuia explo- 
rationem. Tentatus Dauid, fuccumbit , & adultet ium 
homicidjo cumulat; qu^ duo maxima & gramfsima 

K z pecca- 



pcccata multis alijs minoribusfueruntconjun&a. Re- 
linquitur vero in hocftatualiquandiu:&quamdiu relin- 
quiturvarie peccat 3 neque enim redire in viam poteft> 
nifi retraclus a Deo: retrahitur autem quum Deo vifum 
eftmodumimponercipfiuspeccatis. Tuncautem Da* 
vid ad fe revcrfus y agnofcit peccatum fuum , fatetur fe 
fine Deo nihil pofle, difcit fe fpiritualibus bonis quae 
ante habuit non debuifle efferri , & gratias Deo agit o\> 
reftitutionem. Atque hocmodo aliquantiiper vivit. 
Ecce vero : Iterum placet Deo ipfumexplorare : fubdu- 
citergo ipfi iterum gratiam. Defertus efrerturanimo, 
numerat populum. Caftigatur , retrahitur: retractus 
peccatum agnofcit , credit , juftificatur , denique 
gratias Deo agit. Ita quod Dauid chamadeontis m- 
ftar coJorem mutat, coguntur non Dauidi adfcriberc, 
gratiam fibi datam negligenti^ fed Deo conceflam gra- 
tiam fubducenti : quo fit , vt Deus ( pro dolor '. y 
ponatur caufta immediata lapfus Dauidis. Nam fiid 
quo primum pofito res ponitur,& quo primum fublato 
res tollitur, eft caufla immediata cujufquere'i,certe,ficut 
pofitio ejus rei caufla eriteuraliquid fic, ita fublatiorer 
eritcaulTacurnonfit. Atpofitiogratia?, hoceft, adfi- 
ftentia , eft caufla cur Dauid ftet, Ergo fubductio gratiae 
eritcaufla curDauid cadat,& quidem immediata,per fe, 
& non exaccidente. Is enim caufsat in pra&icis per fe, 
qui agit proptet finem, & ad illum finem caetera diipo- 
nit atque ordinat.Dauid autcm hie non intendit fincm, 
aut ad illumfinemdifponit: fedhxcfacitprimo Deus, 
quiDauidem vuk deduceread agnitionem fui,utitaipfe 
glorificetur, Ergo non Dauid caufsat, fed Deus. Dices 

E>aui- 



Dauiderri i quoque caufsare, quiaappetit malum, Repo- 
no, 1 Dauidem,fi verzfuntipforum hypothefes, non 
appetiifse malum antequam defereretur. 2 Eundem 
tantum efse inftrumentum : actus vero inftrumenti 
femper redit adeumcuriprimummouet. 3 Dauidenx 
necefsario agere,- non hbere: actus autem cujufque for- 
ma adfcribenda eftilli qui ipfum neceflltat: quomodo 
enimnon appetatmalumis, cuiprincipium boni fub- 
ductum eft ? Vide in qua: prxcipitia error deuius homi- 
nesabducat? Atqui Deus nunquam gratiamfuam prior 
fubducit, neque deferit quenquam nifi ante defertus. 
Profper ad object. Vincentij. V^on deferit Deus quenquam 
antequam iffe deftrat, ^ fkcitflerumque ne deferat } aut etiam fi 
difcejferiti^vt redeat. Ipfe enim eft fidelis,fibiquc conftat, 
&vtad Timotheumfcribit B.Paulus, Sinosinfidifumus, 
ille tamen fidus manct, negare enim feiffum non fotefi, Troinde, fi 
fubfliterimus etiam conregnabimus : fiabnegamusffi iUe abnega- 
^/«^.Deusigiturnunquamdeferitquenquamnifijufte^ 
hoceft,non deferit vt peccet,fed quia peccauicQuanto 
melius Plato, quem idcirco Theodoretus fermone v. ad 
Gra?cos infid eles laudauiti modis omnibus fugnandum efi a 
ne Dem qui bonus efi y dicatur malorum cauffa : nemo quijuUis le- 
gibus <vit7urus efi , uerba h&c dicat in jua ciuitate , neue quis lo* 
quentem exaudiat, feu junior Hle fit, feu fenior, <vtpote qm neque 
fanffa fint s fi dicantut 3 nequerutilia, nobis nequefibifint confona. 

OVH OffUt, OVTt £v/4<pC£$l ^jJUVf oVn^VfltyuVCt CtVTBiQ. Excipiuntqui- 

dam: Deumnon ftatuiafe cauflam efficientem mali, 
fed deficientem duntaxat. Quidautemhoceft? Princi- 
pio, caufsadefe&um enSciens vel procurans non rede> 
vocatur caufsa deficiens : vt qui excaxat alterom , non 

K 1 debet 



debetdici caufsadeficienscarcitatis, aut quicrus alccri 
przfcindit cuilTa deficiens claudicationis. Deinde, 
quomodo poteft quis magis cauilare adtum con- 
trarium,quam caulTamfubducendo ? Quiexoculat igi- 
tur n 5 eft caufla deficiens caxitatis,fed emciens,idqina . 
turaliterinakero: quicrusamputac, caulfaeft efficiens 
claudiacionis : &,fi Deus, vcaliquispeccet,gratiamilli 
- fuam wbducit,merit6 dicendus eric caufla efficiens pcc- 
caci, quandoquidemfinegracia Dei beneagerehomo 
non poceft. 

v Fise quffdam peccata qua? facratiflimo Chrifti fan- 
giiineabluinon pofsuntridqmon propter quanticatem 
dei>&i,fed propterdelinquencis ftatum. Eftautem hic 
ceitiflimus furculus ha-refis Caianae, imprimis baptif- 
mum (vtloquiturTertuil.)deftruentis,& pifciculos ne- 
cantis: Hieron ad Oceanum. Confurgitmihi (Jdidndh&re- 
fs y atque olimemortud njtperd contritum caput \euat y qu& non ex 
parte, njt ante conjueuerat>fed totum Chrisli dtruit jacramentum. 
7)iat enim, ejfe qmdampeccata , qmChrifius non pojfit purgare 
fanguinefuo^ & tamprofundasjcelerum priftinorum tnhtrete cor- 
fortbus atqtte animis acatnces , <ut medtcind tUtus attenuari non 
queant Qmdquid dltudeft ntfinjt Chrislus fiuslra mortuus fiti 
fiuflra dutem mortuusefi,(i altquos niuificdre non potefi. 

vi Facilius ad Apoftafiam devolui l.cclefiam aliquam 
particularem quam vnum verecredcnte. Nam F.cclefia 
aliqua parcicularis,im6 & gens tota, poteft in totu defi- 
cere,vnus abfolute ele&us no poccft:proindecertior eft 
ftacus vniushominisquatotiusEcclefiae. Dc Gente lu- 
daicadiferte Apoftolusad Gal.1v.15.E4 qutnunceft lcru* 
falejeruit cum hhrufuij.L cck&o aliquo illi,Dauid nopo- 
tuitdcficerc. vn Bap- 



Tm 




79 



vii BaptiTmum non obfignare certo in omnibus libe- 
ris fidelium gratiam Def, (cjuum inter illos quidam fint 
etiamantecedente decreto Dei ab^temo abfolute re- 
probati,)ac proinde dubitandu efse fidelibus de veritate 
fcederisdiuini, Bgofum Dew tuuJ, (grjern.inutuipojlte. 
vin Apoftafi^ & defperationisexcrema: caufsam non 
efse adfcribcndam prxeleaioni fpomane*, fed necefst- 
tatiexternxordinationis. DefecitCain! Cur? nonpo- 
tuitfecus. Gurnonpotuit? quiagratiam illi Deus noti 
dedit:autfidedic,nondeditnifitemporalem. Curnotl 
dedit? quianoluit. Curnoluit? quiafi dedifset veram, 
infre^ifset prius decretum, potuifsetque jam ad falutem 
peruenire is qui erat exitio deftinatus. Quid fi etiam 
oftendam non debuifse Cainum conuerti ? Certe non 
tenetur quifqua voluntati & decreto Dd refiftere: atqiu 
Cain circumfciiptus fuit diuino decrero. Dices vokm- 
tatem hanc arcanam fuiise^ipfique incognicam-,reuelata 
vero voluntatcmandatumipli pcenitenciam . ad hanc 
autemdebuifsefeCainum componere. Athoc eftvo- 
luncacesduasdilsidences Deo adhngere. Prsterea^nego 
refipifcentiam vel imperari, vel pofse imperan homini 
abfoluta Dei volurtate reprobato: & velim nofse vei 
vnum aliquod exemplum aut teftimonium veterisvel 
nouiTeftamenti, inquo Deus obfequium exignare- 
probo^ hoceft, obedientiam ab eoquem abfoluteexu 
fiodeftinauit, autrefipifcentiam ab eo qucm vulcfim- 
pliterperire. Eftenimrefipifcentiaviaadfalutemjqux 
nonexigituraquoquam nifi fub condicione falutis 8c 
veni* confequend* fpc. Uftigitnr fecundum hujus fen- 
tentixadfertoresconfequens,Damnariquofdam,quia 

non 



i 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



nonfaciuntidquodipliommn6faccrcnondcbcnt, & • 
quia faciuntidad quod diuino decreto ordmati funt. 
Damnantur enim quia non pcrfcucrant in fide, juititia, 
fan&itate : atqui luc bona ipfi nunquam habuerunt-, 
imo ver6nehaberentdecreto Deiexclufifunt Pme- 
rea,ficutdecretum elUpfos non crediturosinCnnitum, 
ita etiam decretum eft , illos h« ; atq 5 illa flaguia admif- 
furos. Damnanturigitur,fccundumipfos,i Quianon 
perfeuerant in bono quod non habent. 2 Quia non 
habent verum bonum , quod ne habentaeterno & ira- 
ruobili decreto impediuntur. ? Quia faciunt malum 
quod euitare non pofsunt, & ad quod faciendum conii- 
lioDeiordinatifunt. * . . 

ix Licere fidelibus cfsc fine timore & follicitudine: 
quiafuntfinepericuloi certi euentus fui: autfifint fol- 
liciti nihil ipfos cura fua,nihil alios docendo,reprehen- 
dendo, comminando, infeftando proficere: Namfi 
decreta Dei fuutabfoluta, fierinonpoteftquinialuer. 
Quid mones,Caueam ipfc mihi,videam ne cadam? po- 
tius dicendum erat , Confide , non potes cadere : & n 
gratiam fubducat Deus, facit illud ad tem pus duntaxat, 
reftituet eam certifsime; non vult infringi decretum 
fuum,aut promifsionem ; poteft & nouit ad finem que 
vult dcducere: ccrto ipfe fadurus eft : non mutabit de- 
cretura. EtfideDauidc,Petro,alijfque grauifsimispec- 
catoribus valet promifsio Dei , Vty deferm te 9 neque de- 
nlinamm te, adeo vtipfinullis flagitijs potuennt exc u- 
di,curnon idem quoque valebit in me & quouisalio 
credente? namfi illi fuerunt electi , etiamego eletfus 
ium. Dices,nonpotefttibiitaagemiconftaiequod us 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



ii 

ele&us: Dico; nequeipfisextra viam Def aberranti- 
buspotuifle conftare. Maneat igitur cordibus noftris 
infculptum illud Apoftoli , V idete quomodo cauteambule- 
tis s nonnjtinfipientes y fednjt fapientes. Ephef.v.15. &iltud 
Salomon is , Talpebra tua fyeffent rec7a coram te 3 expende or- 
bitam pedis tui, a>t omncs njia tm fi abiles fi*,t. Pro V . 1 u 1 . 2 5 . 
atque iteru m xiv. 1 6. Sapiens timet o* recedit a malo: floli- 
dttsnjcrb infertfe> adeb prafidens efl. & xxvm. 14. leattu 
bomo qui admodum pauet iugiter. Et hoc Dauidis Pfal. IVIU 
fyhte Jehouam cum timore y ($r exfultate cum t remore. & i ftud 
Chrifti, ^Metuiteillumquipotefl animam & corpus perderein 
gehennd. Et illud B. Petri, Stitdete njocationem fc) eleSlionem 
VeBramfirma efficereper bona opera:hac enim flfeceritis y nunqua 
impingetis. 2. ep. cap.l.10. Hanc autem curam, hunc fan- 
ctum timorem hominibusin hacvitaire ereptum,quid 
eft aliud qtiam fubfuere puluillos axillis mortalium* 
Proinde ftudiofe hic fcopulus doctoribus & paftohbus 
vitandus eft,ne in eos merito diflringatur grauis illa Dci 
comminatioqiueapud Prophetam Ezechielem legitur 
cap . x u 1 . 1 8 . Va confuentibus puluillos pro omnibm axillis bra- 
chiomm populi mei y & parantibus confibulas pro capite cujufque 
ftatura 3 ad njenandum animas. Animas njenamini inpopulo meo y 
($r njobis animas njiuas conferuatis : crprophanatts me apudpo* 
pulummeum } propugiUohordei y ^fruslWispanis: morteafflci- 
endo animas quanon fuiffint moritura : ffi njibluras pradicando 
stnimas qua nonfiint njtttura : mentiendo apud populum meum t 
quiaufcultant mendacio. Enimuerotali certitudine pofita, 
tollitur omnis follicitudo : fublata vero follicitudine, 
omnisReligio cukufque Dei euertitur.Tertull. prxfcrip- 
tione ad uerfus haeret. vbi Vm 3 ibi metus vn Deum j qui eji 

L initi" 



mtiumfaplentk. Vbimemi»Ve-um,ibigrmtashoneB*, fe) 
atentiaattonita, & curafollicita , ahUBio explorata 
communicatio deliberata,tf promotio emerita, &fubjeS»o reltgto- 

&Deiomm\ Quod vfque adeo vetum eft, vt etiam m- 
^GentilesCa^omanosalloquens,^mquit,^ 

^momaammiaimaUmex^eUantescunUamm : a>tdeltcet 
Diis immortaUbHsconfifi, quihaf^mp.inmaxtm^eper^ 
culisferuauere. ^on wttsneque fuppltdis muUebnby auxtlu 
Veorumpurantur : ruigtlando, agendo, bene confukndo profrers 
mniacedunt. Vbi ficordUtcatqueignautttradtdert* , nequtc- 
quamDeosimplores: iratiinfefiiquefunt. 
I Non efle inrenatis quantifper hic mihtant, poten- 
tiam ad vtrumque cxtremorum oppofitorum ; aut ii Uc 
nunquam potentiam illam abire in a6tum: exquoeft 
confequen;, Eos etTe quali in ftatu gloris,ficut reprobi 
funtquafiinftatucondemnationis : itavtvita prslens 
non Kabeat rationcm vis : ac poftlt proinde clcftus a U- 
quis reprobo etiam in hac vita dicere id quod eft Lucx 
Xvi.i6. Internos&niosbiatusingensconflttutweft, njtqm 
rvoUnthinctranfireadruos, nonpojfint, neque tfltnc huctranf 
meare. Nam quum non potTe non peccare, fit prorligate 
acdefperateperditorum:poiTc P eccarc,Adamiantelap- 

fom Lgenitoruminftatumiliti^ : non poffc autcm 
peccarc , dorificatorum , eorumque qui poft pugnam 
vidorcs funt cfBcitur, Si quis dicat vere regenitos non 
polTe exciderc , id vei idcirco fieri , quod non peccent; 
quodquid eft aliud quam eos ex condicione militis 
mnflclibereinftatum glori*? vcl quod non pcccent 
m ortaliter,quod reuera eft extenuare peccati vim^quum 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86H16 



*3 

ftipendium peccati mors fit .* vel idcirco non effe mor- 
talia, quiaab ipfis,hoceft,eleclis proficifcuntur; ac pro- 
indeipfis remittuntur: quod eft vitia fubjectis diftin- 
guere , 6c fingere Deo gratiorem hominem quam obe- 
dientiam, Deumquefacere <s&<rain>Ari7nlu>. Quafi Chri* 
ftiano (vtexantiquis egregie quidam dixit) uUimanu 
pateat, qaamrvia 3 Voxque Euangelij non fit, Quiperfe- 
verauit,faluabitur:fed,Quia hic laluabitur,perfeuerabit. 
xi Perfeuerantiamjfidemjuftitiamjcharitatem, non 
eflebonamoralia, fednaturalia. Naturaenim rebusa 
a Deo citra illarum pr2eele£t.ionem inditur, eftque prin- 
cipium motionis in eo cui ineft , neque mutat fpeciem, 
fed eft vniformis. Ergo pifcis quod fit pifcis > habet a 
Deo,citraullamfuampra£electionem,&nonpoteftnon» 
efle pifcis, & quidem talis. neque abit pifcis in equu aut 
boue,autbonus in malum Quid enimfNaturaimpedit. 
5icfides,juftitia,chariusperfeuerantia,fecundumillos, 
funt bona ordinis cujufdam hominum ; nec pendent 
expreelectione autarbitrio cujufquam , fed infundun- 
tur fine prxelectione hominibus a Deo,neque eft in cu- 
jufquam arbitrio ifta vel abjicere vel non admittererfed 
qui in illoordine eft debetneceflario efie talisjnecpoteft 
fieri mala arbor , aut pifcis nequam. Quae fi ita fefe ha- 
bent, pradeftinatiohominibuseritpro natura : itavc 
ele&i non poflint non perfeuerare, reprobi vero perfe- 
verare in bono nullo pa&o poflint. Ergo vt Daphne 
Poetis in Laurum ab extrinfeco principio, fic iftis Sau- 
las in Paulum. Et vt Laurus non potuit redire in virgi- 
nern^ ita nec Paulus potuit retro abire in id quod fuerat: 
debuitmanereidquoderat, quidita? quiaprincipium 

L % illud 




u 

illud iextrinfecum ipfum noluit mutare: naturaautem 
fuafpeciesnonmutantur, &, vtPhyfici loquuntur, na- 
tura non facitfaltum. Exquibusfequeretur, fruftraho- 
minidatamvoluntatem, deliberationem, pr^eledtio- 
uem, quum tamen Ceus nihil fruftra faciat. 
Xi i Electos non poiTein peccatomortaliextinguirAc 
proinde, eos, fifemper peccentmortaliter, nunquam 
morituros. 

xni Credentes ne peccatis quidem fuis pofle feparari 
adilectione Dei.Huc referunt verba B. Pauli Rom.vm. 

J$uftnos feparabitacbdritateCbrisli? num oppreffio , num 
anguHia^numperfecutio^ numfames s numnuditas, mmpericu- 
\um 3 numgladius ? Imo <-oeroperfuafits fum f neque mortem»nequc 
nAtam^ neque angclos> neque principattts t neque poteslates, nequc 
inslantia, nequefutura t neque fublimitatem 3 neque profundiiatem» 
mque njllam rem aliam creatam pojfe nos feparare a charitate Dei 
qmejiin Cbriflojefu, Atqui hic tantum enumerantur ex- 
tema, qua: homini libertatem non adimunt benefa- 
ciendi, neque ipfum cogunt, imo nec poflunt cogcre ad 
adfenium peccati ; fi ipfe nolit: nemo enim inuitus pec- 
cat: & voluntastam eft libera, vt omnino ky.aQ.xmf\ot 
fit, vellequenquam aliquid inuitum. Peccatum ver6 
Apoftolus in illoelenchonon ponit, vtpote quod folu 
nosfcparat a dilettione Dei. Iefux.i. Non efl breuior 
rnanw fcbosw, quam <~vt feruet : neque grauior auris ejtts quam 
*vt audtat : fict iniquitates ueftra difierminant inter njos f%) 
Dcm?) rveftrum , peccata njeflra faciunt <vt occultet fttciem 
fuam <i wobis nc txaudidu Quod fi quis peccatum claufula 
jlla contineri velit, ncqucvUamrsm aliamcreatam: necefle 
quoquc fateamr & concedat, Peccatum cfle 

crea- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



k 



creaturam Dei , quod vcl cogitare impium cft. Atque 
itaeadem operaillis quoquelatisfa&um eft, qui vtpro- 
bent Ecclefiarum noftrarum hanc mentem efle, profer- 
re folentifta Carechefeos nolte verba, ^Cjhileji quod nos 
a Dei amore abflrahat : nequeenim depeccato ibi fermo 
eft,quod folum difterminat nos a Deo^fed de rebus cx- 
ternis: proindere&eadditur, Quyindoquidem omnes crea- 
tura itajunt inejus poteslate, <vt finc ejut arbitrio non modo nihil 
agere fed ne moueri qttidem pojfint. 

xiv Peccatanontantum non obefle fedetiam pofi- 
cereadialutemfidelium: namquum Apoftolus dicir, 
Itsqui Deum dtligunt } omnia cooperari in bonum } Kom .xii l.i 8. 
condudunt, etiam peccata coopcrari ; nec vident Pau- 
lum derebusaduerfisloqui, cruce,adflidione, inopia, 
morbis, egeftate. Itaillisqusefalutem fola impediunc 
arroduntque, creduntur eam promouere: Huc etiarn 
refcrunt verba B. Auguftini libro decorrep, & gratia, 
cap. i x. Terfeuerantia in bono njfque ad finem , non datur niji 
eis qui non peribunt^ qu niam quinon perfeuerant } peribunt. Ta- 
libus autem omnia cooperantur in bonum: njfque adeo ptorfus om- 
nia 3 <z>t etiam fi qui eorum deuiant o* exorbttant, etiam hoc ipfum 
ets fitciat proficerein bonum, quia humiltores redeunt atquedotTto- 
res. Atqui non peccatum prodeftin bonum,fed refipifc 
centia, quxeft veluti peccati quxdam mcdicina, Pro- 
deft igituri ficut humano generi lapfus Ad^ & proditio 
Iud*. Tertull. pracfcriptionc aduerfus harreticos de 
Cainaris hxc refert. Isli etiam Judam prodhorem ( p r 5 
fcelus ! ) defendunt , admirabilem iUum f£ magnum effe memo- 
rantes, propter njttlttates quas humanogencri comulifje jaffatur. 
Qtjdatn etiam ipforum gratiarum aUtonem Juda propter hanc 

L } caujfam 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



«5 

eaujfam reddendam putant. Et Cap.XLvfr. de Ophitis. Hi 
ferpentem magnificant in tantitm, <-vt illum etiam ipfi Chrislo pr<e- 
ferant. Ipfe, enim, inquiunt,fcientix nobis boni (j$r tnali originem 
dedit. Hujtu animaduertens potentiam ' majeftatemJMoJesjn- 
quiuntitreum pofuitferpentem: &quicunqueip{umadff>exerunt i 
fanitatem confecutt Junt. lpfi y a)unt praterea>Cbrislus,in Euan- 
• gelio fuo imitatur firpentis iypus facram poteHatem, dicendo 9 Et 
Jicut Mofisexaltauit ferpentem in deferto , ita exaltarioportet fi- 
lium hominis. fpjum introducunt ad benedicendum Euchari&ica* 
Jua, Sirailiter quidam pr«epoftere,vt inuidiam nobis fa- 
ciant, co quod Catechefis docet, Omniafaluti fidelium in- 
feruire, colligunt,inter capita religionis noftrse hoc efle, 
Peccata fidelibus ad falutem prodefle: quum nonde 
peccatis loquatur Catechefis, fed de rebus omnibus ex- 
tra nos, fecundis pariter atque aduerfis. 
xv Perfeuerantiam aliaque animi bona neceflaria qui- 
dem efle fanctis , non tamen morali necefsitate : quod 
(icdemonftro. Dicit A, Ego fum eledus, ergofieri 
nonpoteftquinfaluer. Inftat B. Et,necclTeeft,inquit, 
credas,vtque jufte 3 temperanter,fan<5le viuas. A. Ita eft, 
fedfidem, juftitiam, fanCl;itatem, dabitDeus. B. Sed 
tu potes gratiae. Sp. Sancti refiftere, atqueitafineexci- 
dere. A> Non pofliirrbDeusenim eft mepotentiorille 
dabitvelle, ille dabit credere. B. Sed cjuum fidem ha- 
bes, necefleeftinfidequoque&juftitiaperfeueres. A. 
Egocertifsimeperfeuerabo. B. Atpotesdegratiaex- 
ciderc. A. Non poflum, 6c licet peccem etiam grauif- 
firne, tamenrediboin viam,Deusdabitpcenitere,con-. 
veiti,crcdere. B. Annon potes deficere ? A. Efto,vt 
mei refpedn id pofsim, certe Dei refpeftu non poflum: 



illc hoc noti patietur,ille me conferuabit. B. Sed rogari 
vult. A. Illedabitvtrogemipfum. B. Certenon ora- 
bis ipfum , nifi pofsis orare. A. Ille dabit vt pofsim. 
Hic vidcs,omniapendereex Elec*tionisdecretO:> quod 
necefsitatem fubjecto & adfeclionibus imprimitincui- 
tabilem,fublati in nobis preele&ione finis 8c mcdioru. 
Atqui fcntentia ifta i Ponit necefsitatem actiuam in 
Deoj pafsiuamin homine; quummoralis omnis nc- 
cefsitas debcat a&iue efie in eo cui lex datur : datur autc 
homini. 2 Moralem iftam necefsitatem ab hominc 
transfertin Deum : Ejus enimeft moralis necefsitas, 
qui finem cupit obtincre , & per media ad illum tanqua 
ad fcopum collineat. Is autem in hoc negotio eft Deus> 
quifinemfibiponit, &permediaadillum finem con- 
tendit, Deo igitur ponitur necefsitas moralis: Praeterea, 
Deus prxeligitjnon homo: Deus enim & fubjccta co fti- 
tuit,& ea fimbus fuisphyfica neccfsitate ordinat. Quod 
fiitaeft^nullaeritin Deo juftitiadiftributiua: nequere- 
cte dixerit Apoftolus ad Hebr. vi.io» Non eft injusluj 
Deus ut obliuifcatur operis <z>eBri 3 (efr laboriofi cbaritatis quam 
tftendifiu.Sed quaecumque fiunt re<fte,erunt actiones Dei 
per homines tanquam carca inftrumenta. 3 Moralem 
necefsitatem hominibusadimit. Manifeftum id, & ex- 
tra controuerfiam eftin reprobismam quum iilos Deus 
ftatuerit non perducere ad finem falutarem > media etia 
ijfdem fubducit: quorfum enim det illis mediaad falu- 
tem.quosdeftinauitad exitium?In Ele&isvero idarque 
perfpicuum eft: Omnis enim necefsitas moralis cft hy. 
pothetica, definepofsibili obtinendoquidcmfi viam 
rectam infiftas, non obtinendo vero, fi deflectas aut de- 

clines. 



dines. At, fecundumiftos , eledus fimpliciterdebet 
faluari, nonpoteftnon perfeuerare, non poteftdefle- 
aeretotaliter&finaiiter i Proindcinquamego, perle^ 
verantiaeleaorumnen eftneceiTananecefsuaiemora- 
Ji fiue pradica. 4 Statuitin Deoneceisitatem dchbe- 
ratiomsdeperfeuerantia. Ejusenimeftdeliberare, & 
ftatuere,cujuseftemcere: ejuseftefficere, cujusintereft 
fine non exciderc. At Dcus finem fibi confhtuit, ergo 
ctiam de mediis deliberet eaque media fufcipiat necellc 
eft. Vtfivelithuncadvitamperducerc. debeateidem 
dare fidem, debeat eundem in fide feruare ; nam fi non 
faciat.excidetfinefuo^nequeobtinebitquod cupit: tal- 
letureleaio, vacillabitpotentia.quum ipfc voluntatem 
mutare no poflit.Pr*tereatalis erlt perfeueranti3,quahs 
eftelecT:io.AteleaiopaiTiueeftinhomine,aa:iueinDeo, 

Ergo & perfeuerantia. Perftat igitur homo , quia Deus 
perftat,& perftatfinaliterquiaDeusfinaliterperftat At- 

qui Dcus nunquam non fibi conftat:fequetur igitur ho- 
mine nunqua peccare. Quod fi dicas,Deum graua fub- 
ducendo mutareaaionumfuarumferiemi necefleent 
qnoqueconcedas^illumcauflameiTenon perieuerandi, 
hoc eft dcficiendi.Qua: res a bono & beneficoDeo lon- 
ee abeft 6 Dcniquc talis perfeuerantia eft abfolute 
ncccflaria. 1 Ratione principij.Deus enim abfolute vult 
eos pefeuerare. 2 Rationefinis 3 quiaabfolute necella- 
riumeft,vttalesadfinemfuumperueniant. ; Ratione 
formx Sc definkionis, quia ficut necefleeft omne reau 
aqualiter interjeau efle inter fua pun^a , ita necefle ett, 
omnes tales perfcuerare. Horum vero modorum ne- 
cefsitatisnulluseftvere praaicus. Hicemmitafele ha- 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



bet, Si <vis fluari,refipife t crede EuangeRo:Sinon refpueru 
credia s eris 3 codemnaberij.ia.m fi taliseftncccflitas,tollitur 
omnis gloriatio. Quomodo enim gloriabitur quis fe 
fecifle, quod alius per ipfum fimpliciter efFecit ? quod 
ipfe euitarenonpotuit? quod neceflario & irrefiftibili 
potentia major in ipfo vis operata eft?Atqui Apoftolus 
ad Philip.ii.i 6. Gloriaripojfum, inquit, in die Cbrifli me non 
fiuHra concurrijfe^ necfiuslra laborajfe. Quod fi dicas,fieri 
poiTe,vtidem fimul& neceflariumfit&contingens,dic 
cade opera,fieri pofle,vtfimul fit aliquid abfolutu & co- 
dicionalejeademq; actio fit & Dei & hominis. Quum 
jgitur h#c omnia ralfa fint, & Dei gloria? ac bonis honef- 
tifque moribus noxia,ac prxterea curiofas,^^™? im6 
&ftultasatque indoctasquaeftiones gignant, fequitur, 
falfum quoq- & noxiu Reip.Chriftianae efle primu illud 
caputexquo totaiftiuserrorisfcenafluxit. Itafcilicet 

"Evoq ClT07TiS £oStv\&' 7TOMot 0VjLL@>CUM. 

Nos vero ftemus in ijs qua? ad a?dificationem faciunt:. 
memores 3 cjuod finis mandati fit charitas ex mundo corde f$ 
confcientia bond (@r fide minime pmulata 3 a qmbuj quicumque 
dberrant , defleBunt necejfario ad Tianiloquium. Inflati 3 nihil 
fcientes 3 fedinfanientes circa qwefiiones ac ^o^ct^a,q } ex quibm 
nafcitur inuidia, lis 3 mahdicentix, /ufficiones maU , peruerfe ex- 
ercitationes hominum mente corruptorum 3 &* qui priuatifunt <ve- 
ritate } ^ quxflui habent pietatem. Lt interea doceamusf ipfi 
bona @r hominibiu ^vtilia. 

ORTHODOXVS CONSENSVS ECCLE- 

fiaein hacdoctrina. 
Etfi vero ha:c ad fidem nobis faciendam debeant ab- 

M unde 



9° 

undefufficere,fi modo aliqua pietatis & confcientix pu- 
riorisreligionetangimur > ncquemagnopere humano 
praefidio opus habeat diuina vcritas, fulta nimirum fuo 
pondere^ac plane -nT^yav^: tamen^vt appareat perpe- 
tuam hancEccefiaiChriftidoCirinam fuiilc, nequetam 
infelicitervnquam cum ea acT:um,quin femperiftalocu 
in ea habuerit:proferam ex infinitis pauca Patrum,Con- 
ciIiorum > Scholarum J & virorum celebrium teftimonia, 
quibusfententiaenoftraealiquod exipforufufFragiis ro- 
boris accedat,- vt hoc pa&o liqueat,non tantum veritate 
a nobis ftarcfed etiam antiquitatem,& Ecclefise Ortho* 
doxae confenfum, aduerfus paucos quofdam qui do- 
ftrinam iftam pariter & falfitatis, & nouitatisaccufare 
aufi funt. 

B. Ignativs Epiftola xi ad Ephefios. Nouijfi- 
majamjuperjunttempora: reuereamur o* timeamm Dei ^apojv- 
pieui, nec diuitiasbenignitatis ffi tolerantU ejm contemnamm: 
Aut enimfuturam timeamm iram } aut prxfensgauMum in hac <vi- 
ta amemm. Noui quifim, (efr quibm fcribam. Ego Jum Ignatim 
Ule minimm » fimilts omnibm modis ijs qui periculo fg) judicio ob- 
«oxijfunt. Idem Smyrna fcribensad Romanosqui vi- 
dentur intercefsione fua apud Imperatorem Trajanum 
VoluifTeimpedircnemortislupplicioadficeretur. Date 
cperam <z>t immoler Deo. Vobit quidem fitcileeft quod <~vu itis ef 
ficere^ fed mihi difficile efi Dcum adfequi . Si de me tameritisi ego 
t>e'ifiam:fi<vero carnem meam dilexeritis 3 denuo currendum erit 
tnihi. ldfolumpetite» *vt <vircs mihi intm tfforis fupp ta nt 3 <vt 
von modo dkam r pd&<velim : <-vt non tantum dicar Chrislia- 
nm > J ea et *dm inueniar : fi enim inuentm fuero } etiam dici potero: 
(ffitunckcebitmibifideliejje 3 quumtalismundo non apparuero. 



Obficro, neintempeUiudbeniuoUntidmecompleStamim: fmitemt 
feramm efcam fieri, per quam licebit Deum adipifci. Frumentum 
Dcifum, dentibus ferarum molorsvt mundus Deo panis inueriur. 
Scc. Heu! quanca^uri,follicicudine&anxietate,nobis 
fecuricas a fidis Chrifti feruis parta eft ? Vtinam ea ne in 
confidenciam & pra:fumcionem abeat ! 
B. Ivstinvs Philofophus Quajftionum & Refpon- 
fionumOrchodoxarumfectione xxn. Quxftio.^'v»i 
cu mticoDomtniu ChriHus auSfam iri ^ania reffondtt^quomodo 
tttania qttidem multiplicata funt , triticumrvero omne propemo- 
dum defecit ? Et qmnam efl demonfiratio , idquod defecit triti- 
cumefp? quomodoafero njtriufque borum incrcmcnti pradiSfio 
falfa nonefi? R E s p. idquoddefecit, triticum ejfe demonflra* 
tur, per eam qu* ab ipfo yrolata efi praditfionem,$u t oniamjnqmt i 
abundabit tritquitas 3 idcirco refiigefcet charitas multorum. Es 
rurfum , / n poslerioribus temporibus defcifcent quidam afide 9 at- 
tendentes fftntibus imposioribus @r doS/rinis hominum. Et ite- 
rum, Auerttate qutdam auertentur , adfabulas <uero conuer- 
tentur. ltem. Ingreffifunt advos lupigraues,non parcentes gregi 9 
rvtabucantdifiipulospofife,8cc. Videeciam Quaeft. xXim 
Et xcyi.i. Q v s t. Si timorem dominus non neceffarium 
ejfe afferity per idquoddicitur y §ui timet non efl perfeBus in cari- 
tate- y quomodo rurfum dtfctpulos docet 3 Metuite tllttm quipotefi fg) 
*nmam(grcorpusperdcreingchenna? Resp. c fi(on a Domtna 
dittumtfi iUud^ Quitimet, non efi ferJeSius incaritate, quamuis 

<l Uii ddtxit s defintentiaDominidixit. Hoc autem } Metuite potius 
tUumqutpotefi@ r 

animainfg) corpus pcrdere ingehennd nonad 
toUendamperf e 6i am caritatem diSium eft. Nam qui rnajore Dei 
ttmore mmorem hominum timorem abolet, caritate Dei td faciuiu 
m major Det timor^caupftt.ne rebus carijfimis exadamus, J&> 

M ^ nam* 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



9% 

mmque idquodfidem autoritatemqueapud nos obtinetprafiabi* 
Uus efi> eo diligiturmagis* y t£ quo diligitur magis>eo qui diligit^ne 
iUoexcidat , ^vehementius timet j tantiffrerdum eflin certaminc 
quod pro re dilecia fufcepit. Porro certamine filuto 9 njna ctm 
illo timor quoqueexcidendire a nobis dilebtci > foluitur. Quoctrca, 
*d id rufque tempus, timor Dei necejfarius efi. 

Dicet forte criticus alicjuis,ifta non e(fe genuina mag- 
ni illius Marty ris,fed alicujus illo pofterioris. Etfi vero 
non magnopere contra obniti velim:tamen,vt eandem 
prifci quoque illius Philofophi fuifle fententiam dem5- 
itrem * proferam illuftrem locum ex Apologia fecunda 
proChriftianis. Is vero ita fonat. Qeterumnealiquiexhis 
qu<e protulimus y autument > ex fati neceffitate nos dicere fieri qu<& 
fiant y etiam idipfumrefellemus. Supplicia & cruciatus, itemque 
remunerationes exoptatas juxta operum dignitatem njnicmque 
contribuiper prophetas edoffhprovero confiituimus. Nam fihac no 
fit)fedfato fiant omnia.nihil omnino tn nofird fitum eritpotefiate. 
Nam fifatale fit> huncquidem effe bonum> illum njero malumfi- 
quetur y neque illum probandum>r,eque hunc ejfe reprehendendum. 
Rurjumfi ex propriaproatrefi fiue praeleSiione humanumgenm po* 
tefiatem nonhabet fugiendi turpiaJooneHaque appetendi* nulla ip- 
fius culpa erit quomodocumque res cejferit. Hominem njero Uberi 
Jud pr&elettione ft) rctte njitam inHituere ^ a fiopo aberrare, hoc 
yatto demQnHramtu* Eundem hominem ^vidcmus in contraricu 
japepartes tranfire,a <virtuteinquam adnjitium^a njitio adnjir- 
tutem. Qupd fi decreto fhtab conHitutum ejftt> eum njel bonum 
fore y velmatum^nonejfet idem homo aptus adcontrarias qualita- 
tesfufcipiendas>nequefkpiitj in aduerfas partes tranfileret.Pmnde 
veque effent ipfihomines boni y aut mali y fi fittucaujfam effe mali^ 

contraria fibi ipfum fhcere fiatuimtu, U^eque tnim 

ficut 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 
Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, De 
86 H 16 



9i 

Jtcut aUa, arboresjmquam ffi quadrupedesquittx.pueUUione ni- 
bil agunt 3 ita hominem molitm efl Dem : nam fi fecijfet 3 non foret 
wel retributione njd laude dignus 3 ut qui talis a Deo JhStm ejfet» 
Neque fimalus foret y jufle fupplicio adficeretur, quum talis exfe non 
effet ? ac ne quidem poffet effe aiim ab eo quam fkttm effet. Docuit 
hacnos fanfcm @j propheticm Spiritm per &Aofi?i 3 quiDeumpri- 
mitm Jbrmato homini dtxiffe rejert 3 Sccein conjfieclu tuohonum 

malum, Delige bonum. *.....» Troinde Tlato quum 
dixit. Culpam ejfe ejm qui deligit, Deum <verb ejfe culpte exper- 
tem 3 aS4ojeidacceptumprotulit.Scc. 

B. I ii e n m v s. lib. iv. aduerfus hxrefes cap.L* xiJ. 
Omnia talia liberum t*> fime poteftatis oslendunt hominem,& quod 
confilium inslruat Dem 3 adhortans nos adfub\cBionem fibi 3 auer- 
tens ab incredulitate 3 non tamen de rviolentia cogens. Etenim ip» 
JumEuangeliumfinolueritqutsfiqui 3 licetquidem, nontamenex- 
fedit. Inobedientia enim De'i } (£} amijfio boni efi quidem in homi- 
nis poteFLte j Ufionem tamen damnum ffi injert. ..... Si 

igitur non in noburejpt fkcere h&c aut non facere 3 quam caufam ha- 
bebat ApoHobis^j multo prim ipfe Domincts 3 confidum. dare qu<t- 
dam quidemfacere 3 a quibujdarn <-verb abBinere? Iis autem qui bis 
contraria dicunt 3 homines non clcfiione , fed necejfitate & <-vi 
adbonn trahuntur, inqutbm Vnm fenfm 3 ^ t>nm mos inflexbilts» 
gjfine ]udicio 3 qui mhtlaliud ejjepojfunt* prdterquam quod facli 
junt. Sic autem nec Juaue efl ets bonum 3 neque preciofa communi- 
catio Dei } neque magnopere appetendum bonum quodfine proprio 
bominis motu^ & cura ay ffudw prouenit,fed-vltrb & otioje infi~ 
tum. Jta<~vt nullo momento boni (int t eo quod naturd magts quam 
moluntate talcs exstent 3 ftj ' -vltroneum bonurn habeant 3 nonaw- 
temjecundum eleclionem. Bt propter hoc neo hoc ipfum intelligunt> 
quodpulcrum fit bonum 3 neque fluuntur eo. &ua.€nim fruitto boni 

M j apud 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86H16 



apudeosquVtgnountf ^udautemgloriahu quinon ftuduerunt 
illi ? Qgf autem corona his qui non eam <vt <viUores in certaminc 
confecuit funt ? Etpropter hoc Dominus <v'tolenttum dtxit efi reg- 
mm cAorum, & qui <vim fitciunt, diriptunt illud, 

Clemems Alexandrinvs lib.u. Strom. 
ttfpoflaJta & t excejfusfunt in noflra poteflate : ficut etiam in no- 
firapoteflateefiobfequiam. Etnon multo ante. ^Bonus efi 
timor : Jmo timor qui ex lege oritur y non tantum juflus efi, fed 
ctiam bonus/vt qui <vitium toUat. h%> k %<n <p<>73@* fyx . ^Heque 
vvero omnis timorpaffio e(i : ^n^eufiovi» quidem Jiue dxmormm 
metus eft pafiio. Sedtmpattbilts Det metus ef hm%s. Timet enim 
tion Deum 3 fedcxcidere Deo: qui<verometuit neincidatmmala, 
timet ^ <veretur mala, qui autem timet ne cadat, is alienum fe ab 
interitu effe <vult $ pafitonis expertem . Sapiens timens declinat 
amalo } inquitfcriptura, infipiens autem confidens aggreditur. €t 
rurfum y In timore Domini efi ff>cs fortitudinis, Deducit ergo ta- 
iis metus adp<xnitentiam 3 & adffem. 

Origenes incaputxu Matthaei, explicans pa- 
rabolam de fagena mifsa in mnrc y Simtle 3 tnqutt, efi regnum 
cxlorum fagen* mijfe in mare-.nonquemadmodum quidam opinan- 
tur y qui docent y naturas ipfas fubjeffas diuetfas eJJe 3 malorum fctli- 
<et ac juflorum quifub rete <venerunt- y <vt credamus juflorum di- 
'perfas ac difttnkas efie naturas 3 Jimiltter aute & malorum. Nam 
huicwieUeSfuirepugnant omnes fcriptur& 3 declarantes ejfe Itberum 
arbiiriumjum (djr accufanteos quideltnquunt&probant eos qui 
reflefnciunt y haudquaqua merito competente <vel repnhenfione in 
eos qui ex maligeneris naturd talesfunt, <vel laude tn eos 3 qui ta- 
les funt exgenere meliore. Siquidem <vt pifces bont fint ac mali, 
caufia non efi in animabus pifcium , fedfecundum tllud quod V er- 
hmommafcicns, dixit , producant aqux reptilia animaruwvh 

ventium. 



9* 

Ventiuml lUic igitur aquaproduxerunt omntm animam animan- 
tiumreptilium, juxta Juum quAmque genm 3 quum caujptnon ejfet 
penes illam : hic <uero nos fumm in caufta > <vt fint bona genera, 
dignaque njafis ijs qua njocantur - y am mali } dignaque njafis ijs 
qu<£pro)iciuntur. Non enim in nobis natura caufta eji malttia, fid 
njoluntaS) quum fit libera 3 propenfa eji ad malejaciendum : fic nec 
juftitia caufa eftnatura 3 tanquam qu&nontecipiat injuflitiam- 
Jed <verbum quod accipimus eft quod reddit nos jufios. &(am 
tergeneradegentiummaquis, non<videbis qm tranfmutentur ax 
malis pifciumgeneribm 3 in bona : aut a meltortbus ak deteriora: in 
bominibm contra bonos ac malos femyer <~uiderc licet 3 qui njcltx 
malitia peruenerint ad<virtutcm 3 njelaprofeftu *virtutis ad ma* 
Ittia difolutionem reciderint. In boc autem quodfcriptum eft 9 Si 
juflm auerjusjuerit ajuslitiafua 3 feceritque injuHitiam } accatera 
qua fequmtur 3 njfque ad iUud, & in peccatis fuis qua pecauit 9 mo- 
rietur- 3 dicant nobts 3 quiex fagena paraboldnaturas inducunt 3 In« 
juflm quipoft auertitfe ab iniquitatibmjuu quas facit 3 acferuat 
praceptadomini^facitquejuflttiam ac mijericordia, cujus erat na~ 
tura quum eftet tnjuHm ? nonfane laudanda : <vituperanda igi- 
tur. Item cujus tandem natura dicetur 3 quum auerteritfe ab om- 
nibus iniquitattbus fws quas fecitlNam fi propter ca qua prius fe- 
ctt erat natura maU, quomodobona natura erat quu eratiniqum? 
Stmiltter quoque dubttabis o* de juHo t qui fe auertit a juflitia jua f 
fecitqueinjuslitiam y (djr omnes iniquitates. Triufquam enim jc 
auertcret ajuHitiaftn jusits operibmrerftns 3 non erat naturama- 
U, fed bona. J%uU ftquidem natura nequaquam pojfit cjje in ju- 
fiii m, quoniam non poteft mala arbor Jrufim bonos jfitccre 3 qui a tir* 
tuiepryftcijcuntur. 7tyrJujediucrjo 3 quibonanaturafit ■ nequa- 
qmquam mertere pojfit a bono s pofteaquam ftmel fuit juftus, 
non poieft deficere a juftitia Jua ad faciendam injuftitiam., 

TE R- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86H16 



96 

Tertvllianvs Ptxfcrip.c&pAil.Eflnehdcmi- 
rum y rvtprobatusaliquis> retrb poflea excidat * Saulbonm pra 
c&teriS) liuore poflea euertitur. Salomonomnigratia o*fitj)ienti* 
donatus a Domino> adidololatriam a mulieribusinducitur : Quid 
*rgo y fi Epifeopus y fidiaconus>fi njiduafirvirgo^fi do5lor y fi etiam 
wartyr lapfus a regula fuerit? Nemo fapiens efl^ nififidelis: nemo 
tnator y nifi Chriflianus: nemo autem Qhriflianus^ nifi qui ad finem 
njfque perfeuerauerit. Tu y <vt homo } extrinfecus nmumquemquc 
nojii : putas quod njidcs: rides autem quoufque oculos habes : fed 
eculi Domini alti : homoin faciem^ dominusinpracordia contem- 
flatur. Et ideb cognofcit dominus qui funt eius-, ^ palam in manu 
fortat ad purgandam aream fuam.Auolent quantum uolent palex 
leuisfideiy quocumque adflatu tentationum y eopuriormajfafru- 
tnenti in horrea domini reponetur. ^Mtnus efl y fi& Apofiolum 
Chrifli aliquij Pbygellus fg) Hermogenes^ Tbtletus y (djr Hyme- 
nms reltquerunt$ipfe traditor Chrifii de Apofiolis fuit. Libro de 
Pudicitia^ cap.xix. Canis> rvencficiis> fornicator> homicida y 
forass ^vtiquequi non ex pr&ceptis agunt : jfllorum enim ejl foras 
dart y quiintm fuerunt. 

Lib. v aduerfusMarcionem. Salomon ( audeo dicere) 
ctiam quam habuit in Deogloriam amifit } permulieres in idolola- 
triam <vfque pertratius ^cap.ix. Et Lib. 1 r . Nihil tarn bono <y* 
judici convenit) quam pro prafintibiis opertbus rejicere y (e$r ad- 
re. tAdlegitur Saul y /ed nondum deffieffor Tropheta Samue- 
lis : rejicitur Salomon y fedjam a muliertbus alicnis pofjejfns > ffi 
idolis tMoabitarum $) Sidoniorum manctpatus. gjutd fitcerct 
creator ne a Marcionitis reprehenderetur ? ^Bene adhuc agentes 
J>r<zdamnaret,propter futura delioia ? Sed Deiboni non erat y non- 
dum mdrentcsproedamnare. cap.xxni. 

Lib.tiK cap,xx* tA ChriHo mifericordta Dcinonabfcef 





f7 

fit- Sdlo noni nsero etlam ira Dei accejfit , pofi luxuriam $ id<h 

lolatriam: 

Theodoretvs mulca in hanc fentcntiam ha* 
bctSermonc v ad Gracosinfidelcs, qui eft de Natura 
hominis: &fermonevi, qui eft deProuidentia. 

Cyprunvs libro de Vnitate Ecclefiae. &(ee 
quijquam miretur , etiam de confejforibm quofdam ad iflaproce- 
dere, inde quoque aliquos tamgrandia 3 tamgrauiapeccare. 
queenim conjejfio immunem fitcit ab infidijs Diaboli 3 aut contra 
tent ationes^ pericula.ay* incurjm 3 atque impetm feculares adhue 
inficulo pofitum perpetud Jecuritatc dejendit. Quifquu cnim con- 
fffor efi y Salomone major 3 aut melior y aut Deo charior non efi^Quj 
tamen quamdiu in nvijs Domini ambulauit 3 tamdiugratiam quam 
de Domino fuerat conficutm obtinuit: Poftquam dereliquit *Z>0- 
mini <z>iam, perdidit ft) g ratiam Domini, Jicut fcriptum eft , Et 
exdtauit Dominus Satan ipfi Salomot)i.Et ideo fcriptum efi 3 Tent 
quodhabes 3 ne alim accipiat coronam tuam. Qupd <vtique ^Do» 
minmnonminaretur 3 aujerri pojfc coronam juslitti, nifiquiare- 
cedente juslitia 3 recedat necejfe eft corona, Confejfio exordium 
gloru eft 3 non meritum jam coronx^ nec perficit laudem 3 fidinitiat 
dignitatem ; cumque fcriptum fit 3 Quiperfeueraucrit njfque ad 
finem 3 hicfahmerit t qukquid ante finem fu ril t gradmeft f quo 
adfkfligiumfalutis adfienditur , nonterminm quo jam culmints 
fumma teneatur. (onjejfor eft 3 Jed pofi confejfionem fericulum ma* 
ju*eft } quia plm aduerjarim prouocatm eft. (jpnfeffor eft j hat 
magisftarc debet cum Domini Euangeito 3 perEuangcliumgloriam 
confecutma Domino: aitenim Dominus , Cui multum datur y 
tnultum quaretur ab eo 3 (gr cuiplm digmtatis adfcribitur \^lm de 
eo exigitur feruitutis. ...... C&terum ft culpabilis (dfr deteftabi- 

lis poUmohm fucrit y fi ' confeffiouem juam mala converfaiione pro- 

N degerit* 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86H16 



dcgerit i ftnjium fuamturpifceditate maculauerit , ft Eccleftam 
denique } ubi confejfor fitblus cfi, derelinquens, (*> njnitatis con- 
cordiam fcindens s fidem primamperftdia p feriore mutaueritjala- 
diriftbi per confejjionem non poteft, quaffit eletlus adglorU pra- 
w'tum t quando cx hocipfo magis creuetint merita pornarum. U^arn 
(djr Judam inter tApoHolos Dominus elegit, @jr tamen Dominum 
Judas poflmodum prodidit. 

IdemEpiftcla vTT- tAdhucinJcculoJitmus, adhucinacie 
conflitutij de njita noHra quotide dimicamus : Danda operacft» 
njt pofi hac initia ad incrernenta quoque njematur^ & confumme- 
tur in njobis quod jam rudimentts felicibus ejfe coeytflis . Parum 
eftadipifcialiquidfotuiJfe 3 plus ejl quod adeptus es,pofe feruare: 
ficut (gr fides ipfa natiuitas falutaris non acceptajedcuflodtta 
wiuificat: nec ftattm confecutiofed confummatio hominem De$ 
feruat. Dominus hoc magtfleriojuo docuit 3 dicens , Eccefanusfk- 
&u4es y jam nolipeccarc 3 ne quid tibi detertus fiat. Puta hoc illum 
ffi confejforifuodiccre, Ecce confejfjrfacius es y iamnoli pccca- 
re 3 ne quid tibi deterius fiat. Salomon denique (tj SauUffl cateri 
multi quamdiu in njijs Domini ambulauerunt, datam fibtgratiam 
tencre potuerunt : rccedente ab ijs difciplina dominica , receffit 
gratia. Perjettcrandum nobisefiinarflovrinanguftoitinerc lau- 
dis ffl glorU. 

Idem in Nouatianum . ludas ille inter Apoflolos elefifus, 
quifemper tndomo Dei njnanimis @r fideks, ipfe fofimodum 
Deumtradidit. 

Athanasivs Oracionc i v contra Arlanos. 
Gratia Spirittts fancli dtCcipults dataefi^ njt inconcujfa & irrcuo- 
cabiltsin ipfis permaneret. $vpdertApoHolusquumfciret s dixit> 
Qujs nos Jeparabit a ddefliom £ hrtslt ? Irreuocabilta cnim Junt 

dona Dei t gratia njocationis J&um igitttr q*« ob 

Jcelcr* 



fcelera fua ab iUo fjiritu excidit , gratia quidem irreuocalihs ma- 
net in ijs qui <-volunt y fed fiquts excidat, non efi ampltuj in Deo is 
qui cadtt^ quia recedtt ab eo fanctus ft) paracletus fyiritiu; fedeft 
in eo cui femettpfum fubjecit peccator. Sicut Sault accidtt 3 Kecejp$ 
enim ab illo jj>iritus Dci 3 adfiixit eum fjiritm malus. H&c au- 
dientes theomachos oportebat in poslerumpudorejujfundi. 

B Asrnvs ad Chilonem. £>*idprodeftbominibe(?er-> 
na <-ventris fttietas 3 fi hodieinfita fkmis Jolatium ex cibo non in~ 
veniat ? lta <<$ animam nihtl iuuerit quodheri recle <-vixit 3 fi bo- 
die quodjuilum efi non fecerit. ^u/tlem enim 3 inquit, inuenio te 9 
talem te judico. lnanis itaque eft jufli labor 3 fi fuccedat inmuta- 
tioEadem & Vxecbielem ex perfond Domini decernentem audirt 
licet. Si a bono defecerit juflus f$ peccauerit 3 jufiificationum iUiut 

quas antea fecit non recordaborjedin peccato fuo morietur 

^ujd<vtilitatis Giezj ex eo ccepit 3 quodcum Elia conuerfatus e(t, 
rvbiob auaritia lcpram contraxit? Jguid lucri (£? Salomoni tanta 
fapientU copia & talts intelleclus ft) adfettus erga Deum>quopri- 
mum erat pradttus attutit 3 <ubi tandem inmuliercm infaniens in 
fimulacrorum cultum incedtt ? Totefi ft) Jud&demelioribus ad 
peiora cajus cautum reddere eum 3 quifecundum ^Deum conuerfa- 
tur } qui quum tanto tempore dtfcipulus Cbriftifuijfet 3 pro modico 
tandem quafiu prtceptor? lenundato,fbi ipfi laqueum adfiruxit \ 
Hoc itaque notum itbifit fiater 3 quodnon qui bene coepit perfeblus 
efi 3 fed qui bene defimt Deo probatur, Ne des tgitur fomnum ocu- 
lis 3 neque dormitationem palpebris tuis 3 <vt libereris <nelut htnnu- 
lus de reti y e^* infiar auicuU de laqucs. Qautus efio : nam in me- 
dio laqueorum incedis & murofublimiinambulas , undecorpori 
multum periculi efi 3 fedeciderit. 

Gregorivs Nazianz. Deus his quidem lumen 
tfi } iUis autem ignisfvnicuiquefecundum materiem tfquatitatem 

N z jfubjec7am t . 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



fibjtftdm. §uid. ruero deprehendimusin Saul ? Vnclus erat, 

fj>iritum receperat s eratque tunc (jiritalis 3 adeo <vt nec ego alius 
quam iile tum erat s fieri <vellem : fed O* propbetabat , idme adeo 
prater fl>em y tamque inopinate, <vt miraculum illud abicrit in pro- 

Verbium . Pofiea <verb non totum fe pmbmt ffiritm s neqm 

fure t fed in alium conuerfus eft njirum^ &c. 

Ambrosivs Sermone xlvii. Ambulauit in mari 
Petms s magis dileclione quam pedibus. .... lllimoxfatifcente 
fide s fatifcit femita: Tunc illum Dominus obiurgat y dtcens s Modic* 
fidc'i t quare dubitafltihoc efl } Qur tam parut, fidei es t t>t qui credcn- 
do ambulare coeperat s non id perfeuerando tranfires ? Scriptum efl 
enim, Qui perfiuerauerit <vfque in finemjnc faluus erit. Seddum 
cnclaris @r dubitas, iter quodingrejfus fueraspcrdidifii. 

C h R y s o s t o m v s in cap. ix prioris ad Corin- 
thios . Si Paulus qui tam multos docuitjamen poftquam prtdi- 
cajfet timuit ne reprobusfieret, quidnos dtxerimuj t Ne enim ex- 
ijlimctis, inquit s quoniam credidiflis s boc <vobisfujjicere adjalu- 
tem. ^amfimihipr£dicaffe>docuijfe , innumerabtlesadduxife, 
non fatis efl ad falutem, nifimea quoque aUtones fint<jufmodi><vt 
in eas mlia cadat reprehenfo , multo magis <vobii. Et poft ea . 
1{ecTedixit s Quirvidttur, aut qui exiftimat fe flare s <vtdeatne 
cadat. Hoc emrn non eft fiare> <vt flare oportet, fibi ipfi confidere: 
nam cito cadet qui eft cjufmodi. ^uamobrem, etiamfi ftes. caueat 
ne cadas. Hic enim flare, non efl firmiter fiare, donec futrimus 
liberati afluSitbuj %nU prafentis, $j adtranquillum portum na- 
•vi^aucvimus. Ne ergo eo quod fes, tjfiraris & infolejcas , fed caue 
cafum: Nam fitimuit ^Taidus qui erat ommumforttjfimuj s multb 
tnayis n n timere aportet. 

H n-RONY m v s lib.n . nd uerflis Pclagianos. N* 
beatum dixecis quemfmn antc mortem: quandiu enim njit.imtu 

m 



16* 

in certamine furmu: qumcbuin cenamtne, nuUaeficerUnjt- 
fioria. 

Id cm i n cap v OfeaJ. Qutritur, Si tenente Dco nuUus d» 
manibusejus poteft eripere 3 juxta illud quod fcriptum efl , Nem$ 
poteft rapere de manu pa:ris me'i } quomodo ludas de manu De'ipro- 
ditione ftt raptus ? %Adquod breuiter refpondebimus , !j\uUum 
pofle rapere de manu De'i y pofte autem eum qui tenetur } proprtd ro~ 
luntatede manu Deiexcidere. 

Avgvstinvs lib.xi dc ciu. Dci cap.xi i. Hodienon 
imprudenter bcatos njocamm , quos njidemus jusle acpie cum JJe 
futura immortalitatis hanc uitam ducere,fine crimine njafiax/c 
confctentiam y Jkcde impetrantes dc peccato hujus infirmitatis diuina 
mijericordiam. QuJ licet de fm perfiuerantia pr&mio certi ftnt 3 de 
ipfa tamen perfeuerantia Jua reperiuntur inccrti. ^uts enim bomi- 
num fe in afifione profecJuque juslitix perfiueraturum njfque ad 
fincm fciat » niftaliaua rcuelatione ab tUo fiat certus, quide hac r$ 
juHo Utentique judtcio non omnes inflruit } fidneminem fnUit? 

I d cm i n Pfal. c > x v i . Salomom erat tempore fuo filius Da- 
Vtd } magnus ille 3 per quem multa pracepta z$ falubria monita,^* 
dtuina facramcnta Sptritus finBus in dtuinis litteris operatm eft % 
SedttJeSalomon multerum amatorfuit, reprohatus cft a Deo: 
& <zfijue adeo Ltqueus illt fuit tl/a cupiditas 3 njt a rnultcnbus ctia, 
idolis Jacrificarc cogeretur^ficut de tUo fcriptura teftts eft. ScdftiUo 
cadente qu<e pcr illum dicia funt, deicrentur y indtcarciur quia ipfi 
dixcratjion quiaper illum dtSia erant. Optime igitur etiam hoc egit 
mijertcordia ~De'i & fpintus ejus , njt quicqutdlcni pcr Salomo- 
nem diBum eft 3 "Deo tnbueretur 3 peccatum autem hcminis 3 homi- 
ni. Hindmirum 3 quin in populo Deicecidtt Salomon? Inparadifo 
an non cecidit Adam?Non cecidit Angelus de cdoffi diabolmjh* 
tfus eft? Idco docemur } in nuUo bominum JJem ponendam cffc. 

N 3 Idem. 



10» 

Idem de bono perfeuer. cap x iii. Adquam njocattonem 
pertinere nutius efi bomo certa ajfeueratione dicendus: ntfiquum de 
boc feculo exierit. In hac autem njitd bumana, qua tentatio ejl fu- 
praterram 3 qui njidetur fiare 3 njideat ne cadat. 

Et de Corr. & gratia cap. v. Sijam regeneratus f£ juslifi- 
catuj in malam njitam fud njoluntate relabitur 3 certe non potef 
dtcere , V^pn accepim , quia acceptamgratiam Deifuo in malum 
Ubero amifit arbitrio. 

Et cap .xi i . Ex bona quippe m malam njitam fua njohntate 
mutatijunt: ft) ideo corripiuntur. Et finibtleis correpito profue- 
rit 3 fedinnjitdperduanjjque ad mortem perfeuerauerint , etiam 
dtuind in tternam damnatione digni funt : quoniam potefi dici ho~ 
miniy in eo quod audieras tenueras, in eo perfeuerares ji njellcs. 

Prosper Aqvitan. lib.u. de vocat. Gen- 
tium cap. xxxvii . De nullo ante ipfius finem pronunciari fotefi, 
quodineleSforum gloriafit futurus > <-vtperftuerantemhurmlita- 
tem njtitts metiu feruet 3 & quifiat, njideat ne cadat: ft) fi forte 
aliqudnjiSlus tentatione corruerit, non abferbcatur triflittd } nec 
de ejus miferatio e dtjfidat, qut alleuat omnes qui ruunt, &- ertgit 
omnes elijos. Tjum enim in boc corpore njiuitur y mllitu efi neglt- 
genda correSliojiuUtus efi defyeranda reparatw.Oret itaquefanSla 
Ecclefia ; (*> pro ijs qui crediderunt gratias agens , proficentem in 
eis perfeuerantiarn petat: pro ijs autem qui extra fidem Junt,pofcat 
njt credant. J\ec tdeo ab obferuationtbus ceffet 3 fi pro aliquibtu 
exauditanonjiterit. Deus enim quiomnes njult ad agnitionem 
*veritatisnjenire 3 non potefi quenquamftnejuftitta refutare. 

Idem refponf. vu7 ad Capit. €x regneraits in Cbrifi§ 
Jefu, quofdam relitld fide y tfpys moribus aposlatare aVeo^ 
impiam njitam in fudauerfionefinire, multis (quod dolendum efi) 
wobstur exemplts \ 

GRl. 



Grigorivs lib. vi in priorcm Rcgum. Scirinon 
potefi 3 an qttis ingratia quam rccipit, perfeucrarc in perpctuum 
debeat. 

Bsrnhardvs Scrmone 1 1 de Refurr. Domini. 

*%zfrig\(ccnte cbaritate fiaes moritur, fcut corptts anima receden- 

te Sedfunt nonnu(li 3 qui quum ffiritu coeperint 3 heu\ camc 

pofiea confummantur. Scimtts autem 3 qttia jam non psrmaneat irt 
etsfpiritus nuita 3 quia firiptum efl 3 J^on permanebit fpiritus mcus 
in homine in aternum, quia caro efi. ^uodfinon permanet Spiri* 
tus } hauadubium quin cxcidat cbaritas , qua nimirum dtffufa efi 
in cordibus noHris per Spiritum/antlum qui datus efi nobis. 

Li R a in Iefaiar cap. i. tAmma fidclis & plena judicij, 
dum Deo obedit 3 Deus in ed habitat : Si autem a Deo receait 3 non 
locofidmeritOj habitatur a malignis fpiritibus , quifunt homicicU 
animarum. 

Act 4 Schol/e Parisiensis. Forma & 
modus reuocationis (acia Tanfits per Fratrem Guidonem ordinis 
heremitarum fanclt Auguflini aclu iegentisParifiisin Scholis diSli 
•rdtnis AnnoDomini 1354. dic xvi menfisMaij. 

Ego hoc anno legendo & refpondendo ambulaui 
in magnis & mirabilibus fupramc : Verbum 
veritatis non re£i:e tractando, fed vcrbis con- 
tendendo prophanis & vanilocuisj qu* ad im- 
pietatem provocant , & audientium iubuerfio- 
nem, ex quibusfactusfum occafio fcandali in 
fan£tifsimafacultate& ordine mco^uodmihi 
difpliccc bono corde, &c. 
Ptimo dixi, Ilram conclufionem, Charitas quafemcl 
elabitur *vel deperditur 3 nunquam fuit uera ckaritas; 
Et eam probaui contra Baccalariura B. Mari* 

dc mon~ 



demonteCarmelo. Hanc reuoco,tanquam fat- 
fam & ha.reticam , & etiam qu* eneruat effectu 
Sacramentorum, fcilicetBaptifmi, &Pceniten- 
tix. Et etiam contra decretum Ecclefia: in capi- 
tulo fideli, Extra. De SummaTrinit. & fide Ca- 
tholoca in Clementinis. Etiam tanquam fe- 
ipfam intcrimcntem. Quod enim nullo mo- 
do verura eft,deferi non poteft,vt ait Gratianus. 
Et pr^fumptuole pofitum efle, quod dixi , eam 
valde probabilem, & tamen eft contra conclu- 
fionem & do&orum opinionemrfed &Magiftri 
fententiarum, Gratiani, & plurium alorum. Si 
qus vero autorittates Auguftini vel aliorum vi- 
deantur ad oppofitum,intelligenda:funt de cha- 
ritate finali, qu* manet in patria, de qua loqui- 
tur Apoftolus i.Cor.xiu. Charitasnunquam 
excidit: vel intelligendum eft de charitatefe- 
cundum efficaciam, vt magiftermet videtur 
gloflare. 

Philippvs Melanchthon loco de Bo- 
nis operis . ^uodautem excidant^ effundant fidem ft) Spiri- 
ritumfantfum* fiant rei iraDei & aternarum panarum, q»*> 
cu^queadmittunt deliSIa contra confcientiam s id mulu /ententu 
clareteHantur. Gal.V. l.Cor.vi. VbinominatimVaulmhoe 
conaonatur. 

Idem Comment. in l.Cor.x. vbi verbailla Apo- 
ftoli tractat , exiftimat je Jlare, njideat ne cadat, fcribit^ 
^uodauiem in altquibm qui initia fidei habuerunt^ foflea lapfi 
non r;deunt,fides tlla priufquam excutitur, <veraft, ditfum illud 
fetriteUatuu z.Pctri n. 



Et loco de Fide. Exempla cogitemus Saulis ^ Dauidis 3 qui 

t£ beneficia qux recenfui (iILt funt Qteatio^ patefktfio <T>ei, miffio 
Fi/ij 3 donatio njerbi & €uangel/j y donatio Sp.fanStijromiffio viu 
<etern<e } nutritio & dcfenfio corports anima, depulfio Diaboli, 
litterarum ft) ^vera doclrina oslenfio^gubernatio diuina in mori- 
biu confiltis^feitcitas confiliorum f^c.)tenuerunt antelapfum* 
f£poji lapfum exuti tantis bonis 3 poenasfenferunt quas recitaui.H* 
funt ira De'i> pcena atern<e } mors } calamitatesprftfentes publiae @* 
priuau 3 amiffio donorum ,tnopia 3 morbiftnfkmia^ infelicitas confi- 
liomm, infelicitas ftudiorum, errores tffurores 3 infelicitas libe- 
rorum t Diabo\ityrannis y impellens in plura peccata, & majores 
tniferias. 

R e f o R m. Colonien. fcripta a Bucero & Phi- 
lippo. capitedebonisoperibus. §>mm peccatur \ fiducia. 
in (fbrislum repeUttur y (tjgraiia atque aterna ^vitaabjicitur 3 ®* 
aclume/i defalutehominis 3 nifircceptafiducia ChriBi, depuifa 
ornnt aliena fiducia, homo fe Deo in obedientiam penitus rcBituat. 

Rurfum capite de conuerfione a peccatis. Vehemen- 
terdolendum ^ dtplorandum efl 3 tantam effe humanam infirmi- 
tatem t$ Diaboltpotentiam 3 njt tam multi ex ijs quiinfilios^Dei 
adoptatifunt 3 ab inchoatd obedientidDeiadeo fkctle receda»t y (g) 
perceptam gratiam &Spirituftnfium rejiciant:ingrati ergaDeum 
fuum 3 quem tam impie offendunt 3 & erga Seruatorem fuum ChrL 
fium quem adeo nefarie repellunt : erga Spiritum fanc7um 3 quem 
tam perfide contrislant : perniciofi quoque in feipfos : nam iram 
Veitnfeprouocant. 

Confessio Avgvstana Art. xi. dePce- 
nitentia. Damnant *Anababttslas 3 qui dicunt 3 homines femel 
jufltftcatos non amittere Spiritnm faBum. 

CoNFEssio Saxonica. Artic. x. De Dik 

O crimi- 



IC6 

criminc peccatorum. Qmm dicium fit, inrenatts rnanerc 
peccata y necejfe efl tradi difcrimen. Namexditfo Lucx XI. 
Vadittf adfumit fiptem alics JJiritus nequiores fc ffi ingreffiha- 
bitant ibi> &c % ffl ex fimilibus diclis mamfefium efl> aliquos re- 
natos contriflare excutere Spiritum fanHum > rurfus abjici a 
Deo,acfiert reos ir&Dehzjr otternarum pcenaruw.Et E%ech.xvui / 
fcriptum efi , $uum reccjprit juBm a jufiuia fua^ &Jeccrit wi- 
quitatem^ morieturin ea : (£/ quum receferu impws ab imptetate 
Jua, ztffecerit jufiuiam^ nsiuct in ea. ^(eiefie tfl igttur dtfcerni 
peccatdy qux injanfiis tnhac mortah ~z>ita manent> nec excutiunt 
Sp.Janfifum, ab alijs peccatis : propter qu<z homo rurfm Jh reiisir* 
Dei ft} atemarum pcrnarum. Et "Tauius Rom* v. dtjcermt pec- 
catum regnans non regnnns. 1 1 alibi inqtut.StJecundum carne 
rvixcritis) moriemin^ fi acttones carms (jnrttu mortijicahins <x /- 
Vetis. Etquaefequuntur; eft enim locus prolixor. 

Confessio Bohemica, Cap vii. Poflea 
etiam ideo prafianda Junt bona opera , njt Chrifiiam elefitor.em 
ttque rvocationem fuam in fefe conjtrment ex<zd\ficent , ca- 
Vendopeccdtd mortalta eam conferuent^ficut S. Yetraj docet, quii 
inter c&tera fic Jcribit. <^uare,fratres h fiudetevotuu mwcationem 
<y eleflionem <~veflram firmam redciere , Jeu cchjirmare. Jzho- 
tnodo autem hoc fteripofiit y paullo ante breutbus oficndit . Omni 
ergo fiudio niefiro tn hanc rem allato , exhtbete cum fide njefind 
<virtutem> cum virtute verofcientiam, cumjciehtia contincnttam y 
curn continentia autem toUrantum , cum tolerantdptetatem.cum 
pietate anorem in fiatres y cum amore tnfiatres charttatem : h#c 
enimfivobis «djitnt^ f$ n uobts ahuncUnt, nequefegnes, neque 
parum idoneos hjos confiu uent ad cogrmonem Domim nofl ri lcju 
Chrifli. ^uo loco S. c Petr/ts mamJeQc oflcndit , bonis operibuj 
exercendis operam dandam^ ob caujjam rvnam> ne qu& ade(l no . 



IO7 

bis gratiafidci &• bon* confcientUrvelamittatur, rvelpol/uatur, 
fed rut hotc potius conjeruet ur. Spiritus enim fanctus fugit idolo- 
LttraSi & rscedit a\ rophanis 3 f£ malusimpurujque fyiritus reuet- 
titur in •~vacuam 0? otiofitm domum. Jgmcumque etiam confci- 
entiam bonamvelamittit yelpoliuit 3 quidu Uudabtle Deoue grati 
aut pretiofioperis piafiare poterit ? quomodo precibus operam da- 
bit? 

Confessio Anglica edita Anno 1562. 
A rci c. x v 1 . Poftquam recepimus Spiritum SanUum 3 poffumui 
recedere agratid. 

Martyr in Cor.xin. Qui rvcrc credunt, 
quurn tabuntur ingrauia peccata , & nihilommus eadem credunt 
qu<z prius , abfque fide dici non poterant 3 quum tamen cba- 
ritate fit exfioltati. (faterum non admittimus, dum in futs pecca- 
tis <x>erfantur 3 eos fidem habere. ffllis oApoflolus teflimonium dc» 
fert s quodfeteantur fe nojfeDeum , fed iliumfiffij negent. *At 
cumfitidaay uerafide negatto Dei minimeconfentit. fdeoifli 
fimulachrum pottus (djr jjecirum fidei 3 non autem njeram de qud 
modo agimus retinere atcuntur. 

VVolgangvs Mvscvlvs locis Communi- 
bus, agens De Peccaco. Dijputant 3 inquit 3 de eo 3 Ficrinepof 
fit 3 <-vt quod uenialepeccatum erat s propter quafdam circumflan- 
ti&s fiat mortale: <ut fi ebrietas frequentetur^ @J in confuetudtnem 
ducatur , (dfr iradiutiusretentaiorroboretur. Nos fentimusft) 
hic quoque qualttatem delinquentis ejfe confiderandam. Qupd (i 
ts qui calefiis fuerat gratU particeps ficlus^ab eagratia exciderit, 
t$ ex homine jufio, pio y fideli 3 ac Deitimente 3 fkfius fuerit inju- 
fius 3 impius 3 infidelis, ac contemptor Dei 5 quemadmodumhujus 
confcientia puritatefidei amiffa rnortifiiciaeftobnoxiaiita & om ~ 
nU iliius peccata 3 qu<edum ingratia erat^enidiafuerant^tn mor- 

O % talU 



I 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



108 

taliaconueriuntur. SicE&ch. xxviii, legimus, Qmtmrecejfe: 
ritju&usajuBitiafuafeceritque iniquitates } morietur in eis. Item, 
OmnesjuUitU ejus obliuioni tradentur. ^mdautem aliud confe- 
quipoterit,fiarbor bona ferucrtatur in maiam, quam <-vt @r ipfi 
frucluscbonisftantmali? Qmayrincipiis ftdeiacfpiritusboniad 
perfidiam degenerant , omnem fuam rvitam quac njeniz perticeps 
erat, mortalcm conttituunt : quales illifunt, qui cum Galattsfpi- 
rttu qutdem incipiunt, tandem wero carne definunt. llli condern- 
nationifunt obnoxij^ eorum peccata non amplius rvenialia fiunt, 
fed mortalia^ nifirefipificant^ adgratiam fianguinis Chriflt mdc 
frolapfifunt, reuertantur : fttamen ita prolapfi funt 3 njt refipif. 
centUac redeundiadgratiam locus effe pojfit. Scio hic a nonnuBu 
aitterfentiri: rverum qutd mihi rvid*atur,abfque illorum injurid 
iibere dico. 

ECCLESI^ LvBECENSISj H A M B V R . L V- 
NE BVRG. RoSTOCH. SVND. VVlSM AR. BRVNS- 
VVIC. GR YPSVVALD ENSlS, DaNTISCANA, 

in Syntagmate Doctrinaecdito per loannem VVigandu 
& Matthaeu m I ud i ce m . Fidem fiemel conceptam amitti rurfus 
fojfe , diSia ffi exempla demonflrant. 9(am Petrus z. Epift. 
cap. II . docet 3 fore pfiudo doc7ores,qui Dominum qui ipfos merca- 
tus efi, abnegcnt,@r quirviam rveritatis maleMis adfiaant ffi 
multos ab agnitaVeritate defetfuros, fflpofiremapeiora prioribus 
ficlurosy &c. Locus eft prolixior. p. 894. Rurfum. 
^Toffunt omnino deficere renati : quod raultis ibi & teiti- 
moniis & exemplis probatur ex vetere Teftamento. 
P a g-457- 

H e nricvs M o ll e rvs in Pfilmu li verfum 12. 
Dauid amifer.it Sp.SdnUam per peccatum,^ priuatus erat donu. 
Itaqueipfo dificdente aut non rcgcnte Duidem cor fiatim pollutum 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



f/? omnisgenerisfcelertbus. Ideo petit rurfum in fe creart cor mun- 

^um, idquodApojiolus dicit Ac7or. xv. puriftcatum fide, a pec- 
catisfcilket &rcatu,vt reBefentiat deDeo^were agnofcatDeum 
fine bypocrifiaut fimulatione^fed accedat ad eum,inuocet eum 3 cre- 
dat in eum, ttmeat eum, obediat ei ftjc, 

Chemnitii & HemmingiIj aliorumque 
fententiasnon commemoramus: conftatenim, eos 
Thefin irtam acriter tueri. 

Fr. Ivnivs in ParallelisadHebr.m.6'. ADomino 
nihil plane defuturum eji , modo ne nobis deficiamus bfi. E t ad 
verlurn li. Cbrtfius pofiulat anobis ncmicamcondicionemjnempe 
ut maneamus in ipfe, $ circumjjiciamus , attendamufque nobis 
ab cmnipeccato inftdelitate } quemadmodam ipje in nobis fpon^ 
det p manjurum ejfe. 

Iterum ad Hebr. vi. 4.5.6. ficadnotatin Parallelis. 
St non pojfet fierinJt juttus ajeLcredens aliquis deficeret .neque by- 
pothejinbanc fitfiurujefict *ApoHolus , ncque ex bypothefi tam 
graue pronunciatum allaturus , neque adhanc caujfamqutagitur, 
boc di&iam Hebratj,quibus fcribebat^accommodaturas.pag.^i^. 

ANA2KEYH. 

Atque hxc quidem quae hadtenus p r otuIimus , tam 
fiint manifefta, vt negari non queant: tam falutaria, vc 
nccpolTint nec debeant : funt enim a£<aW«, w •mvr\ 
zfvo-o-nzff' Quiatamen intelligo nonnullos pauca 
emultis ardortosefle, & tanquam milites palabundos 
aggrefios cx infidtis & iingulatim ocufsifie , quos 
in acie fub fuis fignis difpofitos veriti ruiffent vel 
eminus contueri , decreui ea ipfa teftimonia fcrip- 
turarum in integrum reftituere & ad fuos ordines 

O 5 reuo- 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



reuocare, certa cum fpe , manifeftiorem fore veritatem 
poftiftudexamen : noneotantum , quodiua fponte 
* v kfjT& fit iAfl^jfed etiamjquiameliuspatebittjuam 
mifere nullo freti prafidio quidam pauca e multis tefti- 
monia fcripturaru non t^*ivtv «mj fed m^t^vivauvrei- 
eludere conati fint. Cujus rei culpa non m animi ma- 
lignitatem, ied in zelum tuendae hypothefos ejus quam 
veramputant, transferendaeft. 

AD EXCEPTIONES RESPONSIO. 

,.T C heo?Dc Testimon. Rom. xmo. Jpfi per incredulitatem 

g?* ' defi-am/unt. 

l Exceptioi locus ifte non agit de defra&ione 
ab intema communione cum Chrifto , qua- fit per fide: 
fed de externa vocatione ad populum & Ecclefiam L e?. 
i Non agitdedefraci-ione fingularium membrorum, 
fed de totius gcntis Iudaicx defraitione : & c. ^ 

Responsio. Hxc quid valeant vix inteiiigomam 
i Quotquot vocamurexterne,ijdem quoque vocantur 
ad intrinfecam cum Chnfto communionem, citra vlla 
exceptionem.Etquotquotvocationemillamfpernurt, 
fpernunt intrinfecam vocationem cum Chrifto: neque 
finoenda eft vocatio externa &hiftrionica habens fche- 
ftiaaut colorem ieria: vocationis , qua: tamen aferia & 
aperta diftet. Alienum hoc eft a natura Dei,lege ipfius, 
veritare,fcedere. Quum ergo Iudaei externe vocati fint, 
feriovoluit Deusipfos conuerti & credere in Chriftu: 
ipfi vero quia non crediderunt , reddiderunt inefficace 

iw.ru,,.. voluntatem Dei, fiue, vtloquiturfcriptura , afpernati 
funt confilium Deiaduerfus femetipfos. Practerea fi illi 

per 




III 



perincredulitatem exclufi funt ab externa communica- 
rionecumChrifto,multomagisexclufifuntab interna. 
11 Quod negantdefingularidefra&ioneagi, feddeto- 
tius gentis reie&ione, id tantundcm valet. Qualis enim 
apoltafia , talis defractio. Defecit vnus ? defringitur 
vnus. Defecit gens?defringitur gens. Sireditdegente 
defe<5trice vnusahquis , reftitujturvnus: fipluresre- 
deunt , plures reitituuntur. Et , fi genti defe&rici non 
parat Oeus,fedeamdefringit,quant6minus parcet vni 
defertori? nifi putemus vnius credentis condicionem 
eftecertioremquamtotiusgentis aut Ecclefia: : Quod 
autem ludaris accidit, nobis terrori elTe debet. lam fin- 
ge /alere fententiam illam eluforiam,fequetur:Tamc;fi 
Iuda?i ob incredulitatem defra&i fint,tamen eleclos n6 
pofle dcfringi : Et cjuia de fe quifque tenetur credere 
quod fitcleCtus, concludetquihbetdefe, Egoobin- 
credulcitatem aut alia peccatanon poiTum a Deo de- 
fringi. Qiod quid ellaliud quam lubfuere puluillos? 
11 Ad lo cu m i Co r i X. 2 7 . Contundo corpus meum @r in 

' * % T Th 'ot.L 

feruitutem redigo» ne quo modoquum ahts prtdicauero ipjemet re- 
probitvfiam, 

Exceptio. Vox GrrcaquaPaulus vtitur, eft*^o- 
ojux non fignificat reprobum hoclocojfed repre- 
henhonedignumjficutetiam i.Cor.xnu 6-7. Deiiide, 
non dicit Apoftolus ne ipfemet *$mp<& fiam , fed ne 
quomodo: contingit enim interdum fidis quoque pa- 
ftoribus vtcxinfirmitate cadant,quitamenfideminte- 
rea feruant. 

R k s p o v s i o. Quid hic fit 4^>*v*©* doceat nos 
Ignatius. Is ergo epiftola 7i quaeeft adTrallianosquu 

dixifiec, 



De- 

montlt. it. 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



112 



dixi (Tet , mTtikfxn Xnmi, lm 3«? ^mXatpB-^: multd mihi de 
funt y rvtnedeferdrd^Deo. Additinfineepiftok, ^ 

rvzetf , vct/u) «Atx</t^# tty«3-«. trr ^ Ootxm-JW©* etfti, Etidm 
pro me ordte, <-vt dignu-s hdbedr forte ed dd quam djfcquendam cte- 
Jlmor, <ut ne h,lhMf»%* tnueniar : ddhuc enirn in periculo rverfor. 
Optat IgnatiuSjVt per marty rium perueniat ad gloriam 
seternam. Oftendit autem fieri pofTe,vt fruftretur;quod 
fifiat, dicitfe fore i^etufM» '• Ergonon obtinebitvi- 
tam> federitexclufiflimus. Eadem Apoftolo & mens 
& oratio. Cur ita fatigaris B. Paule,cur arftuas, cur tan - 
tum laborum, xrumnarum, periculorum fufcipis? Vt 
quumaliispraedicauero, ipfequoque per Euangelium 
faluer. Facio, inquam, hoc } propter Suangeliumfvt vnapar- 
ticeps e\mfiam, Quid fi vero non fias ejus particeps^quid 
eris ? Reprobus,rejec"taneus 3 adulterinus,ex- 
clufusatque extorris.Idem igiturvalent,ieprobum eiTe, 
&non eiTe participem Euangelij: idemquoque, fieri 
participem Euangelij,& non reprobari.Sed poteftne 6 
San&e Apoftole etiam tibicontingere vt reproberis? 
Poteft. Poteftneetiam vitaritantum malum ? Poteft: 
Ecquidem, (vtneomnia nunc recenfeam remedia) per 
continentiam. Proinde , inquit Apoftolus , ficutisqui 
agone Olympico certdturus efl, in omnibtH continentiam prx~ 
fldt- } ita & nos:Sedillihocfncmnt<-vt corruptibile corondm accu 
piant, ^(osautem, & quidem multoscquius , ut incorrup- 
tdm. Jtaque contundo corpm mcum»& in feruitutem redigo 3 ne 
quo modo, quum alitj pr&dicauero , ipfe reprobt/s , reje&aneus, 
«^Mp&t fiam. Audiamus nunc etiam Chryfoftomum. 
Siboc, inquit, timuitTau/w, qmtammultosdocutt^ tffihoc 

timuit 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



timtfipftqmm pradicJmt, tffkStw cfl nuncwsjotiufqut munai 
p.*0pmjMfcef>it % quidtandem dicemm nos ? U^e enim exiflime» 
tis y inqtat.qnomam credtdiHu^ id wobis fujjicere adfalutem: nam 
Jimtbtfradtcajfe, docuifjc, inmmerabiks adduxijfc, nonejt Jatis 
adfahtem 3 nijimea quoque atfionesfwt ejufmodi , rvt carpi»on 
pjjint, multo magis ntobis priora tila non fufjiciem. Non potuic 
cimere Apoftolus nifi grandepericulum, nimirum, ne 
non ticrct parttceps Euangeiij, ne redderetur i&cip®/ ne 
finefibi propofitoexcideret, quod quid eft aliud quam 
ficri rcprobum > Pifcator fane verba ifta explicat hoc 
modo: Ne reprobus fiam,id cft,*terno exitio damner, 
atqueitareprobuseiTedeclarer. Ipfequoquefententia; 
iftiusoppugnator, ipfe noua;diftin&ionisautor,quutn 
contra nos ftato pugnat pro nobis : tanta enim eft veri 
vis, vtqui iliam euerfam volunt, farpe etiam ftabiliant. 
Dicit, i^>«/*w fignificare reprehenfionedignum.CujusJ 
Deivtique, cui Paulus placereftuduit. Quiautemre- 
prehenfionediuinadignuseft, quidrefert? pramiium? 
Ncquaquam. Quidergo? Iram,& excandefcentiamj 
afflictionem atque anguftiam : quod quid eft aliud 
quam reprobarii Sed putauitomnino reprobos om- 
nes tales eifequales ipfe animo conceperac, hoccft, 
antecedente a&u Dei mortiatqueexitioaba?terno de- 
ftinatos^etiam antequarn decreuiflet Deus ipfos velho- 
niinesfiicere, velin rerum naturam producerc : quum 
talesrcprobinequefint^nequeeftepoffint: acproinde 
Paulus talis ficri non potueric. 

Ncqiie ver6vllaipfipra:fidijcopiaeftinloco 2 ad 
Corinth.cap.xni verfu 6.7. Eadem enim illicrepro- 
borum ratio qu* hic. Si dodrina mea faifa eft, inquic 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



i 



n 4 

Apoftolus,necefie eft vel vos reprobos cfle,6Corinthij, 
hoc eft reje&aneos, inuifos Deo atque exofos , vel me. 
Dc vobis non feram ipfe fententiam : Jpfi <z/ostentate 
an fitis in fide y <vofipfos explorate,iAnnon agnofcitis <vofmetipfos 3 
lejum Chrislum in <vobis ejfe ? nifire^robi eslis. De me nihil 
dicam hoctemporefublimius: hoc vnum dicam, Spe- 
rareme 3 wos cogniturosquod nequaquam fimtu r^ro^.Tametfi 
nolim vos tam de me efle follicitos^quam de vobifipfis. 
Ego ehim me quum Deo probaui, plane fecurus fum de 
judicio humano. O^toigituraDeo^nequidmalifitciatts: non 
wt nos probi appareamus,fed<vt quodbonum eft fkaatisjacet nos 
*velut reprobi quibufdam fimus.Quod autem additur,B.Pau- 
lumdicere nequomodo: idleuiuseft, quam vtrefpon- 
fione accuratiore dignum fit. Quoties enim ha?c for- 
mula legitur, in aperto difcrimine? 
iu Adlocum l.Gor.x.u. Qutftbi<-videturftare,rvideat 
we cadaU 

Except 1 o negat agi illic de vere credentibus, fed 
de ijs qui fibi videntur credere, hoc eft de arrogantibus 
& hypocritis, quia in contextu eft oIokow, qui njtdetur 
monet igitur non 7*7?™$ fed ^oKnmm^. Qux vero fequu- 
tur verfu proxime fequenre,putat ad vere credentes eiTe 
di redta , Tentatio uos non cepit> mfi humana^ & c. 

* R e s p. Hibera? narnix. Quis vnquam in Attellana 
tam variusfuit&inconftansludio,quam hoclocoforet 
Apoftolus,fi ifta vera eflent ? Primum de fe & fui ordi- 
nis fic diceret Paulus. Hxcfcriftafunt ad nofiri admonitio- 
vem, in quos fines feculorum dmcnerunt. Mox mutata perfo- 
na,fed eodem tamen fpiritu,concluderet de hypocritis, 
Vel de SufFenis, Jtaquequtfibi uideturftare /videat ne cadat. 

Atque 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



iij; 

Atque hoc commate fatis illos pupugiflet, Inde iterum 
eodem orationis du&u, fed fub alio fchemate, ad ver£ 
creden ces fermonem dirigeret, Tentatio <vos non cepit s niji 
humana • fidelis autem eft Dcus> qui non finet <vos tentarifupra 
id quod poteflts : fed njna cum tentatione prxHabit etiam exitum* 
mtpojfiweumfujfine. Nugar. Hccneeft«*$^i* «a»^- 
MeKyifyQetasepivmvfyyyiQagi Sed nos hoc agamus. Ao- 
K hv, tamde ijs dicitur qui habent aliquod beneficium 
diuinum, quam qui non habent : nam & illi qui virtu- 
temhabent, non poffuntignorarefeillaeffeprarditos: 
&qui vere ftant, videntur quoque fibiftare. Eadem 
ratio eft eorum qui puniuntur: non pofluntnonfen- 
tirc fupplicium ij qui cruciantur; & qui errant a via, 
fa?pe erroris fui funt confcij. Paulus ad Hebra?os.*e/3^«- 
ftiv^inje <W£ Itc, i£ ?ipuv v&^kvjcu. ^Jutuamus ne quis no~ 
pumrvUeaturfraudatmeJJe. Voluit dicere, nequisno- 
ftrum fraudetur 3 quemadmodemaIibi loquitur, pfc 
^f^V? f ^T(^T5>{;.Etquod apud Lucam dicit Do- 
minus , §ui non habet , ei etiam id quod wdetur habere, ■ 
adimetur : id Matchams ita concepit , WVJwifc&i} 
tz^^^uvrS. Sicloan. v.30. VoluitereoPauIus 
hoc loco dicere, Vos Corinthij quum adhuc in Jucla fi- 
tis,nolite vobisfupparafitari, & bw» canerc ^ ,&& 
Cogitate voscarnem adhuccircumferre,& vtutad gra- 
tiam & vitam vocati fitis, mementote vos pofle tamen 
agratia &vitaexcidere.Adi omnindTheorematis prio- 
ns Lemonftrationem quartam, pag. ?4 . Chrylofto- 
mush.rcomnialuculenter, cujusnos veiba in Ortho- 
dojo confcnfuprotulimus.pag. 110. ^arloratus ad 
hunc locum fic notat. Continet hic EpiI ogus dehorta . 

P 2. tionem 



tionem afecuritatis vitio, afaeili occafione, qua per fe- 
curitatempoffumusagratia excidere in horribile Dei 
judicium.NeqialiterCaluinus &Beza,quos adire operae 
pretium eft. 

ClMWt IV Ad locum ex ep. ad Philip.i U\ U Cumtimore f£ trc- 
morcrvenram falutemoperamini, Deus enim efl fti operatur in 
ruohu rvelle (srprfcere^fecundum beneplacttum. 

Exceptio, Agit Apoftolusde filialitimore,qui 
certitudinemfalutis non excludit. 

R e s p. Vidctur qui ita loquitur fe com parafte aduer- 
fus eum qui certitudinem falutis euerfam velk. At non 
nobis illa mens eft aut ammus. Ulam enim oppugna- 
mus duntaxat, qu;v decreto abfoluto de fingularibus 
quibufdam perfonis faluandis nixa eft : moralem qu* 
lege & Euangelioproponitur^nonimusoppugnatum 
fedillam ipfi proponimus. Filialisautem timor etiam 
conjunauseft currTpericulo & metu exhjeredationis: 
Ramis enim naturalibus non patret Dcus,fiJegenerent: It, om- 
. tiern Palmitem nonferentem fruclum in CbriHo exfcindet <Pater. 
Quod fi autem fruaum ferat,colet eumPater,purgabit, 
vt fru&us vberiores ferat. Eft ergo certitudo quxdam 
moralis, quale & judiciu m ipfum Dei futurum eft. Nc 
cffertoritaqucfedtime. Timorcertitudinem iliam abfo- 
lutam&decretoriamexcludit : moralem ponit. Ti- 
mentibusenim ccrtoobtingetfaius: quiatimentes foh 
officium faciunt: Atque huc fpedant Apoftoli verba: 
. quorum mens ifta. Non debetis fecure agerc, fed cum 
timore & tremore necefle eft falutem veftram operemi- 
ni. Quidita? Deus enim immihet vobis , infpedor 
cordium,Wiflator 3 e^W» qui neque vclle opera- 



. . 117 

cur nifi in poenicentibus, neque perficere nifi i n vigilan- 
cibus 3 orantibus , omniqueftudio & fide ad Chriftum 
contendentibus. Si in confpedu Principis ftandum 
vobis foret, & optis aliquod adfabre elaborandum, an- 
non id faceretis cum timore ? Iam,vobis injunxit Deus 
remlongemaximammimirum, vtfalutem veftraope- 
remini ipfo infpiciente , 6c cunota ad norma fuam exi- 
gente:& adhucotiofe agetis?tepebitis?fecuri & lanqui- 
di eritis ? Acquiillefinecujusgratianihil poteftis, non 
adftmditfpiritumfuumnifitimentibus&trementibus, 
& pauentibusad nomen ejusj talesenimfoli graciam 
ipfiusdepofcunt, &quiadepofcunt, impetrant. Iefiuae 
L x v i . 2 . *Ad qusm rcfficiam? Ad pauperem contritum ffiritu, 
dc trepidantem ad ^erbum meum. tAudite igitur uerbum Je- 
hou<e } qai tripidatu ad njcrbum ejuj. Ec i.Petri. Deujjuper- 
burefiUit 3 hurniiibm autem dat gratiam, i.Cor.Ix.24. Nefei- 
tis^quod qui in (fadio currant>omnes quidem currunt i$c. Porro 
de certitudine (alutis morali poftea agemus. 
v Ad verbaApoftoliex 1 ad rimoth.i.io. mditabo- c!tKW 
nam mUUiam,retinens fidem & bonam confcientiarn , qua expul- SJS^f 
Ja, nonnulli naufragmm pdeifecerunt, moo&t, «. 

E x c e p t 10. 1 Fides hic fignificat nudam notitia. p ' 
2 Hymenaeus & Philetus bonam conicientiam repule- 
runt, noneamquam habueruntejiciendo,fedoblatam 
non admittendo : nunquam igitur habuerunt bonam 
confcientiam. ; Confcientiabona hicfignificatfynce- 
ritatemactionum, nonanimum Chnftifanguine per- 
gatum. 

R es p. Hoc ver6eftperplcxari,&nontantum ver- 
ba Apoftoli fed propria etiam commenta euertere. 

P 1 lCujus 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



ri8 

i Cujus rei fecerunt naufragium ifti apoftatas? Fidei. 
Accujus? Illius ipfius , quamvult Paulus feruari a Ti- 
mctheo. TSgtine incjuit fidem, cu\m alijnaufiagium fecerunt. 
Siillorum fidesnon fuicvera, finudam tatitumhabue- 
runtnotitiam, nonerattamftudiofemonendus Timo* 
theus vt fidem retineret. 2 Si illi nunquam habuerunt 
bonam confcientiam 3 quomodo hortatur Apoflolus 
difcipulum fuum ne ad exemplum illorum apoflataru 
fe componat ? Eft enim acumen in antithetis, retinere 
&rejicere. Nondicit, tuadmitteconfcientiam quam 
alij exduferuntjfed retine quam alijrejecerunt. Non poteft 
retinere Timotheus quod non habet, Ergo neque apo- 
ftatseifti potueruntrejicere, quod nonantehabuerunt. 
Interea non examinabo id quod hoc loco dicitur,pofle 
quemquam bonam confcientiam oblatam fibi non ad- 
mittere: neque enim vnus in hacformulaerrorlatet. 
3 Bonaconfcientiaquum fignificatfynceritatem &can- 
dorem, animumque fimulationis expertem, femper 
in ijs qui peccant (qualesfueruntHymenxus, & Phile-* 
tus,exipforum Hypothefibus) conjunctaeftcumigno- 
rantia. Talis confcientiafuitin B. Paulo anteconuer- 
fionem^qui Iudaifmoadh^fit, & Chriftianos,atquein 
his Chriftum ipfum perfecutus eft.Putauit enim fe bene 
facere, quia nihilfaciebatcontraconfcientiam : atqui 
peccabatgiauiter : quod tuncdemum agnouitquum 
diuinitus edo£tuseft. Vocatur autem confcientia ifta 
bona, ex vfu potius., quamexvero; resenim vocinon 
refpondet,nam ignorantiaeft,quum voxfcientiam in- 
cludat. Itaque eam pra?ftaret vocare conignorantiam.* 
quanta enim fcientiaeft in incellectu.tantam necefle eft 

effc 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



"9 

efle in judicio confcientiam. Quod fi vero ignorantia 
aut error fcientiae locum fubeat, quis non videt eos qui 
intelle&um fuum fequuntun licet fecundum fcientiam 
quam habentagant, tamenpotiusexignorantia pecca- 
re, quam ex fcientia ? Dicuntur igitur tales ex bona 
confcientia agere, quia nihilagunt contra eam, habent 
enim zelum fed non fecundum fcientiam. Porroqui 
ita peccant, docendi funt : quandoquidem intentione 
& impetuanimi feruntur ad bonum:& fi meliusfcirent^ 
melius agerent. Iam fi Hymenxus <Sc Philetus talem 
confcientiam habuerunt,fequiturillos ignorantes pec- 
cafle. Atqui vtraque exceptio prior pofuitillos fidem 
habuifle, hoc eft^ notitiam & fcientiam de Chrifto. 
Quomodo fieri poteft vt ijdem idem fciueiint & igno- 
rauerint , hoceft vtfcientiamhabuerint & non habue- 
rintejufdem rei, eodem tempore? Sed haecomniain- 
epta funt atque ««l^. 

Hocverumeft: Hymenxum& Philetumanteacre- 
didifle Euangelio, ac per fidem proinde fuifle juftifica- 
tos Eofdem poftea fuapte fponte ad feculum rediifte, 
& dum deliberato animo contra confcientiam pec- 
cant, ipfum quoque S. fan&um excuflifle : quo facturn 
eft vt fidei quoque ipfius, hoc eft boni ante poflelTi, fe- 
cerint naufragium. 

vi Ad verba Apoftoli ex ep. ad Hebr.i 11. 6> fujtudo- cfam 

r *■ * n •/» J I • i Tlwor.pag. 

musnosjumta* (j modbMuciam & pemulam dequa nonamur *»• f De - 
ad finem •-vfque prmam rettnuerimtu. ^'/propter dicit ffmtm 
Hodie fi <vocem ejus audiueritts nolite indurare corda ruefira. 
Ex hoc loco ita colligitur, 

^MpteJl ftbi indurare cor 3 ($r monetur ne id fkciatfed ex- 

citatur 




120 



citatur adferuandum wfque adfinem, fiduciam i£ ffem, is 
potefl finalster deficere. 
luftiffantfi, credentes y poffunt indurare ftbicor^ & monen- 

turneidfkciantftjc. Ergo. 
Iuflhfanffi, credentes y pojfunt finaliter deficere. 
Exceptio. Ex perleuerantia patebic fan&os efle 

domum Dei. 

Responsio. Nihil euertiturhacexcepcioneeo- 
rum quae pofita funt: proinde manec inconcufla De* 
monftratio. 

Iterum ex verfu 1 2. Videte fratres, pe quando ftt ih ullo 
«veflrum cor malum t non credens 3 deficiendo a Deo n.iuo. 

Hebraifratres pojfunt induere cor malum> 'noncredens 3 de- 

ficiendo a Deo <~vuto y 
Hebrai fratrcs funt credentes fanfti> Ergo 
Qufdam credentes ffi fitncli pojfunt tnduere cor malum y non 
credens } {£} deficere a Deo njtuo. 
Exceptio. 1 Verba Apoftoli oftendunt tan- 
tum^poflibileefle^vt cxcidantreipe&uhumanaefragili- 
tatis, quum refpe&u diuinaecuftodix non pofsint defi- 
cere. 11. Haeadmonitionesfuncadminiculaadftruen- 
daein pijs perfeuerantia*. 

Resp. Ad 1 Hoccancum abeft vteuertatillaqujea 
nobis dicta funt, vt ea quam maxime corfirmet ac ftabi- 
liat: nam qui dicic poffe credentes deficere refpectu fui, 
non tantum concefsit pofle illos deficere, fed etiam 
cauflam defignauitob quam pofsint deficere, debilita- 
tem nimirum hominibus infitam. Neque vero hic 
quicquam valet refpe&us cuftodiaediuinae : nam cufto- 
<dia eft tantum condicionalis : fi enim nos Deum abne- 

gaueri- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



121 

gauerimus, ille nos non cuftodiet, fed longe a fe repel- 
let. Dcuc.vil.i2. SifoftquamaudiuerisjudictaDeicuBodic- 
rts ea &feceris y cuftodiet i$ Domintu Detu tuus faclum^ mu 
fencordtam quarn jurauit patribtes tuts y ac benedtcet tibi. Quod 
fidicas promifsionem cuftodixdiuinxeiTeabfolutamj 
contradices fcripturae 3 omnemque fcederis Dei ratio* 
nem euertes, quafi homo peccare pofsit etiam grauifsi- 
me, Deus hominem ita peccantcm non pofsit rejicere. 
Voxejushxc, Si juBus non defecerit , <viuet: condicio- 
nalis eft. Voluntas Dei eft, vide ne deficias,vide vt per- 
feueres vfq ; ad flnem: Pofsibilitatem nufquam prohibet 
Deusdicendo. Vide ne pofsis deficere , nepofsibilefit 
vt non perfeveres. Pofsibilitas cnim eft indifferens: 
actus vero vel eft bonus vel malus. Pofle deficere,con- 
feflum eft : huic adnexurr. eft , Pofle non deficere: vt 
manente fcilicet indifFerente potentia, a£tus fit vel defi- 
cerevel non deficere, quas non refpe&ibus fed rebus 
dirTerunt. Carterum pofledeficere & non pofledeficere 
planefunt*wj«&, funtenim contradictoria. Excjuibus 
apparet, diftin&ionem iftam de refpe&ibus implicarc 
contradicbionem : namfi illa admittatur idem aclus 
eidem homini circa idem,eodem tempore erit pofsibi- 
lis Scimpofsibilis. Poterit inquam idem peccare, 8c 
non poterit peccare: poterit perire & non poterit. Vide 
Refponfionem ad Exceptionem allatam aduerfus prius 
Problerru pag.^Q.Praetereafiadmonitionesadmittere 
eftcontingens, finisquoqueadeptio erit contingens: 
quod Ci finis abfolute eft neceflarius, etiam media erunt 
abfoiuteneceffaria; tolleturquecontingentia , & non 
crit in homine libertas : Ad actum enim Dei necefla- 

Q riun> 



122 

rium nonpofsunt fubordinari media fua fponte libera, 
indeterminata, &invtramque partem mobilia: dif- 
fident enimnecefsarium&: contingens, acnonmagis 
pofsunt coirejqnam ignis & aqua. Quod fi cle&to quo- 
rundam fimpliciter & abfolute necefsaria eft, non opus 
eritinijsquiita electifunt voluntatelibera, non lege, 
exhortationibus 3 comminationibus,bonorum o perum 
ftudiojaliifque rebus qimevel prarftari poftuntab homi- 
ne vel omitti. Quum aute propofito prxmio admoni- 
tiones, exhortationefque dirigantur ad eosqui liberi 
funt, &velagere poflunt, vel nonagere, fequiturj Si 
juftus moneatur ne deficiat a Deo viuo, pofie illum vel 
deficere, vel nondeficere. Vtut igitur admonitiones 
(intadminiculaad perfeuerantiam obtinendam,tamen 
non determitrantvolutatem ablolute: acproindenon 
mouentper vim irreltftibilem. Perconfequenspoteft 
quis illas fpernere, & deficere per apoftafiam a Deo vi- 
VOj quod erat in conclufione pofitum . 
VH Teftimon adHebr vi. 4.5.6. Jmpoffibile efl eos qui 
fimslfuerintillufirati 3 guHauerintquc donum tlludc&lette , & 
partkipesfkBifuerint Sp.fanctiguflauerintque bonum Deinxr- 
bum ac <virtutes futuri feculi, fi prolabantur , denuo renmari ad 
refpifientiam. Hic dicimus vtrumque Theorema noftru 
exferceponi, 

1 luftus poteft deferere juftitiam , & quidem 

totaliter. 

2 Iuftitia quas deferitur a joftp fuit vere juftitia. 
Bxceptio. 1 Non dicit Apoftolus juftum defercre, 

feddicit pofte dcfererc. 2 Externa ifta compelhtio ed 

ipe£cat,ne defe rantjaique eodem faciunt verfus Q.& J o« 

R b s p . 



R e s p. Qiiid igitutfexfpeclabimufne cium dicatSp. 
San&iis iideles &juftos deferere juftitiam fuam & fan- 
<aitateiri ? Nugae; Sufficitfidicatpofledeferere^neque 
plusab kpoftoio requiri debet : Do&rinaenim often- 
dit vniuer&iem potentiarn: eucntus vero actum fingii- 
larem prodit. Legiflator dicit, Quandoquidem fieri 
poteflvt defcifcas a fide & abjiciasfiduciam; vide vt 
prouide ac circumfpe&e viuas. Euentus oftendit quif- 
nam prouide vixerit,ac ptoinde fidem feruarit. Hic au- 
tem euentus, ad hiftoria & prophetiam pertinet non ad 
do&orem. beinde,nego vllam dari poflealicujusfpe- 
ciei potentiam, qu«c non aliquando faltem J &. in aliquo 
indiuiduoabeatina&um : qui fi non contingit vni, 
contingetalteri. Homo aliquis poteft fieri rex. Rex 
poteftfierilrus. Rhetor poteft fieri Conful: fiidmihi 
auttibinonaccidit, acciditfortealteri. Proptereaqui 
nobisconcedit poflibilem effefan&orum apoftafiam> 
isnobis conceflic quod petimus : ac neceflario debet, 
fi modo iogenue velit agere , in partes noftras defcen- 
dere. Qusrojam, Si potcft cadere , quifitvtnon ca- 
dat? quidobiceminjicitpotentia:? Dices. Fulciriip- 
fumaDeonecadat. Re&e: fedan non poteftipfedi- 
vin* virtuti refiftere , 6c Deum fulcientem defererc? 
Poteft,inquies/ed hoc nonfiet:Non fiet igitur id quod 
fieriomninopoteft: Cxterum,quid impedit ? Decre- 
tumDei, inquis. Ergodecreto Dei alius impediturne 
cadat,aliusquumceciderit,nefurgat. Etquiadecretum 
illudeftnon defidelibus, juftis,perfeuerantibus,fed (ut 
commodifsimeloquar,mulcaque hiclargiar) dehomi- 
nibus fimpiiciter: ipfi autem non poflunt humanita- 



124 

tem exuerc, hoc eft, non efTe id quod funt : fequicur, il- 
los femper manereeledos, acproinde vicaeaeternae & 
gloriae mancipes j Etfi enim fidem, jufticiam , chaiica- 
tem excucianc,camen manenc homines,quales eos con- 
fiderauic inicio Deus quum ipfos primum eligeret: De- 
crecum enim in primo momenco non eft de fidclibus, 
fed dehominibusad gloriamperducendis. Verum hxc 
aliusforceinfticuci funt. Porrotociushujus loci analy- 
fin fimulque refponfionem ad pofterius excepcionis 
membrum pece ex pagina 5 5 . Adde ex orchodoxo con- 
confenfii D. Fr. Iunij locum ex Parallelis. 
Vil Teftim. Hebr. x. 22. Si <vltro peccauerimus pofl ac- 
ceptamcognitionemueritatis > nonadhuc yropeccatis reliquaeft 
eft hottia, Ec verfii 29. JQuanto acerbiore fupphcio dignus cen- 
fehitur «, quifiliumDei conculcarit s fanguinemfaderisper 
quem fuerat fanSIificatus profknum duxerit , Spiritum g ratut 
contumelia adfecerit. Ex quibus verbis concludimus, 

1 Quofdam poft acceptam cognitionem defferate pecca~ 

re: hoceft quofdam illuminatos & juftifica- 

tos deficere vniuerfali apoftafia. 
% Quofdam quifuerunt per fanguinem forderis fanbtifi- 

cathfilium Deiconculcare ffi ffiritum gratia coniu- 

melia afficere. 
Haecenim cocidem verbis Paulus. 
Ex c e p t 1 o eadem cum fuperiore : proinde va- 
leat pro Rbsponsione aucoricas Apoftoli , cum 
accuracaverborumipfius medicacione juxca eaquaead 
fuperionem exceptioncm repofuimus. 
ix Tcftimonium ex 2 B.Pecri 11.20. Si poflquamin- 
qninamenta mundi per agnitionem Domini {$) Seruatoris Je/u 

QmHi 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 




£hrittiejfugerint, hts rurfum implicatifuperentur 3 ftfta efi wlti- 
tna eorum condicio deterior prioreMeltus enimfuijfet eu non cog- 
nouiffe <viam juBitU, quam cogntta illa regredi a fanSto pracepto 
fbitradito. Sedaccidit ets quod^veroTrouerbio dicifolet Canu 
reuerfis adfuum ipfius (vomitum> f*> fus ad ^volutabrum cceni. 
i Hic Apoftolus agitde cognitionc practicacui 
a&ioconjun&aeft: dicic enim eos peragni- 
tionem Chrifti effugiiTeinquinamentamun- 
di. Itaque ratione cognitionis tribuit cis quod 
viam juftitiae cognouerint, & fciuerint fan&u 
pra:ceptum fibitraditum: ratione vero a&io- 
nis dicit eos purgatos fuifle,& lotos. 
z Tales vero dicit rurfus pofle implicari inquina- 
mentismundi, &abijsfuperari. Atque hoc 
vocat, regredi a janSio pr<ecepto fibi traditoi 7^- 
r verti poH purgationem ad <vomitum , inftar 
canis. Redire poji lotionem ad <volutabrum cceni> 
inftar fuis. 

3 Eos qui hx c faciunt,pronunciat deteriore loco 
efle, quam fuerint priusjac proinde praeftitifle 
talibus nunquam viam juftitias cognouifle. 
E x c e p t i o. Non agit B. Petrus de regenitis, fed 
de irregenitis : qui notitiam habent radicis expertem, 
& ex parte duntaxat purgati funt , externafcilicet difci- 
plinaipfos intraofficij metas cohibente. Proinde lo- 
cusnihilad rem. 

Re s po n s i o. Miror quomodo hxc Chriftiano ho- 
miniporuerint venire in mentemcontratam manife- 
ftamveritatem: Vix ipfe folis radius eftclarior diclo 
ifto Apoftoli. Det nobis Deus, vt b> *tAot$ ^ «A**p«* 



126 

jzx s*i KccTtvumev tS^S «var/>e<p0jt*6v.Enimuer6 prbpofitio pro- 
poficioni contraria non cfficit refutationemjfed propo- 
fitionis perfolidas & firmas rationes deftru&io atque 
euerfio. O^on agit 3 inquis> deregenitis. Quinam igitur 
funt illi qui agnoueruntDominum & feruatorem Ie- 
fiim? qui inquinamentamundi efFugerunt? qui cog- 
nouerunt viarn juftitia: ? qui admiferunt fan&um pr«- 
ceptum fibi traditum ? qui purgatifueruntab immun- 
ditieinterna? quilotifuerunt ? Deinde, fiiftiin bonis 
iftis manfiflent, necdegenera(fent,autad vomitumfuu 
6c ftcrquilinuim rediiPient,fi inqua non fuifient regrefsi 
a fan&o prxccpto fibi tradito, nec fuiffent implicati in- 
quinamentis hujus mundi, an non fuiifent vitre a^ternae 
hatredes futuri ? Praterea, quum tales apoftatr.: Angelis 
defertoribus comparentur verfu 4. an & Angelorum 
prior ftatus in fola cognitione & externa difciplina co- 
fticit? Poftremum, quojureapoftatisiftisgrauiusfup- 
plicium irrogari poteft , fi non majorem gratiam acce- 
perunt? Clara hnec funt &perfpicua: nec noftrafunt, 
fed Apoftoli, imo Dei. Ne recalcitremus : >c; hv 

x f efti m on . ex 2 Petri 1 1 . 1 . Erunt etiam inter njosfklfi 
dociores } quifibiMroducer.tbarefesexitiabiles, etiam Dominum 
qtii illos mercatusefl abnegantes 5 accerfentes fibi ipfs <velox exu 
tium. Hic docet Apoftolus, futuru, vtquidam rcdemti a 
Domino ipfiim abnegent&pereantmoftru veroTheo- 
rcma habec,fieri illud pofle. Ica quod nos docemus fieri 
po(fej docetB. Petrus futurum effe. 

Excepti o. B.Petrusnonagitdeemtionereali, 
-fedde putatiua, &quam ifti Pfeudoprophetx jactare 

con- 



127 

confueuerant, & qua fideles ex charitate ipfis tribuerunt. 

Resp. Eritigiturhaec verborumB. Petii fententia. 
Pfeudoprophets iili ja&abant aliquando Sc gloriabacur 
fe redempcosa Chrifto,quum non eftent: nofqueadeo 
ipfi judicabamus^Chriftum illos fibi acquifiuiflejquum 
nihil minus fecerit Chriftus.Quid itaJquia Chriftus no 
eft redemptor nifi paucorum quorundam abfoltice ele- 
doruriijatq; iiloru duntaxat funt Dei deftinatione pro» 
miflioties,& beneficiafalutaria. Ex iftorum autem grege 
non fuerunt falfi illi do&ores, imo neq;efle potuerunt. 
Itaq ; ipfi celere fibi pernicie accersut. Profecto non po- 
tuit validius euerti fentetia ta inconcinna,quam fi aper- 
te proponerecur. PorroerTacuiftud, Dominus)ejtisChri~ 
fius totugemts humanum juo janguine mercatus eft, n on eflc pu- 
tatiue duntaxat, & exjudicio charicacis veru, fedreipsa 
ejufmodi , alibi abunde demonftratum eft. 
xi Teftim. ex Apocal.nii i. lubetur Ioannes feribere 
Paftori Ecclefia? Philadelphienfis. Tene quodbabes/vt ne- 
mo accifiat coronam tuam. Ergo, Poteftaliquiscorona fua 
ipoian: fitque hoc,fi quis non retineat dona fibi data, 
jQui non vult feoltari corona>debet retincre dcna qu& habet* 
Ttt o Philadelpbienfis Epijcopc non ^vis jpolari corona } Ergo 
%etine dona qu£ babes. 
ExcEP.Hxceotanrumfpeclant.vtadperfeuerantia 
excirctur credens Efpifcopus, & ad luCtam aduerfus im- 
beciliiutem carnis: nam Dei refpe&u ipfe non potuit 
cxcidere, idenimipfi promiflum fuit verfu fupcriore 
hisverbis, SliMmamobjeruaslifermonemtoleramiiSimer , ego 
tjUdejtte te fruabo ex lempore tentationis quod ^venturum eft in or- 
be^^jniuerjum^adexolorandosincolastcrr^, 

Resp. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



iz8 

R e s p. i Illudderefpec~tibus,examinantum efc re£ 
ponfionead Exceptionem fextam. 2 Prorniflio etiam 
non efc proprie de fine vltimo,fed de cencationchoc efc 
perfecutione externa veladflictione , aquaimmunem 
FuturumelTe Epifcopum illum pollicetur. 1 Con- 
trouerfia etiam noftra non in eo fita eft an Deus fit futu- 
rus infidelis , fed an homo poflit efle. Deus enim manet 
con&ans, necpotefi feipfitm abnegare. Vtddisefi 3 non patieturnos 
tentari Jupra quam pojjumus, llle bonam partem quam dedit no- 
bis non auferet: non deferet nos 3 neque derelinquet nos. Sed n os 
voluntatejadfectu.ftudiOipra^eleclione.peccato.pofsu- 
mus Deum deferere. Nos pofsumus reddi fal injuljum, 
agratia excidere t /piritum extinguere } deferere prioremjuflitiam, 
ficut demonftratum eft. Quod fi fiat, fidelis iterum eft 
Deus , fi nos tpfum abnegauenmus 3 etiamille abnegabit nos t 
Illenullampriorisjuftitia:noftra:habebitracionem,ille 
auferet nobis coronara. Hortatur igicur Sp. San&us 
Epifcopum pium vtperfeueret : fumpto argumentoa 
periculo : Nam finon perfeuerauerit, auferetur ipfi 
corona. 

Cuiauferripotefi corona f is debet tenereid quodhabet, 
Tibh 0 Epifcope } potefi auferri corona> Ergo 
Tu debes tenere quod babes. 

Deconclufionerulla difceptatio eft. Sed, videfne 
exceptione illa eluforia negari aperce propofitionem 
minorem quam pofuit ipfc Filius Dei? Ec,quum Deus 
dkit^ibipotefi auferri corona: ifcam d ktxt/tbi non potefl au- 
Jemcorona? Vcricredam? Quinefcoverus Deus: om- 
nisautemhomo mendax. 

CON. 



CONCLVSIO & Demonftratio. 
Nuncauulfo Exceptionum fipario, putofatis aper- 
tam nobis detectamque veritatem. Nos ex locis pro- 
Jatisficcolligemus. 

JQuiper incredulitatem poffunt effrinfi 3 ex njafis eleSlisferi 
reprobi, cadere, naufragium fideifkcere , a Deo uiuente 
defiifeere, ita quidemnjt reslitutieos pt impojfibile 3 fitq' y 
poUerior tllorum condicio deterior priore: qui deniquepofi. 
funt abnegare Deum qui ipfos mercatus efi^ffl corona ffe- 
- rata fruslrari, illipojfunt totaliter & finaliter excidere y ae 
proinde monendi funt , *vt in timore ^ tremore falutem 
fuam operentur , nJtquefidem ffem de quigloriantur 
ad finem <-vfque firmam retineant, 
tAtqutcredentes fg) fanUi dum inhocuita ftadio currunt 9 

pojfunt per incredulitatcm effringi tfc, Ergo 
Tojfunt totaliter & finaliter excidere 3 ac proinde monenS 
Juntrvt (djrc. 

Videamus nunc quid contra objici foleat. 

OB I EC TION E S exConfeif. &CatechenV 
i Ex Articulo xxiv. 
R e s p. Confeflio eam duntaxat foederis partem po- 
nit, qux Deum fpe&at. videpag. o. Controuerfia au- 
tem cft de nobis, vtrum nos non poflimus noftrispar- 
tibus deeiTe,& recedere a foedere^Et, An quilibet tenea- 
tur credere, fequum defecerita Deo retrahendum elTe? 
II Ex Catechefeos Qutfft. xxvin. 
Re s p. Catechefis docet nullam creaturam nos pofic 
aDeidile&ioneabftrahere. videpag.6. Atpeccatum 
aoneft creatura : nifi Deum ftatuamus cauiTam mali. 

R aim. 



cumMarcionitis&Manichseis. Abfit. videpag.85. 
111 ExCatechef. Quxft.Liu. 
R e s p. Proponituribi finis donorum Dei.&curde- 
turcredentibusSpTandus. videpag. o. Qusriturau- 
tum. An nos abillofinenonpofsimusdefcifcerepcr 
infidelitatem? 

iv Ex Catechef. Q^iaeft. liv. 
Resp. Docetur quid ex fide fua quilibet fentiat, 
quidque promittere ac pracftare teneatur : vide pag. 4. 

Quxftioautemeit, An quifidemhabet,non poi- 
fit illam abnegarc, & qui hxc promifit, non pofsit defi- 
cere, & promifsioncm non praeftare? 

EX SCRIPTVRIS SACRIS. 
1 Exlerem.xxxn.30. Etpanoamipfisfiedusperpetuum, 
fore rvt non auertam me a yrofequcndu ipfis, benefitciendo 
ipfis:& reuerentiam meiindam animo ip/om } vtnon rece- 
dantame. EtIercm.XXXi.51. <Pangam cumdomo le- 
hudafiedusnomm. Et.Iefaix.LK.il. Spiritw tnetu 
quiefiinte&c. Exhiscolligitur, foedus efTeejuf- 
modi, inquo Deusomniafaciat, principium, 
medium,complementum. Et quia Dcus fine luo 
exciderc non potcft, nifi aut mendacium veraci, 
aut imbecillitasomnipotenti, aut mutatiocon- 
ftanti impingatur : confequensefle,vt quifemel 
gratiam accepit Spiritus 3 non pofsit illam vn- 
quamfinaliterabjicere. 
Resp. 1 Promifsio pertinetad ifraelitas, hoceft 
adverecredentes: non enim omnes tjui funt expatre Ifraele 
funtweri Ifraeliu. Talibus vero promittitur fpiritus Dei: 
cui promifsioni euentus quoque rcfpondit in Ephefiis, 



*3 l 

tefte Apoftolo.cap.l. 13. Vos pofleaqua credidifts Suangetio 
falutis njeftrot^ objignati ejlis Spiritu promifftonis Janclo. 1 1 Non 
negamusnos, Deum inderefpiritumfiiumcordibus 
noftris , & nos gratia fua & fauore profequi vfque ad fi- 
nem, feddc modoqu^ritur, An itahocfaciat, vtnos 
nulla ratione noftrispartibusdeefle pofsimus? Neque 
enim oportet cominifci iftiufmodi fcedus,in quo Deus 
ita contrahat nobifcum jVt folus faciat omnia. Nam in 
quolibet fcedere totidem funt partes agentes quotfunt 
contrahentes. Puca;,hic,Deu3 & Homo. Deusgratiofc 
in Chrifto exigit a nobis obedientiam : promittit vita. 
HomopoPculatvitam & polliceturobedientiam.Cedic 
igitur id quod promitcicur, non homini, fed fideli, hoc 
efiV, orficium facienti. Omncautem fcedus eft condi- 
cionale, fiue condicio exprimatur, fiuenon. 

11 Ex Matth. xxi v.24. Excitabuntur Tfeudockrisli 
Pjeudopropbet<e> ^ edentfigna magna y ffi miracula 3 ita 
<-utJedncant 3 fi fieripofjit, etiam eleflos Dei, Eccepradixi 
<vobis. Ex hoclococoncludunc, Quofdam non 
poiTe vllo modo feduci totaliter & finaliterj quia 
nimirum quidaabfoluta voluntate Deiab aeter- 
noad falutem diftri&e electifunt, adeo vt nc- 
celTe fit, tales, vtcumque rcs ali^ omnes cadant, 
tandem faluari. 
Resp. Illud tocalicer & finaliter adjecticium efiV 
pannus in purpura: Chriftus enim fine reftriclione di- 
cit^Elettos non pojft decifi. Quumaucem manifeftum acqj 
confeflum fic, eleclos incerdum decipiacfeduci, defpi- 
ciendumnobiseftdeiftorumverborum JW*. Princi- 
piononagit Dominus de abfolute ele&ishominibus. 

R. z quales. 



1 



i! 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



* 5 

qualesipfidefiniunt : tales enim in rerum naturanulli 
funt, &ncqtieieripturafacra, necjue natura Dei, neque 
ratio vllapaticur vtfirtt : fed deijsquos Dcus prealijs 
fauore aut beneficio fingulari affecit. Sic paullo ante 
verfuiz- sAbbrcuiabuntur diesyroptereleclosDsi. EtLucx 
XX 1 1 • 1 5 . lAlios feruauitjeruet feipfum, fi bic efl ille eleciu-s Dei. 
Vbi noca? D. Eczx. fic habenc , o r5 3«u cmKvatv^ Hebr. 
«wvna ideft , quem Deus praecericis caeteris hominibus 
hoc fauorc complexus eft,vc i pfum defignarit Mefllam: 
Alias, inquit, folenteledi Dci vocari quos Dominus 
ad vitam xternam ab aeterno feiegit: quales (liceat hoc 
iterum iterurnque veritaci dare) fiex menteipfius ele- 
<5fc>scapias> nullifunt. Etad Colofl.i 11.12. Jnduimim 
*vt elefii Det fanSii ft) diletii mifceribus miferationum. Hoc eft, 
vt a Deo prae caeceris mortalibus adfcfti praeftatibus be- 
neficiis. Ita Paulus Rufum vocat ele£tum in Domino. 
Rom.xvi. Et lxxi 1. Interpretes impiis quoque ele&os 

tribuunt PfalmO CXL. y Msj avv^vcic-ai [iiQ,tvv 6>cM}\laiva,vT^v. 

Praeterea, Condionalisilta, StfieripoJfet : ipfietiameleb7t Dei 
feducerentur, quum refoluendafit in hanc Categoricam, 
Eleblinonpojfuntfeduci, poteft primum intelligide beatis 
Angelis, qui fingularicer vocari pollunt Electi Dci : Ac 
tunc Rhecorico lchemateponetur condicio fimplici- 
terimpofsibilis, ad oftendendamefficaciam deceptio- 
nis: Angelienim beati nonpolTunt excidere, quum 
fint in gloria, hoc eft in meta, non in curfu. Quod fi de 
homimbuscapere hbeat, refoluenda eritfic, Eleolidif 
ficulterpoffuntfeduci. Pofle enim electos,hoc eft eos quos 
Jinguian fauore Deus profequitur, quofque ipfe illumi- 
nauit, mdeuiaabripi, fatis jam latifqueanobis in prae- 

ceden- 



cedentibus demonftratum eft. Sed quo quis magis cor- 
roboratus eft,e6 difficilius feducitur. Quod vero diffi- 
culccr & rarofitjdaliquomodoinduitnaturamimpof- 
fibilis. Certevulgo idvocatur impofsibile, quia pri- 
mafronte intuenti videtur ejufmodi. Ita Adtor.xx.i 6, 
Et quod ad Galat. ix.i 5. Dicit Apottolus 3 Sifieri potuiffet, 
octtlos ip/os meslros crutos dedifietis mibi p non proponitur vt 
limpliciter impofsibile, fed ad vehementiam amoris 
declarandam adducitur. Et notum eft, in Phyficis bi- 
fariam dici hoymv, tum id quod nullo modo vider! po- 
teft, vtfuntfpiritus, &aliorumfenfuum obje&a, foni, 
fapores, odoresi tum id quod difficultervidetur, vtea 
quarobexilitatemfugiunt vifum. Adiomnino v Mc- 
taphyfi. cap. xn. 

Ha&enusigiturhoc effedumeft, Electos, fiuefan- 
<5tos, eoque Deo gratos & acceptos homines difficulter 
admodum fcduci. Quomodo aucem fit/vt feducantur? 
Nimirum, quumnegliguntDeiinfedona, quum vel 
blandientisfeculi lenociniis^ velcomminantis terricu- 
lamencis patiuncur fea re&ometis ftatudirnoueri 3 ficut 
oftenfumeft Poftulato o&auo. PolTunt igiturftareex 
donogratias: poflunt decipi , ex principio inhxrentis 
fibi peccati,& vi oblati extrinfecus poculiCircaei.Quod 
fi exemplo Abraha: firmauerint animum vtrimque an- 
chorih'dei& paticntiaej ftabuntinconcufsi, mediifque 
intempeftatibus immoti: fi verodeferuerinc ftatione 
abripientur prascipites. Eft ergo (Ci de hominibus ver- 
ba Chriftiaccipias) fententia ha?c. 6xtremis temmibus 
magnaerit impofiurarum ^is. Jrrumpent in Scclefiam Tjeudo- 
qojtoli , & P/etidochrifti^ edentque miracula fig na # t £ m a d 

R 3 decU 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



f 5 J 

dectpiendum efflcacia , <vt parum abfit quin ifflilH quiVeo chari 
fint, quofquervulgmmortaliumproEcclefi<tcoiummshabct, per 
eainerroremrapiantur. Et,quidflnonnu(!irapiantur? Vosne 
tmbam errantium fequimini : mementotejemper hxcfuife,fm- 
perfore, Quumqueameante ptispramoniti,cauete : /olententm 
minus officere pmuifa : obflflttefcandalts aito & exaggerato am - 
mo: ne fidttervobis: <v&Ute, incumbite precibus cumttmore 
$)tremore: nifificitis, aSiumefl: dect ? temmt, perttHi4. Si 
quis Syllogifmi acumine magis adficitur, Ecce hunc, 
^ifibperkulorviuitcerudeceptiomsmficauertt-Jubjfe 

rvero ceru rviUomflcauet , eump-trefw ommspartes 
effeintentum, 4tqui 3 
Tracipuiin Eccle[ta& ^UUiwiri, extremofeculoobfigna 
miracula vfeudoprophetarum viuentfub penculo ceru 
deceptionisniflcauerint,fub flervero cerurvillomflc* 

uent, &g° 
lllidebentinomnespartesefjhnttntt. 

Conclufio eft in his verbis, Eccepudtxi rvobts: Con- 
linent enim illa exhortationem ad vigilantir>m, aduer- 
fus periculum deceptionis. Minoris pars illa quae eft de 
certaviaoriaficauerint,contineturis his, StpoJJibdeefl 
&c. alteradepericulo, pr X fuppor^turconcluhone& 
^otiusconcionisfcopo. Majoriupplendaeft. Eftque 
Sylloeifmus ifte ad vigilantiamin pietate & rehgione 
excitandam efficacilhmus. Formetur nunc ahus ex 
menteopponentis. 

Qui non potefi feduci, debet rvttare decepttonem, 
Elecli, ex o/i decreti non pofluntfeduci, Erg$ 
Elefiidebentrvitaredeceptionem. . , 

Quisnon videt majorem propofitionem plane m- 



concinnam : totam vero colle&ionealienam a mentc 
Chrifti concionantis,& religioni piifcjue moribus euer- 
tendis comparatam? Quantd melius Lutherus Poftilla 
adDomin.xxv.Trinit? vbidicit, bis ruerbis doceri , fore 
iUorum fedutforum tantam ejficaciam, *vt etiamfanbliqui infide 
(lanttfibicauere ab iUis non pofiint^quin etiam cum iUis errent 3 njt 
ctiamfeffum efi , Atquc hxc quidem apertc & rotundo 
ore: nam fi nobis quoque propofitum efiet ofFucias (e- 
ctari, & in dumetacorreperejiceretdicerc, Condicio- 
nalem efte orationem Chriftijnihil ex ea concludi pof- 
fe: quaquidcm Gorgonealij omniaubi confecta pu- 
tant. Sed noftrum fuit ingenue agere. 

m Exloann. 111.14. Quifquts biberit ex aqud iUa quam 
ego ei dabo , non fitiet in aternum : fed aqua iUa quam ego 
dabo ei, fiet in eofons aqux falientu in witam otternam. 
Ergo. 

Pv e s p. Quid Ergo? Nunquam ex hoc loco efficies, 
quin qui bibit femel, poflit a bibendo defiftere. Ierem. 
H.13 .tDcferuerunt me fc*turiginem aquarum perennium^ fode- 
nmt fibi cifhrnat qu<e non capwnt aquas. Sed promifsio 
Chrifti pertinet ad eos qui officium faciunt. 

iv Ioann.vi iy Egofum pants tllcviUi quinjenit adme 
nequaquam efuriet , qui credtt in me non fitiet un- 
quam. 

R e s p. Etiam h«cc verbaad illos pertinent quifa- 
ciuntofrlcium. 

v Ioan.vi.37. Qtdcquiddatmihi?ater,admervenietffi 
eum qui uenit ad me, nequaquam ejiciam foras. 

R e s p. Chriftus non rcjicict v cnientem : fed,quid 
fiipfehoiiiorefiliat? Ioan.xvn.12. Sapsdedislimibiego 

cuslo- 




136 

cuflodw, f£ nemo ex ijsperiit y nififiliusiUe perditionis. Quid fi 
pater indignnm refecet? loan.xv.i. Omnempalmitemin 
tne nonferentem fiuUum toUit <Pater : ifqueposlea in ignem abje- 
Sfus ardet. 

VI loan.vi.^g. Uctceflnjoluntasejmquimifitme Tatris t 
njt quicquid mihidederit 3 nonperdam ex eo } fed fufcitem 
ilhtdin ultimo illo die. Et.39. rut omnis qui conjficit 
filium creditin eumjbabeat uitamaternam : ego njerb 
jitfcitabo eum wltimo die. 
R e s p. Intelligenda funt drnnia ifta de ij s qui ad fi- 
nem vfque perfeuerant : -n i^fn hic non tangitu$fi^* 
Vii Ioan. Vi.56'. J$uiedit carnem meam @J bibtt meumfifa 
guinem 3 is manet inme , ^egoineo, Et}?. quiederit 
me } uiuetiffe quoqueper me. Et 58. qui ederithunc 
panem t uiuet in aternum. 
Resp. EderecamemChrifti,eftcredere: promif- 
fio itaque fit credenti.Quid fi quis vero definat credere? 
Excidit promifsionej itaque neque manebit, nequc 
viuet. 

VH 1 Ioan x. 2 6 . Vos non creditis, non enim eslis ex ouibut 
mehjficut dixi ajobis. Oues mex. aiocem me am audiunt, 
f£ ego agnofco eas 3 f£ fequuntur me. Et ego uitam <zter- 
vam do eis 3 necperibunt in <tternum 3 neque rapiet eas quifi. 
quam ex manu mea. Pater meus qui eas dedtt mihi major 
omnibus efl 3 neque quifquam potefl eas rapere e manu Va~ 
tris mei. 

Resp. Plura hicfuntinterrpgata. Atqui, ovn-srXeta 

*<*9-' £1/05, ovn (v •zro?b.uv, «M* ev ivos >7 <p«Ttov,5j «t7ro(p<tTeov.NoS itl 

ordinemredigamus.TheoremanoftrumeftJuftus po- 
teftdeficere, Quid contra adfertur ? 1 Quifquisnon, 

credita 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



credit,non eft eftouis Chrifti. Nihil hocad prxfens in- 
ititutu; z OuesChtiftiaudiuntvocempaftorisfui:fed 
& Chriftus easagnofcit 3 &fequuntureum. Nequehoc. 
| Chriftus ouibus fuis dat vicam a:terna, itaque nec pe- 
ribunti necrapienturex manuChrifti: vtiquefiad fl- 
nem ufque oves manferint. Quod fi vero ipfi degene- 
rent ? nam 8c falpoteft infatuari, ficut pluribus demon- 
ftratum eft. Tunc necefteeft pereant. Dices:Promifsio- 
nem Domini efle Ezech. xxxiv. 16. Tereuntemouemre- 
quiram } depulfam rekucam y ftaffamque ob/igabo, ftjagrotam 
confirmabo: Ergo. Hucnimirum verguntomniajVtex- 
fpe&ent peccatores , duma Deo in alium habitum 
fententiamquetraducantur. Cxterum,tu quiteverti 
cupis, & vim defideras perpeti, vtid quod non visfa- 
cias, & quod non cupis arripiascoachis, cur refpuisad- 
fumerevoluntaceidj quod verfus defideras atqueim- 
mutatus efficere ? Sed nos propofito infiftamus, Agit 
ProphetaEzechiel de populo Ifraelitico difperfo varie, 
&falforum doctorum vaticiniis circumduclo. Veftra 
culpa , inquit Deus, direptioni eft grex meus omnibus 
beftiisagri. Sed egoeum rediicam,Ego pereuntem oue 
requiram, fractam obligabo, &c, Quod etiam poftea 
per fidos du&ores populi, principes , 8c prophetas fa- 
ctum eft, Sed quireduci noluerunt,funtne retractiJne- 
quaquam. Et exijs qui redierunt, omnefne probefe 
gefterunt? nequaquam. Non defuitigitur partibusfuis 
Deus.-defuerunt ipfi. Qui vero paruerunt, reducli funt, 
obligati funt, confirmati funt„ 

IX E x I oan. x.v 1 1. 1 5. %ogo <vt firues iHoi a tf/alo.Et 2 ©t 
^tmm autem J>ro iBu rogo p fed %)p 0 qmper. 

& jermc* 

\ 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86H16 




3 fermonem eorum credituri funt m me. Has aute m p re- 
cescxaudiuitPater. Ioan.XL.41. Fgo fciebam quod 
femper me auclias. 
R e s p. Rogauit& pro IudaChriftus, & Chriftnm 
audiuit Pater:ac nihilominus ipfe hlius perdttionis fuit. 
vide paginam 37: & rcfponfioncm ad obje£tionem 

quin&am. . 
x Exep adRoman.v.5. Spesnonpudefactt* 
R e s p. Vtique fi fervetur: quid fi verb eam abjicias/ 

videpa2.6v . r . r ,. 

XI Rom.v.o. fuslificathgiturnunccjHsfinguweferuabt- 

mur multo magis per iUum ab ira illa. 
•Res p. Reaeififidemferuemusrquidfivcroconfci- 
cntiam tedamus,ncc per pccnitcntiarf rcftituamur,an- 
non ncccffc eft te fidei faciamus naufragium? 

XI I Rom.v ;ii .] o . Quos rvero prAesimautt , eos ettam 
rvocauit^quos^ocauit^osetiamjuHificauif. quosau- 

tem juHificamt, eos etiam ^lorificauit. Li n (i n quiunt) 
catenam,cujus finguli orbes velannulifinguhs 
commatibus comprehenduntur, fcquidemad- 
«quatfc,&^«'<P»c vtnontantumpraedeftinati 
vocentur, juftificentur, glorificentunfed vtfolis 
illis hxc accidant, & quide neceffari6,neque alijs 
ca poflint cuenire. Sic ergo colligunt, 
V^eceffeeft owntsjusHficatosgloriftcan, ^ 
Vicceffe e(i omnes pwdeslinatos jufltficari, Ergo 
Weceffe eft omnes pudefiinatosglorificari. 
Resp. 1 Verbaifta Apoftolinihilfaciuntadcom- 
mcntitium iilud decremmdefingularibus quibufdam 
pcrfonis abfolute faluandis : fed nimirum folet hoc lta 
r cusnirc 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



cuenire illis qui fruftillatim truncant fcripturaSj&ex oc* 
caiione occurrentisalicujus voculatqux ipforum inten- 
tioni videtur in fpecie patrocinari, integrosfenfus fle- 
dunt. Conceperant quidam animo decretum iftiuf- 
modi, Hunc, illum,abfolute necefle eft faluari : hos } il- 
los, neccfte eft condemnari. Legebanthic vocem prx- 
deftinacionisjuftificationis^glonficationis. Scitum ip- 
fis videbatur, dicere , B Paulum hic iflud docere cjuod 
ipfi conceperant. Atquilongealio hax fpeclant: quod 
vt appareat , altms paullo res petcnda eft. Dixerat B. 
Paulus , crucem & adfli&ionempatiencer fidelibusfu* 
ftinendas efle. Atque in eam rem multa prefse ac con- 
ferca fentetiis grauifll mis oratione protuleratjlnter alia, 
hoc: Quodpios& fanctos velit Deus conformeseflc 
Filiofuo. Quumergoillemulcapaflusfit, ipfosmulta 
pati necefte eile, vt cum ipfo glorificetur. Sed pios illos 
Paulusvocac praefciros: pra-fciuicenim praeuiditqueab 
ffcernoquinam fan&i & pij futurifint, quandoquidem 
nota funt ipfi ab omni xuo opera lua. Pra?fcientiam au- 
tem iftam fequitur decteiiim de perpefsionibus ; De* 
cretum illud excipit vocacio : vtique ad crucem feren- 
dam exemplo Chrifti. Acne quis forte putetinuifos 
Deopioseflequiaadfliguntur-, teftatur Apoftoluseof- 
dem perfidem jamefle juftificatos ac proinde gratos 
Deo in Chrifto. Finem autem iftarumomnium perpef- 
fioniimdiciteflegloriam: plane vt anteadocuerat, Sh 
Cbrislo compatm.ur futurum efi <~ut QbriBo conglorificemur , Sed; 
audiimusipfum Apoftolum. NouimM/\nc\uitjjsquidu 
hgunt Oeum, omnia (ac proinde ipfas quoque adfli&iones 
& mottcmlfooj)erariad b(>ttuffl: *j s , inquam,^«i />ro- 

S 2 jwfitumi 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



*4° 

fofitum njocatifunt : hoc eft fan&is, & propofito Dci ref- 
pondentibus. !y\am quos Deus tiics fore pntfciuitjtofdem. 
quoque prxdefiinauit conformesfieri imagint Vilijfiu, njtis fk 
primogenitus intermultos fi-atres. Ergo ficut ilie p.iftus eft 
priufquam introiiret in gloriam; ita& nos pati oportet. 
Eft aurem decretum illud ejufmodi, vtidin omnibus 
glorificandisefficaxeffecupiat. Proinde cjuos illepra:- 
deftinauit vt conformes fiantFilio fuo^eofdem quoque 
in temporead crucem vocat. Quid ergo, inquies, Iraf- 
citurfuis Deus? Nequaquam : Iampridemenim illof- 
ipfosfanctosquosad crucem vocauit, juftificauit.-quos 
autem juftificauit, eos fi modo perftent, glorificare de- 
creuit. Si ergo crucem gloria fequitur,cur non eam pa- 
tienter ferimus? ficruxnoneftargumentumirati nobis 
Dei, jngemifcimus ? Si cruci ferendatdeftinatifumus, 
cur non ferimus eam volentes ? Si denique Clmftus tu- 
lit crucemfuam noftra cauffa, cur nos eam ferre recufa- 
mus? Sed compingamus omniain vnius Syllogifmi 
nodum. 

Qu}pr*de(linatifunt a Deo cruciferend<e 3 adexemplum Je- 
ftt Chrifii, quoJqueadeam<-vocat 3 quiquejciuntjibi, licet 
ifldpatiantur 3 tamen non effe iratumDeum ,fedfc ejft 
jufiiftcatos 3 ac proinde glorU candidatosjlli debent crucem 
patienterferre, 
tprdt/citi, boc efi 3 fitntfi, definatijunt ab aterno cruciferen- 
rend<e 3 eofdemque decremt Deus in tempore ad ddfluSitones 
rvocare: fciuntque ijdem(efrc. Ergo 3 
1>r<ejiiti 3 hoceftfantii debent crucem pdtienterferre. 
Xin Rom.m1.3j. $uji nos feparabit a charitate (fhrifli? 
num adfiiffiiol&c. E t verfu 5 7. J» his omnibtu p\m quam 

njillores 



141 

tzASlotesjummfer eum qui dilexit nos. Et verfu 38.30. 
Nam mihiperfmfim efi , neque mortem , neque njkam, 
heque Angcloi , neque fublimitatem neque profitnditatem y 
neque njllam rem aliam creatam pofie rwsfeparare a cbari* 
tate Deiqux efi in Qmfto Jefit Domino nofiro. 
Resp. Totus locus eft dehdelibus, quosperfcue- 
rarepoOeconfeiTumeftexAxiomatefecundo. V b i i n - 
tcraliahocquoqueadfertur argumentum , quod Deo 
pios conferuante, iphfque per fidem aduigilantibus ne- 
mo bonafpirittialiapoisiteripere. Videpag.6. EtOb- 
jectionem 1 exCatechefi. 

Xiv l.Cor.1.8.0. etiam confirmabit wos r^fque ad 
fwem inculpatos in dtem Domini noflri J. Qbrifii Fide- 
Its eft Deui) perquem njocati efiis in communionembilij 
ipfius l. Cbrifii Domininofiri. 
R e s p. Non poteft cx his veibis concludi nifi pofsi- 
bilitasperfeuerandi, qua?etiam conceffa eft Axiomatc 
fecundo & vatie demonftrata. Sed qui poteft perhrare, 
poteftetiam deficere. Deus nobisnon deeft Aduigi- 
lemus, precibusomniquearmaturafidei inftrudti. 
XV Ephe(. 1. 1 4. Inquo poftquam credidifiu y obfignati 
efiis jftritu 180 promtffionis fantfo y qui efi arrbabo bxredi- 
tatts nofira 3 dumtn hbertatem uindtcemur ad laudem 
glorUipfius. 

R e s p. Agnofcimus verba Apoftoli ijfquecredi- 
mus : fed Spiritum fcimus polTecontriftarij>excuti,ex~ 
tingui : quod quum fit, periit cum vita arterna, ipf e 
quoquevitxarrhabo,quod&fequenti locoPauli exea- 
dem epiftoIaindicatur,quemproinde mirumeftjpro- 
latumabopponente. 

5 3 xviEphef. 



xvi E phefi v.$ o . ^(etriftitia ajftctatU Spiritum iUumfan* 
Bum Dei, per quem obftgnati eftts in diem redemttoms^ 
Resp. Exhoclocoficcolligo. Quipoteftcontri- 
ftari pervoluntariapeccataeorum qui femel credide- 
runc, is poteft ctiarn fugari. Sed Sp. Sanftus poteft con- 
triftari,Ergo,poteftquoquefugari. 

XVii i.Thefs.v.23. JpfeautemDeHjpactsfanSItficcfvos 
totos, ft) integer <ves~ler Spiritus & amma corpuj M- 
culpate in aduentum Domtninoftri lefu CbriBiferuentur. 
Fidefo efl qui rvocauit wos, qut etiam ejftciet. 
Resp- Ex voto non poteft concludi nifi poflibilitas 
agendi. Deusquidem fideliseft, vtfaciat quod promi- 
fit im6 etiam plus quam promifit;fed noftrum quoque 
eft fidem prxftare: amat enim Deus fidehs, hominem 
fidelem. i.Tim.u.n. fidushicfermoeji^odftcompm- 
mur, conuiuemm-. fttoleramm, conregnabimm: quodftwro ne- 
gauerimus, & tUe abnegabttnos: fwfidtfumm, tUefideltsper- 
manet,neQarefeipfumnonpoteft. # 

xvii- 1 Petri 1.2. £& ** mdu fi a M encordia re i enmt 
nosinjjem viuam per rejurreUioncm l ChrtBtex mor- 
tuis, tdeft } adh<ereduatemquAnecperirepotejInecconta- 
minari, nec marcejfcre> wobts in cAisjeruatam: qm mr- 
tutis Deipuftdio cutfodtmurperfidem, adjalutcmpara* 
tam patefieri tempore njltimo. 
R E s p. Exquibushujusfententiaeverbiscolligatur 
impombilitas defedionis eoru quifemel crediderunt, 
nullusvideo. Sidicas, %cgenhi /unt infpemrvmam I.rgo 
nonpoffint ^fc«r:negabitur fequela.Si dicasH^/r^ qu* 
eft tn c*Lj non poteft rnarcefere^ Ergo necfides : Similiter nc- 
gabitur. Denique fi dk^cuBodimHr prtftdto njmutu D« 



J 4J 

perfidcm, Ergofides nonfotefl deficere. Tamundem ctit; 
poteft enim. fieri, vt ndeiis pramdium Dei deferat. 
xix. loan. 1 1 1 p , nattu efl ex Deo non peccat, qucrAam 
fimen ipfirii manet m eo : neque potefi peccare % eo quodex 
Deonatuscfl Hic a papilew 7roteiv, eft peccarevfque 
ad mortem > aut icapeccare vt peccatum domi- 
netur. Sic autem non peccat iscjuiiemel vere 
credidit, idque i propteriemen. 2 quianatus 
eftcx Deo. 

Re s p. Mulrahic pr.tter mentem Apoftoii dicun- 
tnr. Acqui verba, inquis, perfpicuafunt,«%/»4/«j^^ 
Deonon peccat. Imonufquaarque interpretcs perplexan- 
tur-, quiim & diuina ceftimonia, 6c cuentus huicfen- 
ccntiaereclamcnt: Quidam igicur , ineoquod dicitur, 
afjuLflixt 7™*, putant aliquid latere energi* : proinde 
vertunc,dare operam peccato & interptetantur, peccare 
vfque ad mortem,aut ita peccare vt peccatum domine- 
tur, qnum nihilaliud fit ^apHav ^xromv peccacum facere, 
quam kp&jQ.wv, peccare.hac enim formula cxprefse vci- 
tur Apoftolus verlu fexco,quum dicic, Qiafcuis manet in 
ipfo non peccat: Lt-ficut vroietv chxctioovvw eft quoduis jufticiae 
opusexercere \ it&metv etfietfka* eftquouis modopecca- 
re.Iam,(1 Dauid habuic in fefemen,&natus*eftex Deo, 
fequetur, illum neque peccaffe neque potuifle peccare, 
quem tamcn conftat peccaffe fcedifsime , ac nifi fuiflet 
per pcenitenciam refticucus , nunquam ad cadeftem 
gloriam perucnturum fuifle. Dices non peccaflc raor- 
taliter. Atqui , refragatur ipfe Dauid qni propter 
peccatum fe reum mortis facecur. Dices non pec- 
cafle finalicer. Atqui non eft exiftimandum > pcc- 

cata 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 




cata in quibufdam hominibus fiftiperfc. Dicesnon 
peccaife totaliter. Atqui ad condemnationem fufficit 
vel peccatura vnum,imprimis tale: & qui in yno depre- 
henditur,is reus eft omniu. Dices^eledu fuifle,ac prop- 
terea ex Deo natum, & femen Dei in(ipfo manfifle. 
Atquihoceftpetcrew«*p%9. Deindepeccata (vtfaepius 
oftendimus) nondirferuntfubje&is, puta, vthaec iti 
iftos cadant,illa nonjfcd quadibet poflunt in quoflibet, 
nifi caute vitentur principia & progreflus. Quid ergo 
fibi voluit Apoftolus quum dixit, guuumque ex T>eo na- 
tm efi non peccat, <vel non fttcit pcccdtum ? Facere aliquid is 
vulgo dkitur,qui ex more & confuetudine aliquid agit, 
&non vitatejusgeneris a&iones. Non facere aliquid 
dicitur, qui vitat illud & confulto abftinet. Ergo hac 
dicendi formula, facere peccatum eft non vitare pecca- 
tum,fed quotiefcumqueoccafiofefeoffert, exmore& 
confuetudincilludfineoffensa patrare. Rurfum,exop- 
pofito, Nonfacerepeccatum,eft apeccatoabftinere, 
fugere peccatum,vitare illud, mundarefemetipfunh veru 5. 
facerejufittiamTitciu 7. Indicat ergo Ioannes quid facere 
foleam pij, quidque ratione natiuitatis fuac debeant, & 
quid per gratiamfibi conceflam poflint. Quinatus eft 
exDeo,inquit, nonpeccat; ncque poteft peccare, eo 
quodex Deonatuseft. Talia harc func. Pfal. cxix.;. , 
$ui in ruia Dei ambulant , non operantur iniquitatem. Ecdef. 
v 11 1 . 5 . cufiodit praceptum , non cognofiit rem malam. 
Quid fi veroquis deferat viam Dei , nec cuftodiat prae- 
ceptum/ed degencret a natiuitate fua,& femen Deieji- 
ciat, fiatque temporarius ? Talem neceiTe eftpeccarej 
nam vt principium peccandihabuit a fc a non peccandi 
- — - agrau^. 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



a gratia: ita, fi gratiam deferat,redit ad fc, fitque extin- 
cta lucerenebrofus , & mancipium peccati. Eftigicur 
fententia,Sancl:i habentinfefemengratia%quodtantif- 
perin ipfis manct, quantifper ipfi illud fouent. Quan- 
tifper vero illud fouent, non peccant,imo yitant pecca- 
tum. Quotiefcumque igiturad peccandum folhcitan- 
tur , fi tunc fpiritum illum cum omni panoplia fidei iti 
auxilium aduocent aduerfus carnem,mundum a Diabo- 
lummunquam vincentur, nunquam fuccumbent, imo 
nec vinci poterut.Fortiorenimeftquieftinipfis.Quod 
fi vero orficium negligant,fi prxfidium fuum deferanti 
fuccumbet non fpiritus, fed fpiritualis : non fides, fcd 
credens: non Deus fedhomo : atque in grauioribus 
quidem delictis valebit querelailla Dei } M e dereliquerunt 
Jcaturigmem aquarumperennium, foderunt fibi ciHernas fra- 
B(U } quanon capiunt aquas. Hoc ergo modo quadrabit 
concinue argumentum Apoftoli Ioannis cum Theore^ 
mate prac>ico. Dices. Exferti pofitum aloanne, Non 
potefi peccare. Rccte. Kon potefiSquia hocagens non po- 
teft. Eft ergo fallacia <sr^ v ™ Ses *ir*jug teyipivov, quia id 
quod cum limitationecapiendum eft, fumituracfifim- 
plicitcr pofitum foret. Vt fi dicas, Nonpotefipeccarefiagat 
fecundum genituram fuam : E rgo non potefi peccare Jimpliciter* 
Sic, Arbor bona non poteft ferre fru&us malosmempc 
fimaneatbona; quod fi vero degeneret, feret fructu* 
malos: poflcautem exarborcbona fierimalam, jam 
antedemonftratumeft. Recte hocintellexit Augufti- 
nus,quu, vt homo no peceet,oftendit fieri ex charitate. 
Secmdum ifiam charitatem meliu* inteUigitur diblum^ Qui natm.. 
efiexDeanonpeccat^ j<$ nonpotefipeccare, qmacbaritasfiem^- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



dum quam natmex Deo efi , non agit perperam , neccogitat ma- 
lum. £>uum ergo peccat bomo , non fecundum cbaritatem t fed fe- 
cundum cupiditatem peccatjecundum quam non efi natus ex Deo> 
quomam illa poffbilttas ( <vt diclum efi ) njtriufque raduis efi ca- 
pax Sed nihilefteuidentiusaccurato veroborum B.Io- 
annis examine. Ille ergo jam inde a verfu tertio,cft en - 
furus, Chriftianos, cjuicjuefpem habent vitae cVgloria: 
aterns debere mundarefeipfos,hoc eft fande viuere & 
nonpeccare,variis ad hancre vtiturargumentis i cjuia 
Deus fan&us & purus eft. Omnis quibabet fj>em ifiam tn tllo 
mundatfemetipfumjicut&ipfemundtuefi. i cjuia peccatum 
eft <wp<*,Chriftianus autem non eft cxUx.Ommsquifictt 
peccatum^etiam kvo^ facit^ftenim peccatum kn^m. 3 Quia 
Chriftus non venit vt nobiscommcatu peccandi daret, 
fed vt peccatu tolleret. Scitisipjum reuelatumejjewt peccata 
nofira totleret. 4 Quia Chriftus expers eft peccati,eft aute 
par vtnos Chriftum fecjuamur. Teccatum tn ipfo non cfi. 

5 Quia debent manerein Chrifto. Omnis qut manet in 
CbriHononpeccat. 6 Quia notitia Chrifti non eft contem- 
platiua, fed pra&ica. Quicumque peccat non <xtdit ipjurn>nc* 
quenouit ipjum. 7 Quiadebent per juftitiaChrifto fimi- 
leseiienon autem Diabolo per peccatum. Jtltoti, nemo 
decipiatjemttipjum, $uificit juBittam^slusefiJm tpfejuf/ua 
efi; qmfictt peccatum efi ex Diabolo, quia ab inttio Dtaboluspec- 
cat. $ Coincidit cum tertio. Jnboc reuelatus efi fibua 
7V/, wt tollat opera Diaboli. o. Quia natifunt cx Deo 

6 fcmen ejus manet'in ipfis. Omnis qui natus efi ex Deo 3 
non fiat peccatum : quiajemen e\us inifjomanet, acnonpotefi 
peccarc, q U ia ex Deo natm efi. 10 Quia hoc folo diftanc 
pij ab lmpiis. Jn bocmantfeslifitnt filij De'i } & filij Diabolt. 



147 

Eit ergo nonum argumcntum Apoftoli ejufmodi. 

Jguj natus efi exDeo nonfactt peccatum : Sani7i natifitnt ex 
Deo^ Ergo non faciunt peccatum. Probatur major. 
ln quo manetfemen De'i s is non facit feccatum, 
Qui natus e(l ex Deo, in eo manet femen De'i } Ergo. 
Eadem pofterioris membri ratio eft. 
Qtti natus ejiex Dea non pote fi peccare , SanBi nati fint 
ex Deo, Ergo. 
Supereft Obiectio vna. Si 3 vt ha&enus dif- 
putatum eftojuftus gratia poteft exciderc,nerao erit cer- 
tusdefuafalute:& quiafemperfan&i poffunt exciderc, 
nunquam erunt certi. Itacjue nutabuntfemper a femper 
arundinis inftar vacillabunt. 

Responsio. Certitudo animi dcbet niti re! 
ipfius certitudine : nam fi animus rem incertam pro 
certa 3 vel certam pro incerta apprehendat,errabit,eritq$ 
in tali conceptu falfum. Porro falus noftra non eftens 
quoddam abiolute certum, hoc eft> ejufmodi,vt de fin- 
gularibus quibufdam citra omnem limitationem aut 
condicionem debeat praedicari: puta hoc modojPetru, 
Ioannem,Paulum,faluari necelTeeft:fed eft Ens certum 
cum condicione, hoc modo, Petrura loannem, Paulu, 
faluari neceffc eit, fi crediderint , fi in fide, dilectione* 
fanclimonia perftiterint. 

Perfpicuum id eft ex forma foederis, quae non ita fonar, 
Hunc, illurn diftricte faluabo, fedfic, JQuicumque cre- 
didedt faluabitur : qui uero non crediderit > condemna- 
bitur. Sed in fcedeie Euangelico, Deus, qui condicio- 
nem illampoterat relinquere feorfim noftris viribus 
prtfftandanb fciens noftram infirmitatem, promifit fe 

T % nobis 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



nob,s adfuturum effe, ftgrMiamfnam mufciformem 
dacurum. llie,g>curnosi p fepr,euenit:iliej uem fiprio- 

rem gratiam apprehendamus, comitatur & ad/irtiHde 
demquc officium tacientes ad finem perducic, neque 
defcnt. Ex quo apparec , ad faiutem coniequendlm 
duphc, accuopus efle, Dei inquam& noftro. Neaue 
vero metuendum cft,ne Dei glori*aliquid decedat.quu 
dicmus nos quoque agere : nifi quis force ex,ft,met 
DeoglonofumeiTe, vc illeficomma, agatqueomn"' 
neque q u ,cq U arr, in rerum namrafic pnerer Deum 
fi« ahqmd quod non agat Deus. Atqui mgens bouita 
tis & fap,ent,.x :d,u,nzargumemum eft iftaEncium aoe- 
lumqued.uerficas qu* vt a Deo primo Ente flurit iu 
abeodem perpetuo adhucdependet. Necefle eft i4ur 

mfalut,sne g ot,oduoconcurrant.Deus,inq Uilm) if n o- 
mo. Nam f.velhommemdeferatDeus, ve Deum de- 
ferat homo feruari homo nullo modo'poteft. Amos 

itraexipeaatvitieieternxpramiumiquiofficiumiuum 
ipfe negl.g.c. Et vbi nulla eft rei certitudo.quid n 05 nT 

bisammicertitudinempolliccmur? Crede- ficredic 
certuse, Sed poflum caSere, inquis, Frgo non poftuS 
eflecertus. Imofipotescadere, non ,ames iLnm 
T,il m T-, fi "7 n " rtus - S » <g'««in nde, & perfta! 
Fides n,h,l cft aliud quamcercitudodefalute.-quifidem 
fcruac,fcruac;illam certicndinem : qui excucit amictic 
Neque vero cercitu J,nem duncaxar amiccit , fed 3c fa- 
lucem ipfam, auum fine fide falus non 

j»<]i ''t&vmbratilisomniscognitioniscertitudofub- 
-ttoexcraanirnum rei ipfiusfundamento. Quam verd 



tu certitudinem poftulas? vtDeustibi obftric*tusfit,tu 
Dso non fts? vt cibi peccare liceat,illi te abjicere non li- 
ceat? Vis efle certus de falutecua,& licenciam tibi facetc 
peccandi? Erras. Curap;imumfalucemcuam:refalua i , 
certitudo tibi conftabit:nam vt fidem feruare officjj eft, 
ita non eft conveniens, vc de fidute cercus fit, qui fidem 
& Sp. fanctum excufleric. Abi igitur,& quum certus fis 3 
Deum tibi bona fua non elle erepturum , examina ipfe 
te, excuteanimum tuumj exftimula te quantum potes, 
& vide vt propofitum ferues: non enim mutaberis,niit 
ate, perte,tuaculpavitioque: Deustcexfideli & jufto 
nonfaciecinfidelem & injuftum. ProponecibiB.Pau- 
Ium,cujus verba ad Philip.i u.o. func illuftria. Egoom* 
nia pro excremcntis duco, <vt (fhrittum lucrifkciam y (efr mueniar 
in ipfo non habens meam juHitiam qu* eft legis , fedeam qu& efi 
pet fidem Chrisli , juHitiam mquam ex Deo per fidem. Vi co~ 
gnofcameum 3 i£ ^vim rejurrecltonis ejus 3 communionem perpcJfio~ 
num ejrss 3 dum conformu fio mortiejus. 2>i quo modo pcrtingam 
adrcfurrcSfiomm quaefi exmortuis. V^onquod jam metamap- 
prehendewn s aut jam fim confummatus, fedperfequor fi quo modo 
apprehendam 3 ob quod ctiam apprehenfus fum a Chrifio Jeju. Vi- 
dcfne vc Apoftolus ex confideracione prxcellencis illius 
gloria^fuseque imbccillicacis confciencia\& recordacio- 
neantecedenciura fuorum peccacorum 3 ipfiusquoque 
reidifficulcate, humilicer defeloquatur? Quafi dicat, 
Adhuc mihi vita incertamine verfatur: adhucameta 
longe abfum: adhuca br biis difto: adhuc curro,adhuc 
fector. Quod fi Paulus tantus fedator , actanta paftus, 
adhuc inquit, fiquomodo comprehcn&am , quiddicemus 
nos? quid dicetapoftata fidei ofncijque fui defertor? 

T 5 £nim- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



IJO 

Enimuero (vt locjuitur B. Petrus 1.4. cap. iv.18) Stjtt- 

Hus njix femabitur, impius opeccator <vbi comparebit ? 

Vnde igitur erit certitudo? Ex Syllogifmo,cujus ma- 
jor conftet Dei voluntate, Chrifti merito, & pro nobis 
inierceffione; Minor officij fa£ti confcientiafecundum 
Euangehum: Conclufio vero illatione ex praxeden- 
tibus dedudti, &perteftificationemSp.Sancticonfir- 
mata, boc modo. QMfquu panttenita du&us peccatorum 
fiorum creditm Chrifium , juftificatur a Deo, eritque <vit<t 
k<tres } €go peccatorum meorum ducor confdentia $ credo in Cbri- 
ftum, Ego igitur juflificor a Deo % eroque hms <viu <etern<e. 
Major refpe&u Dei legitur Ezech.xxx1u.11. VXejviuam 
ego 3 diffum Jvhout^fi dekcior morte improbhfed delcffor <vt con- 
Vertatur & <viuat. Refpe&uChrifti, ad Hebr.1x.13. Si 
finguu taurorum fc) hircorum fanclificat ad camis puritatem, 
quanto magts fanguts Chrtfti emundabit conjcientiam <veslram 
aboperibus mortms ad colendum Deum^vtuum. Minoris fub- 
fumtioneopusefle, apparetex 2. Cor.xm. 5. Vofip- 
fos tentate anfiiis in fide , <vofipfes exflorate. Annon cognojciiis 
rvojmetipfos , Jefum Chrifium in <vobts effe ? nifireprobiiflis. 
Conclufio ex fuperionbus fecjuitur , & fidem gignit, 
cjuasetiam poftea a Sp. fan&o abfignatur. Ephef 1.2. 
Vos per Euangelium po(ieaquam credidiftts obfignati efiis fftritt* 
illo promijfioKts fantlo. Atque id circo Sp .S. vocatur arrha- 
bo harreditatis noftrae. Qui vero itaadfectifunt, inque 
eoltudio perfeuerant, eosimpoflibile eft nonfaluari. 
Habent enim pro fe Deum Patrem, habent Filium, ha- 
bent Sp. Sanctumjiabent Euangelium^habentconfci- 
entiam fuam. Sciunt Chriftum pro ipfis orare,& nulla 
rem poffe ipfos a Dei dile&ione auellere aut h manibus 

ChrU 



m 

Chriftiextorquere : Porro qui certitudinem iftam & 
hanc condudendi ac fciendi rationem put.Tntpet'tam 
eflea pofteriore,videntur mihi omnino ntfcire quid fit 
a priore. Quid enim prius efle poteft voluntate Dei,n6 
tan um in natitia nofta, fed etiam in re & ordine caufa- 
rum ?. At hxc eonftituit prOpofitionem majorem,con- 
tinecque decretum afternum ele&ionis : cui opponitur 
aliud reprobationis, Quijquis non crediderit; neque peccato* 
rumjuoremfoenitentiaduclusfuerit^ boccft, quijquis Chriftum 
Jfireumt, condemnabitur. Sed fortafle cxiftimabit aliquis 
majorem fecundum decretum ita concipi oportere, 
gmjquis efi eleSim advitam rternam credet Atqui hoc eft in- 
vertere voccm Euangelij: quaenon dicit, Quifquis Jalua* 
bitur credet, fed Quifquis crediderit , ftluabitur, Deinde ex 
tali majore nunquam fiet Syllogifmuscolligenscertitu- 
dinem (alutis. H.rrebitenim minor. Verbicaufsa, 
Jguijquis eleclm eji } credet &faluabitur t 
Ego jum eleBm y Ergo % 
Dic fodes difputator, vnde tibi conftet minoris vc- 
ritas,quum confilio Dei non interfueris?Quis tibi arca- 
num iftud reuelauit ^tejantequam efles, imo antequarr* 
munduseflet, priufquam decretum eflet, Chriftu mit- 
tendum elTe,cruci fmendirm, in caelosadfumendumjtc 
inquamele&umeflead vitamaeternam? Dicesconftarc 
idtibicxtefti nonio 5p. fancU Atqui hicnon obfig- 
natinparticularinifieaqune fcriptura dicit vniverfali- 
ter. Quodfiigiturexicripturis, hoceft, exvoluntatc 
Dei patefa&a & fcederis formula,&; merito Chrifti peti 
debetcertitudo; ncmpe igitur, praeftabat eodirecT:e ire, 
vnde initidreceflum fuit cum magna veritatis jactura. 

CON- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



CONCLVSIO 

Continens Meditationem Practicam totius 
fuperioris doCtrinae. 

A Ge nuncialutis funambule, quifquis es, qui tenuif- 
umum filum vocationis diuinx lapfabundo gradu 
infiftens, carnem fpiritu Chtifti libras,animam fide ful- 
cis, oculum lege temperas, non alitcr ad falutem aeter- 
nam & patentes beatitudinis campos tranfmittende. 
Scisquamar&am viamcalces , quam pauci pereamin- 
cedant, quam mulci vel oftenfam fugiant, vel preiTam 
femel fuo malo deferant, quum tame vocentur omnes, 
nec quifquam a principali hoc munere excludatur, nift 
qui feipfum nolendo auerfandoqueexcludit. Tanta eft 
DeiinChriftobenignitas. Tibipraemultisalijsdatum 
eft Deum nofle, & arrhabonem fpiritus Chrifti habere 
intra te. Fruere iftis bonis,& quod reliquum eft viae vi* 
taeque firmo ac conftanti propofito decurre. Neque te 
ab inftituto deterreat ingens ifta turba vel profane, vel 
fecureagentium. Aliud iftivocantur, aliudfunt: fpiri- 
tum profitentur,& carnis operafaciunt. Quid proderit 
iftis vocatio Dei gratiofa,quid auguftum Chrifti nome, 
quum titulo vita non refpondeat? Porro manifefta funt 
ex Apoftolo opera carnis 3 tAdulterium, fcortatio, impuri^ 
tas y lafiiuia y idololatria 3 ueneficium , inimicitu , lites*. 
excandefientU , rixa , dijfidia > barefes , inuidU > cades* 
ebrittates y camefjationes , f$ bis Jimilia 3 qua qui patrant, 
regni Dtibaredesjuturi nonjunu Ab iftis fefe auertat, quifc 
quisinuocat nomen Iefu. Audenunc , fiquatecarnis 
yacillatio , fiqua animi auocatio , fiqua voluptatis ille- 

cebra^ 



cebra, fiqua mali formido de rradu nitatur reuocare, 
aude,inquam>vel tranfuerfum vnguem de linea. Audc 
tecum dicere,Bonuseft Dominus &clemens,& plenus 
miferatjonum; non excidamgratiafi peccauero: non 
cxcludarfi Chriftumabnegauero : quinimofiabnega- 
uero, retrahar reftituarque m integrum, nequc finaliter 
derelmquar. Ergonetibi vocatio iftafan&acommeatu 
dabitad delinquentiam ? quumque fanus factus fis, 
repetes venenu,etiadegrauiorefuppliciofecurus? Sci- 
licet tu firmius ftas, quam vel Paulus, vel Dauid? Quin. 
audi pocius Apoftolum, fideUs cfl Dew.fnos illum abnega- 
Verimt&f,etiam ille abnegabit nos. Vide, vt ille,ne de tua ima- 
ginaria perfeuerantia quicqua tibi pradumeres,fe quoq ; 
eidem periculo incluferic. Si Nos (inquit) iHum abnegaue- 
rimtu,etiamilleabnegabit Nos. Quum Paulus fateaturmeri 
poiTe, vt Oeus ipfum abneget, tu credes te abnegari 
nullopolTe? Nempequiaelectuses. Situ Deum ele- 
gilTes, haberes illumtibi obnoxium,ipfeenim Deo le- 
gem pofuifles. Atqui non tu elegifti Deum , fed Deus 
te,qui etiam le<?em tibi electionis fixit. Eam ferua. Nifi 
feceris,ac1:u eff & quia tu non aufcultafti voci Dei.etiam 
ille no aufcultabit voci tuae, fed irritu faciet fcedus quod 
pepigerattecum. San&us Dauid in tranquillitate fua 
feptus vndique cin&ufque bonis,dixit, d^pn dimouebor 
infeculum, Atilli fupina ifta fecuritas pnncipium ingen- 
tis mali fuit : defiit enim fimul & timere, & orare. Ergo 
domum iliamitavacuam & purgatam adgrefluseft Sa- 
tan,permittenteid Deo, & faciemfuam jufto judicio 
abfcondente. Qtiid ergo?defercus peccauit. Secutaeft 
peccatum iententia mortis. Hac ille coatutbatuseft: 

V quum- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 




154 

quumque videret fe fpiritualibus illis bonis & fenfu fa- 
voris diuini orbatum, merito ingemuit. Minima erant 
illaquxab hominibusvulgocenfenturinmalisignomi- 
nia, & infimiapublica,defpectus ciuium,rifus hoftiu, 
quanpfitato fuerant grauiora, quato rexalijsomnibus 
antecellit.Exagitabat ipfum malorum confcientia Pec- 
catum coram ipfo erat femper: fentiebat iratum Deum, 
cujusinterdiu&r noctu grauis erat fuper ipfum manus. 
Itaq; inueterafcebar. ofla ejus^Sc humor vkalis couerte- 
batur in ficcicates aftiuasjdenique aeterni fupplicij cruci- 
tatu jam animo prxfentiebat. Dicebat igitur, £xc\fmfum 
aconjpeffuoculoruiuorum. Ecce, inquas anguftias Piophe- 
tam fecuritas abduxit. Et tamen^Receptus eft,inquis,in 
gratiam;recipiar & ego.Imo longe aliterPropheta.Illc, 
Sc ante peccatum fciuit crediditque homicidas & adul- 
teros puniendos a Deo: & poft peccatum reum fe mor- 
tis confeflus eft:neq-, antede fauore diuino erga fe quic- 
quam certi habuit, quam Prophets vocc erectus^preci- 
bus & feria pcenitentia veniam delicti poftulaflet : Tu 
etiampriufquam pecces,etiam antequam deliberes,an- 
tequam ftatuas, antequam peccatum aggrediariscertus 
eflecupisjte ob peccatum quodcommifluruses, a Ceo 
rejicicndum non efle? Non fiet. Scd velis tamencer- 
tus efle. Credo: vt autem hoc breuiftlmo copendio ad- 
fequare, defere peccata priora, abftine a deliderijs quas 
militantaduerfusSpiritum, poftea credein Chriilum, 
confideDeo, &time. Nam fifidem non retinueris, fi 
promiflionesDei minafq-, contemferis,finon adregula 
vixeris, opido quantus quatus es 3 perijfti: Abjiceigitur 
languorem & torporem: caue quicquam moliaris con- 

tra 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



*55 

tra confcicntiam. Ne fegnefcito bene faciendo. Ne 
frangitoranimojfed per toierantiam propofitutibi fta- 
dium decurre.Erige,perChriftum immortalem, remif- 
fas manus, & genualabantia furrigito. Facreclas orbi- 
tas pedibus tuis, ne defledas claudicans a via, dificiafq,- 
a gratia Def. Nc neglige occafionem oblatam. Hodie 
fi vocem Domini audiuerisj noli indurare cor tuum. 
Dum lucemhabes,ambulainluce. Scito,tempusfore, 
cjuum multi occafionem hanc cjuam nunc fpernunt, 
exoptabunt. Tu illorum exitu cautior, fruere prasfenti- 
bus. Ecce nunc tempus acceptum, Ecce, nunc dies fa- 
lutis. Nunc tibi vel fuccumbendum eft, vel vincendum. 
Quumqueincertumfit , quando hincalio euocandus 
fis, acpropterea quilibet diespro vltimo tibi effe de- 
beat, fac talem te quotidieDcus offendat, qualis extre- 
nio articulo voles juveniri. 



F I N I S. 
Vnvm Expetii a Domino. 



V 2 



OMIS- 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 




OMISSA. 



Pag. 3. lin. 7. adde. Subjectum igtur Problematis 
cfto fan&us, credens, juftus,regenitus, & cjuid^ vei e ta- 
lis: Adfectio quaefita, Deficere,fidem abnegare, defere- 
re juftitiam priorem, non perfeuerare,non permanere. 
Ex his jun&is efflcitur Problema: An fandi pofsint de- 
ficere. Theorema: San6tospo(Tedeficere.Titulus, DE 
SANCTORVM DEFECTl ONE: 

Pag. 7-l.i^.adde. loan.xvi. Philip.1.6. 2.Tim.iu$. 
i.Cor.1.0. 

Pag.14.lin. vltima, adde. 

m Peccata fimt duplicia ? alia ex praeeipiti 
motufiunt, aliadeliberatoanimo? fiue 
quis putet fc bene facere , fiue lciat fe 
malefacere, 

Suntergopeccatafi externas formas numeres, tri- 
plicia. 1 Ex pra^cipiti motu, nondum adhibita 
indeliberationem velratione velfpiritu: atque 
iftius generis peccata dicuntur «zs&a^c, quiaan- 
teuertitur homo atque praeoccupatur ab appeti- 
tu inferiore priufquam fefe ad certamen compa- 
rauerit. Tale fuit peccatum B. Petri ; qui quum 
nihilminus habetet propofitum quam Domi- 
num fuum abnegare, tamen abncgauit. De hoc 
genereloquitur Apoftolusad Gal.vi.i. Fratres, 
etiamf praoccupatiis fuerit homo in aliquo ojjenfo 

tkv :l cr£9A>;(p3"<J ' k&puTnt; bittvt ■JX&TxrTUficiU) <~V0S fjiritMA- 

hs juUauratthttjufmodi hominem cumjjjiritumanfuxu-* 

ittdi" 



Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 




*' 7 

tudinis: ccnfdermstemeiiffem 3 ne*j> tu t»,nteris, la 
hoc peccatorum generenon poteftadhucplena 
poni apoftafia: feruatur enira fpiritus, & ratio* 
reditq; homoadfe , imprimisiuftentatusfrater- 
na aliorum confolationc. Negari tamen nort 
poteft, cjuin gradus fit ad majora & grauiora de- 
lidaji C|Uis fpirituum non audiat. 1 1 Bxignoran- 
tiamediorum.Nam quumadfinem bonumnon 
ficcontendcndum niu per mediabona, fitintcr- 
terdum vt quod quis pro bono eligit,bonum ta- 
men Deoquegratum non fit, eoque finefuoex- 
cidat.Ad tunczelusquide laudandus eft &inten- 
tioanimi,fed pra:ele&io dcfticuiturfcientii; quo 
fic,vt aberrances a viafcopu no atcingant,votob[i 
excidant. Hocgeauspeccati peccauerunt ludad, 
qui volebanc quidem faluari cV juftificari, fed per 
opera legisjquum Deus humana: infirmitacis co- 
fcius viam legis iudicaffet impoflibile, prarfcrip- 
fiiTetq; ideo JegefideL Idcirco Paulusad R6.X.2. 
teftacurJuda?os zelum Dei quUc baberefed non fecun- 
dum fientiam } fjuandoquidem ignorantes juflitiam ^Dei 
(qua?eft per fidem) fropriamjufiitiam (quxlegis 
elt) fi ude?ites conJliiuere> juf/itia Dei non fuerunt fubje*. 
fli, fed illa exciderunt. Eodem quoque modo 
peccauit ante conuerfionem B. Paulus: nam quu 
acerrimus eftet zeloces pacriarum traditionum 
GaLf.}. infticutusadexqiuficam formam patrias 
legis,2eIoqueinfuperDeiaccenfns Ador.XMi.4, 
nelcirecqueadhuc lefum elfeiliumChriftum.fed 
illum pro impoftore haberct & plano:difcipulos 

V 3 cjus 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 




ejus pro fedu&oribus & factiofis Reip.&Eccle/i^ 
perturbatoribus 3 perfequebatur infefto animo 
omnes Chriftum profeflos , vinciens ac tradens 
incarcerem tam yiros quam rnuliercs, cogens 
etiam ipfos blafphemare A&or.xxxvi.u. Atque 
h^comniafecitcvaW*, ignorans. i.Tirn.i.i^. 
ac propterea zelo quidem bono, fed non fecudu 
fcientiam: proinde etianeccontraconfcientia. 
Edoctus vero,cum fcientia mutauit ftudium,cce- 
pitqueeode, imo etiam flrgrantiore zelo, illum 
adoraie & cum capitis difcrimine profiteri, 
quemanteafueratperfequutus. 111 Tertiumge- 
nus eft contra confcientiam,quum quis delibera- 
to animo, fciens volenfque, in fadti alicujus fin- 
gularis fpecie, non illud agit quod ratio aut fpiri- 
tus jubet, fed fponte fua fuccumbit defiderijs car- 
nis, patiturque fe ab illis fuperari. Tale fuit pec- 
catum Caini , luda*, Dauidis, Salomonis. Tale 
fuiflet B.Pauli/i poit conuerfionem perfequutus 
fuifletChriftianos 3 coegifletque ipfos Dominu 
blafphemare. Debentautem fancti intenti ia 
omnes partes cauere ne inopinato rerum huma-« 
narum lenocinio a re&aerationisftatumonean- 
tur, atqueita vitabuntfubitas^A^f. Debent 
ijdem examinare, an quum propofito bonofe- 
rantur ad finera,ipfa quoque media quae fequun- 
tur , a Dco praefcripta fint. Debent denique ita 
purgare confcientia fuam ab operibus mortuis, 
vt nihil contra illam agant. 
Pag. ^.lin.penult.inferehxc, 

6 Si 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuestLLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 



159 

6 Si juftus non auerteritfea juftitia fua non morie- 
tur. H<tc jungit partes negatiue, debet ex fuperiore elici % 
Bujus (Janon moralisejt, lusltts dignmeji<-uita % 

COMMISSA. 

Benigne le<5tor. Inlittera vel interpunctioneforte 
aiicubi aberratum: qusequum intentione tuam 
non morentur, vix duxi obferuanda; fugiunc 
enim talia vel oculatifsimos . & quum omnia 
collegeris, nihil feceris opera? pretij. Hxc tamen 
emendari velim. 

Pag 5.lin.13.Dei- Pag.9.1.13. intcrferevocemPfalmo. Pag,' 
10. lin. 8. profidelis legequi credit, velcredens. Pag.24.lin. 
n.proxi. repone x. Pag.?o. lin.12. deferere. Pag.31.Ln» 
12. participes. Pag.56. lin.8.charitatis. Pag.63.lin.vlt.ex- 
pungatur nota interrogationis. Pag. 69. lin.20. Laboriolas 
funtmihi. Pag. 84.1in.i8.probene,reponemale.Ha:cfunt 
prccipua. Vale in Domino, & fruere iitis ad gloriam Dei» 

• 

F I N I S. 





Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16 




Early European Books, Copyright© 201 1 ProQuest LLC. 

Images reproduced by courtesy of Koninklijke Bibliotheek, Den Haag. 

86 H 16